Waarom sommige vrouwen moeilijk zwanger worden

Zwanger worden gaat niet altijd even gemakkelijk. Hormonen spelen een sleutelrol, maar ook de kwaliteit van het sperma is van belang.

"We zijn het erover eens, we willen allebei graag kinderen!" Het is vaak een feestelijk moment om zoiets samen te besluiten. Zo gezegd, zo gedaan... Bij 5 op de 6 paren is de vrouw inderdaad binnen 1 jaar zwanger. Maar bij 15% van de stellen lukt het niet meteen: na een jaar is er nog geen uitzicht op een zwangerschap. Een eerder opgelopen geslachtsziekte als chlamydia kan de oorzaak zijn van onvruchtbaarheid. Maar er zijn veel meer oorzaken mogelijk.

Onregelmatige cyclus Het lastige is dat je vrijwel nooit weet hoe het komt dat het zo lang duurt. "Van de buitenkant is namelijk vaak niets te zien. Je kunt je allebei topfit voelen. Het probleem kan bij de man of de vrouw liggen, maar ook bij allebei. Bij vrouwen kan een onregelmatige menstruatiecyclus meespelen: 1 op de 5 vrouwen heeft hier mee te maken. Door hormonen toe te dienen kun je dit vaak corrigeren. Soms kunnen stress of extreem onder- of overgewicht van invloed zijn op de cyclus.

PCOS Een veel voorkomende oorzaak voor verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw is een overtollige aanmaak van mannelijke hormonen. De eierstokken produceren dan een teveel aan testosteron. Deze aandoening heet PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom). Vrouwen met PCOS hebben vaak iets vergrote eierstokken. Dat komt doordat er cysten, een soort blaasjes, in de eierstokken zitten. Hoe die precies ontstaan, is niet duidelijk. Wél is bekend dat ze goedaardig zijn en dat ze verder geen invloed hebben op je gezondheid. Je kunt soms aan je lijf merken dat er sprake is van PCOS. Je menstruatie kan onregelmatig zijn, soms kun je zelfs maanden lang niet ongesteld zijn. Door de overmaat aan mannelijke hormonen kun je veel puistjes krijgen. Soms heb je ook last van haargroei: op je kin, je borsten of je onderbuik. Ook kan je iets te zwaar worden. Naar schatting heeft 5 tot 10% van de vrouwen een meer of minder ernstige vorm van PCOS.

Eileiders Ook andere afwijkingen aan de eileiders kunnen voor een verminderde vruchtbaarheid zorgen. Die kunnen zijn ontstaan door ontstekingen die als het ware vanuit de vagina zijn opgestegen naar het gebied rondom de eileiders. Zon ontsteking kan ervoor zorgen dat er littekens op de eileiders ontstaan. Daardoor kunnen de eileiders afgesloten of verkleefd zijn. Na de eisprong kunnen ze het eitje dan niet meer opvangen, zodat geen bevruchting kan plaatsvinden. Vaak biedt een operatie soelaas. Bij de aandoening endometriose heeft het baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoeder verspreid over andere plaatsen in de buik. Ook dat kan klachten geven aan de eileiders.

Hypofyse Ook kan het zijn dat de hypofyse onvoldoende hormonen aanmaakt. Dat kan bij zowel mannen als vrouwen gebeuren. Het gaat om het geslachtshormoon lutropine (LH). Deze stof stimuleert bij vrouwen de vorming van progesteron en bevordert de ovulatie (dat gebeurt tijdens een zogeheten LH-piek). Heb je als vrouw een tekort aan progesteron, dan komen er geen of onvoldoende gerijpte eicellen vrij en ben je dus minder vruchtbaar. Bij mannen zorgt het hormoon LH voor de aanmaak van testosteron. En dat is weer belangrijk voor de productie van nieuwe zaadcellen. Als de spermaproductie afneemt, wordt de kans op bevruchting ook kleiner.

Kwaliteit van het sperma Er is ongeveer een kans van 1 op 3 dat de oorzaak van het probleem bij de man ligt. De mindere kwaliteit van het sperma is dan de oorzaak van de zwangerschap die uitblijft. Misschien maakt de man te weinig zaadcellen aan, als gevolg van een tekort aan testosteron. Ook is mogelijk: te weinig bewegende zaadcellen of te weinig goed gevormde zaadcellen. Via een zaadonderzoek kan de kwaliteit van het sperma vastgesteld worden. Sommige medicijnen kunnen trouwens ook invloed hebben op de kwaliteit van de zaadcellen.

Naar de huisarts Als je vermoed dat de vruchtbaarheid van jou of je partner niet in orde is, kan je een afspraak maken met de huisarts. Deze zal eerst in een gesprek proberen om de oorzaak van de verminderde vruchtbaarheid te ontdekken. Een vervolgonderzoek kan bijvoorbeeld bestaan uit: een lichamelijk onderzoek, zaadonderzoek, bloedonderzoek, het maken van een echo of een kijkoperatie. Een behandeling kan, afhankelijk van de oorzaak die gevonden is, bestaan uit het toedienen van hormonen, een operatie, kunstmatige inseminatie, IVF, ICSI of een eiceldonatie. Bij ongeveer 1 op de 10 paren wordt helemaal geen oorzaak gevonden. Voor die groep is het extra moeilijk om een remedie te bepalen.

Vergroot je vruchtbaarheid Zelf kun je het een en ander doen om je vruchtbaarheid op peil te houden. Er is namelijk een aantal factoren aan te wijzen die de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen aantoonbaar verslechtert. Vrouwen die (mee)roken hebben maandelijks 30% minder kans om zwanger te worden. Ook rokende mannen zijn minder vruchtbaar. Alcohol is ook een echte vruchtbaarheids-killer. Bij meer dan 2 glaasjes per dag wordt bij vrouwen onder meer de eisprong geremd. Bij mannen die overmatig drinken loopt de kwaliteit van hun sperma gevaar. Ook sommige drugs, zoals methadon en heroïne, verminderen de vruchtbaarheid.

Meer risico op afwijking Uit Amerikaans en Zweeds onderzoek blijkt dat IVF-kinderen 50% meer kans hebben op aangeboren afwijkingen. Volgens gynaecologen is de oorzaak niet de techniek zelf, maar de vruchtbaarheidsproblemen van de ouders. Er bestaat vooral een vergrote kans op een slokdarmafsluiting en een afsluiting van het rectum. In Nederland worden jaarlijks 70 IVF-kinderen geboren met een afwijking die is terug te voeren op vruchtbaarheidsproblemen van de ouders.

Auteur: Ton Bakker
Bronnen: Medisch A-Z, Artsennet, Freya, de Volkskrant

 

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd