Wat is social media, en hoe social is het eigenlijk?

Ongeveer 65% van de Nederlanders van twaalf jaar en ouder is actief op social media. Dat is niet niks. Maar wat is social media precies? En hoe zit het met jongeren en social media? Is het schadelijk? Dokterdokter heeft de meest opvallende weetjes op een rijtje gezet.

Wat is social media?

Social media is een verzamelnaam voor alle websites en internettoepassingen waarmee het mogelijk is om informatie met andere gebruikers te delen, op een eenvoudige en vaak leuke manier. Niet alleen teksten kunnen worden gedeeld, maar ook geluid of beeld.

Het speciale aan social media is dat de inhoud van zo’n website niet door de websitemakers zelf wordt geproduceerd, maar dat wij dat als bezoekers produceren. Wanneer jij een Facebookpost plaatst, plaats jij inhoud op de website van Facebook. Dat is vaak wat social media anders maakt dan gewone media.

Jongeren en social media: de psychologische effecten

Jongeren zijn vaak te vinden op social media. Hoe social is social media eigenlijk? Hieronder volgen enkele opvallende effecten van social media:

1.       Het verslavende effect

Social media is verslavend: veel jongeren geven zelf toe dat ze verslaafd zijn aan social media. Daarvan geven veel zelfs toe dat zo’n social media-verslaving niet heel goed uitpakt voor ze. Ze zeggen zich minder goed te kunnen concentreren, slechter te slapen en minder goede cijfers te halen. Dat geldt wel meer voor meisjes dan voor jongens. Jongens zijn daarbij ook minder vaak verslaafd aan social media.

2.      De perfecte ik

Alles is mogelijk op social media, en dat is wat veel jongeren er juist zo leuk aan vinden. Social media geeft je de mogelijkheid om de perfecte jij te creëren. Misschien ben je wel gek op lekker thuis zitten met een kopje thee, monopolie spelen met je ouders en op tijd naar bed gaan. Op Facebook kun je jezelf dan alsnog presenteren als iemand die zich altijd irriteert aan zijn ouders, dagelijks met vrienden uiteten gaat en altijd in de hipste clubs te vinden is.

Hoewel dit voorbeeld natuurlijk een beetje overdreven is, is het wel zo dat veel gebruikers van social media ‘de perfecte ik’ presenteren op hun accounts. De perfecte ik is de aantrekkingskracht van social media, maar tegelijkertijd ook de valkuil; iemand die zijn perfecte ik kan zijn, zal meer zelfvertrouwen krijgen. Maar niet alleen jij presenteert je perfecte ik, iedereen doet dat. Als je jezelf dan gaat vergelijken met anderen, lijkt hun leven vaak alsnog leuker dan dat van jou. Daardoor kan het ook je zelfvertrouwen beschadigen.

Ook kan je perfecte ik slecht uitpakken voor je dagelijks leven. In vergelijking met je superleuke online alter ego, kan je dagelijks leven er opeens erg saai uit gaan zien.

3.      Cyberbullying

Ongeveer een op die tien jongeren wordt gepest op internet (cyberbullying). Jongeren zijn vaak minder goed in staat om de consequenties van hun acties te voorzien, waardoor pesten in het algemeen vaker voorkomt bij jongeren dan bij ouderen.

Social media biedt een anonieme omgeving, wat het voor jongeren nog makkelijker maakt om pestgedrag te vertonen. Veel jongeren hebben zelfs niet eens door hoe erg zij mensen kunnen kwetsen via het internet.

4.       FOMO: fear of missing out

Fear of missing out: de angst om iets te missen. Dit is een relatief nieuwe psychische aandoening, waarvan social media een grote boosdoeners is.

Jongeren die constant kunnen volgen wat iedereen aan het doen is, worden geconfronteerd met dingen die zij misschien ook hadden willen doen of evenementen die zij ook hadden willen bijwonen. Post na post zie je mensen die geweldige avonturen beleven. En jij? Jij niet echt. Bovendien lijkt zo’n evenement op Facebook vaak het einde, terwijl dit in real life eigenlijk wel meevalt.

Dit maakt mensen angstig om dingen te missen, klein of groot. Ze blijven hun social media controleren voor dingen die ze écht niet mogen missen. Dit is wat men ook wel ‘fear of missing out’ (FOMO) noemt.

Is het écht allemaal zo erg?

Dat valt te betwisten. Natuurlijk heeft social media zo zijn minpunten, maar deze gelden niet voor iedereen en ze gelden zeker niet voor iedereen in dezelfde mate. De meeste wetenschappers zijn er dan ook nog niet over uit wat nu precies zo goed of slecht is aan social media.

Het beste om te onthouden is waarschijnlijk om social media met mate te gebruiken, zoals dat met alles geldt. Bij een overdosis aan social media, zullen bovenstaande gevolgen alleen maar waarschijnlijker worden.

Auteur: Kim van der Vliet
Bronnen: CBS, medicalnewstoday.com, pesten.nl, sciencedaily.com, Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking (artikel van Chou & Edge, 2012 en artikel van Gonzales & Hancock, 2011), Psychological impact of Social Networking Sites: A Psychological Theory, Computers in Human Behavior (artikel van Przybylski, Murayama, DeHaan & Gladwell, 2013)

 

Pagina laatst aangepast op 26 juni 2019


Gerelateerd