Wat is Gilles de la Tourette precies?

Bijna iedereen heeft wel eens gehoord van het syndroom van Gilles de la Tourette: is dat niet die ziekte waarbij mensen vloekend en scheldend door het leven gaan? Nou, niet helemaal

Het syndroom van Gilles de la Tourette is een neuropsychiatrische aandoening die wordt gekenmerkt door een combinatie van tics. De aandoening komt bij ongeveer 1 procent van de bevolking voor. Coprolalie, het dwangmatig roepen van vloek- en scheldwoorden, komt bij maar 14 tot 20 procent van de Tourettepatiënten voor.

Kindertijd

Tourettepatiënten bevinden zich in hun vroege kinderjaren als de ziekte zich voor het eerst openbaart. Meestal is het eerste symptoom een enkelvoudige bewegingstic, zoals vlug knipperen met de ogen of trekken met de mond. Geleidelijk nemen de tics toe, ze worden uitgebreid met geluidstics als bijvoorbeeld snuiven of klakken met de tong. Het hoogtepunt in aantal en frequentie van de tics ligt tussen het achtste en twaalfde levensjaar. Bij het grootste deel van de mensen met Tourette, tachtig procent, nemen de tics af gedurende de adolescentie. De tics en de bijverschijnselen die overblijven, houden patiënten de rest van hun leven.

Verschillende soorten tics

Een tic kun je beschrijven als een plotselinge, snelle, terugkerende en niet-ritmische beweging of geluid. Tics gebeuren buiten je wil om. Je zou ze kunnen vergelijken met niesbuien, die zijn ook moeilijk te onderdrukken. Er bestaan verschillende tics: motorische tics, vocale tics, samengestelde tics en cognitieve tics. Voorbeelden van tics zijn:

Motorische tics (bewegingstics):

- optrekken van de neus of de schouders

- extreem knipperen met de ogen

- de ogen telkens wegdraaien

- knikken met het hoofd

- de vingers knakken

- tenen krommen

Vocale tics (geluidstics):

- kuchen

- grommen

- klakken met de tong

- keelschrapen

- snuiven

- sisgeluiden maken

- herhalen van woorden en/of zinnen

- roepen van vloek- of scheldwoorden

samengestelde tics (tics waarbij meerdere spiergroepen zijn betrokken):

- grimassen trekken

- sprongetjes maken

- voorwerpen aanraken

cognitieve tics (gedachtentics)

- bepaalde beelden dringen zich in gedachten steeds op

- optelsommetjes maken die per se op hetzelfde getal moeten uitkomen

- in stilte woorden herhalen

- woorden bedenken met een bepaalde beginletter

 

Tourette komt zelden alleen

Patiënten met Tourette hebben vaak ook andere psychiatrische aandoeningen, zoals ADHD (aandachtsproblemen/hyperactiviteit), OCD (dwang- en dranghandelingen) en ASS (autisme spectrum stoornis). Slaap- en emotionele stoornissen (zoals depressie, angst en woede) komen ook vaak voor in combinatie met Tourette. Dit maakt het syndroom van Gilles de la Tourette complex en lastig te behandelen. Iedere Tourettepatiënt is immers anders. Tourettepatiënten hebben gemeen dat ze vaak impulsief zijn, gevoelig voor prikkels en heftig in hun reacties. De intensiteit van de tics kan veranderen en ook de tics zelf.

Behandeling van het syndroom

Over de exacte oorzaak van Gilles de La Tourette is nog weinig bekend. Wel loopt er een groot Europees onderzoek waarbij wordt gezocht naar eventuele verbanden met bijvoorbeeld zwangerschapscomplicaties, erfelijkheid, omgevingsfactoren, infectieziekten of psychosociale stress (de EMTICS-studie). Mogelijk speelt dopamine een grote rol. Waarschijnlijk hebben Tourettepatiënten een overmaat aan dopamine of zijn ze er gevoeliger voor, wat resulteert in minder goed geregelde gedachten en gedrag.

Zolang de oorzaak van Tourette nog onbekend is, zullen mensen met Tourette moeten leren leven met hun ziekte. Het is mogelijk om te leren tics te onderdrukken. Ook kunnen tics worden verminderd door:

- te sporten

- stress te vermijden

- voldoende nachtrust

- ontspannings- en/of ademhalingsoefeningen doen

- leren om je extra goed te concentreren

- tics te negeren

Wanneer de tics te heftig worden, dan is het belangrijk om specialistische hulp te zoeken. De huisarts kan je doorverwijzen naar een neuroloog of psychiater. Methodes die helpen om tics onder controle te krijgen zijn gedragstherapie, medicatie of botoxinjecties.

Het is belangrijk om een specialist  te vinden die bekend is op het gebied van Tourette. De Stichting Gilles de la Tourette heeft een lijst van specialisten samengesteld die het syndroom kunnen diagnosticeren en behandelen. Donateurs van de stichting kunnen deze lijst gratis downloaden.

Auteur: Ine Mulder 
Bronnen: tourette.nl, Fonds Psychische Gezondheid

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd