Bevalling opwekken: wanneer is het noodzakelijk?

Zwanger & bevallen 12 april 2017
Bevalling opwekken

Een bevalling opwekken? Het liefste wil je dat je kindje komt wanneer het er zelf klaar voor is. Soms is het echter medisch noodzakelijk om een bevalling op te wekken. Je lichaam wordt dan een handje geholpen om te beginnen met bevallen. Wanneer is een opwekken van de bevalling nodig? Hoe doen een verloskundige of gynaecoloog dat precies?

Waarom een bevalling opwekken?

De gynaecoloog adviseert meestal een inleiding als hij of zij verwacht dat de situatie voor jouw kindje buiten de baarmoeder gunstiger zal zijn dan daarbinnen. De bevalling wordt dan opgewekt. Dit gebeurt bij voorkeur op een tijdstip dat de conditie van de baby nog goed is en verwacht wordt dat jouw kindje een normale bevalling kan doorstaan. Hier een aantal veel voorkomende redenen voor een inleiding:

  • Overtijd zijn
  • Langdurig gebroken vliezen, maar er zijn nog geen weeën
  • Groeivertraging van de baby
  • Verslechtering conditie van de placenta
  • Ernstige gezondheidsklachten zoals een zwangerschapsvergiftiging

Overtijd zijn

Gemiddeld duurt een zwangerschap veertig weken. Bij de termijnecho wordt de verwachte uitgerekende datum bepaald door het meten van de CRL (crown rump length). De termijnecho wordt vroeg in de zwangerschap gedaan.

In de eerste maanden van de zwangerschap groeien alle baby’s nog allemaal even snel. Minder dan vijf procent van de vrouwen bevalt echter exact op de uitgerekende datum. Een zwangerschap met een normale duur varieert  tussen de 37 tot 42 weken. In deze periode kun je als alles goed gaat en je dit zelf wenst in Nederland ook er voor kiezen om thuis bevallen.

Meer dan de helft van de zwangerschappen duurt langer dan veertig weken. Bij het krijgen van het eerste kindje bevalt een zwangere vrouw gemiddeld bij een termijn van 41 weken en drie dagen. Twee weken na de uitgerekende datum en nog niet bevallen noem je ‘overtijd’. Je bent nu 42 weken zwanger. In medische termen spreken we van serotiniteit.

Langer dan 41 weken zwanger

Indien je langer dan 41 weken zwanger bent, maakt je verloskundige een afspraak in het ziekenhuis bij de gynaecoloog. Deze maakt ter controle een hartfilmpje of CTG (cardiotocogram) en ook een echo waarbij naar de hoeveelheid vruchtwater wordt bekeken. Als daarop geen afwijkingen te zien zijn mag je naar huis. Ook wordt er een inwendig onderzoek gedaan om te beoordelen of het inleiden van de bevalling mogelijk is. De afspraak om de bevalling op te wekken wordt bij deze overtijdsafspraak gemaakt. Tot deze inleidingsafspraak blijf je onder zorg bij je eigen verloskundige.

Langer dan 42 weken zwanger

Bij een zwangerschap langer dan 42 weken word je ingeleid en zal de bevalling opgewekt worden. Een andere optie is om nog langer dan exact 42 weken af te wachten. Bedank wel dat je vanaf nu dagelijks naar het ziekenhuis gaat om een hartfilmpje te laten maken.

Inleiden: kunstmatig de weeën opwekken

Bij een zwangerschap van langer dan 42 weken of wanneer er sprake is van medische noodzaak leiden de artsen je in. Een inleiding gebeurt altijd onder leiding van een gynaecoloog. Deze kijkt eerst of de baarmoedermond al rijp is. Een rijpe baarmoedermond is vaak wat weker en iets korter dan normaal. Als de baarmoedermond nog niet rijp is zijn er twee methodes om de baarmoedermond te rijpen, door:

  • Het hormoon prostaglandine toe te dienen
  • Het gebruik van een ballonkatheter

Prostaglandinen zijn hormonen. Ze bevorderen de rijpheid van de baarmoeder en spelen een rol bij het op gang brengen van de bevalling. Het toedienen van prostaglandinen, ook wel misoprostolinleiding genoemd, is de meest toegepaste methode. Het is niet pijnlijk. Er wordt drie keer per dag een tablet prostaglandinen diep in de vagina of de baarmoedermond met de vingers ingebracht. Schrik niet, er is vaak na het inbrengen wat bloedverlies. De conditie van het kind wordt door het maken van een CTG beoordeeld. Bij een erg onrijpe baarmoedermond is het nodig om een behandeling een aantal dagen op rij te herhalen.

Ballonkatheter

Een ballonkatheter is een latex slangetje met aan het uiteinde een ballonnetje. Voordat het ballonnetje wordt gevuld met steriel water wordt het in de baarmoedermond geschoven. Vervolgens wordt de ballon gevuld tot deze een doorsnede van zo´n twee á drie centimeter heeft. Op deze manier spoort de katheter de baarmoeder aan om zelf prostaglandinen aan te maken, zodat de baarmoedermond rijpt. De ballonkatheter wordt gebruikt als je eerder een keizersnede hebt gehad.

Hormoon oxytocine

Soms leidt het rijpen van de baarmoedermond al tot het in gang zetten van de bevalling, maar in andere gevallen moet de arts de bevalling verder opwekken. Je krijgt dan het hormoon oxytocine via een infuus toegediend. De verpleegkundige brengt een naaldje in de hand of onderarm en sluit een dun slangetje hierop aan. In de pomp zit oxytocine, een kunstmatig hormoon. Dit is een afgeleide van je natuurlijke oxytocine-hormoon en zorgt voor de weeën. Vaak wordt een oxytocine-infuus gecombineerd met het kunstmatig breken van de vliezen. De dosering wordt in stapjes verhoogd, geleidelijk beginnen de weeën.

De weeën die de vrouw krijgt na het toedienen van oxytocine zijn vaak heviger en pijnlijker dan de weeën bij een natuurlijke bevalling. Ook volgen de weeën elkaar meestal sneller op. Verder is een opgewekte bevalling gelijk aan een natuurlijke bevalling. De geboorte van het kind vindt normaliter binnen 24 uur plaats.

Als een bevalling opwekken niet noodzakelijk is

De vele goedbedoelde adviezen om (zelf) de bevalling op te wekken vliegen je om de oren. Sommige methodes zijn wetenschappelijk bewezen, anderen niet. De meest bekende methodes om een bevalling op te wekken zijn:

  • Strippen
  • Drukpuntmassage
  • Bepaald eten en drinken
  • Beweging
  • Seks
  • Tepelstimulatie

Bevalling opwekken door strippen

Strippen is één van de weinige wetenschappelijk bewezen methodes om een bevalling op te wekken. Dit doet je eigen verloskundige of gebeurt in het ziekenhuis, maar je moet daarvoor al enige ontsluiting hebben. Bij strippen brengt de verloskundige één of twee vingers in je doorgankelijke baarmoedermond. Vervolgens maakt deze voorzichtig een ronddraaiende beweging met de vingers rondom het hoofdje van de baby. Door deze beweging wordt het vlies rondom de baarmoederwand van de baarmoedermond gescheiden en wordt het lichaam gestimuleerd om het hormoon prostaglandine te produceren. Prostaglandine is het hormoon dat de bevalling in gang zet.

Strippen zal niet meteen de bevalling opwekken. Als na een dag de weeën niet op gang zijn gekomen dan is het strippen niet effectief geweest en kan het nogmaals herhaald worden. Bij sommige vrouwen helpt strippen niet om de bevalling op te wekken. Strippen bij een onrijpe baarmoedermond heeft overigens weinig zin. De kans dat een bevalling hierna spontaan begint is klein.

Geen risico’s

Je bevalling opwekken door middel van strippen brengt geen risico’s met zich mee. Wel kan het harde buiken geven die je een vervelend gevoel geven. Na het strippen kun je een beetje bloed verliezen, dit kan geen kwaad.

Bevalling opwekken door drukpuntmassage

Het schijnt dat je een bevalling kunt opwekken met een drukpuntmassage (shiatsu-techniek) of acupunctuur. Uit onderzoek is geconcludeerd dat shiatsu een goedkope, effectieve en veilige manier is om je bevalling in geval van serotiniteit op te wekken. Het is een eenvoudige toe te passen methode. Je partner kan ook deze drukpuntmassage toepassen. Je kunt ook naar een professional gaan, soms krijg je voor een behandeling deels een vergoeding via je zorgverzekeraar.

Bevalling opwekken door bepaald eten of drinken

Het eten en drinken van bepaald voedsel om de bevalling op te wekken is een typische grootmoederstip. Zo zou het eten van het hart van een ananas, pittig voedsel of het drinken van tonic een bevalling opwekken. Helaas zijn ook deze methodes nooit wetenschappelijk bewezen. Je moet namelijk erg veel ananas of tonic tot je nemen, wil het stofje kinine dat hierin zit effectief werken voor het opwekken van een bevalling.

Bevalling opwekken door beweging

Beweging zou een bevalling opwekken, vanwege de zwaartekracht. Maar helaas ga je door meer te traplopen, fietsen of lopen niet eerder bevallen. Een beetje beweging kan echter nooit kwaad; dit houdt je ook in de laatste fase van je zwangerschap fit.

Bevalling opwekken door seks

Er blijken twee manieren te zijn om een bevalling op te wekken met seks:

  • Via een orgasme. Je baarmoeder trekt tijdens een orgasme samen, dit zou een bevalling opwekken.
  • Via sperma. Sperma bevat het hormoon prostaglandine en dit is hetzelfde hormoon dat je lichaam stimuleert om de bevalling in gang te zetten. Echter bevat sperma een zeer kleine hoeveelheid prostaglandine waardoor er twijfel is of dit enig effect heeft.

Vermijd seks als je vliezen zijn gebroken, dit neemt namelijk infectiegevaar met zich mee.

Bevalling opwekken door tepelstimulatie

Door je tepels te stimuleren met bijvoorbeeld massage, komt het hormoon oxytocine vrij. Dit hormoon zet ook de weeën in gang. Echter moet je de tepelstimulatie wel even volhouden om zo genoeg hormonen vrij te laten komen, namelijk minimaal een kwartier tot drie uur per dag!

Auteur: José Boon, in samenwerking met verloskundige Annemiek Gelissen

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht

Controle vraag *