Wat is een psychose?

Tijdens een psychose is je contact met de werkelijkheid ernstig verstoord. Je ziet, hoort en ervaart dingen tijdens de psychose op een andere manier oftewel: je leeft in je eigen wereld. Een psychose kan heel verschillende oorzaken en kenmerken hebben. Dus hoe herken je (als buitenstaander) dan een psychose?

Symptomen en kenmerken van een psychose

Hoewel elke psychose anders verloopt en wordt ervaren, komen bepaalde symptomen en kenmerken in grote lijnen overeen. Zo zijn wanen en hallucinaties veelvoorkomende symptomen.

Wanen en hallucinaties

De meeste mensen met een psychose hebben onder meer last van hallucinaties en wanen. Bij een hallucinatie ervaar of zie je dingen die er niet zijn, zoals geluiden, geuren of dingen. Zo horen veel mensen tijdens een hallucinatie stemmen of zien zij schimmen. Een waan is een ongewone gedachte, zoals denken dat je achtervolgd wordt of wereldberoemd bent, terwijl dit niet zo is. Mensen kunnen door hun hallucinaties of wanen heel achterdochtig, wantrouwend of angstig worden. Dit uit zich soms zelf in agressie. Op anderen komt iemand met wanen en hallucinaties verward over.

Andere kenmerken van een psychose

Naast hallucinaties en wanen zijn er ook andere kenmerken bij een psychose. Denk hierbij aan minder initiatief nemen of moeite hebben met plannen en dingen afmaken. Mensen met een psychose raken minder actief, omdat ze zich minder geprikkeld voelen om iets te ondernemen. De symptomen van een psychose kosten zo veel energie dat je niet meer alle prikkels die zich in je hoofd afspelen kunt verdragen, waardoor andere dingen niet meer lukken.

Ook is het mogelijk dat je minder goed informatie kan verwerken tijdens een psychose. Dit komt doordat je cognitieve functies zijn aangetast. Onder je cognitieve functies vallen onder andere je geheugen, aandacht, taal en sociale cognitie. Hierdoor kun je minder goed dingen onthouden, ben je snel afgeleid of herken je andermans emoties niet goed.

Oorzaak van een psychose

Er is niet zomaar één oorzaak aan te wijzen voor een psychose. Hoe vatbaar je bent voor het krijgen van een psychose is vooral afhankelijk van erfelijke aanleg; sommige mensen krijgen het gemakkelijker dan anderen. Daarbij zijn er meerdere zaken die een psychose kunnen uitlokken of veroorzaken. Zo kun je een psychose krijgen door stress, trauma of drugsgebruik. Ook een psychische aandoening kan de oorzaak zijn. Mensen met schizofrenie hebben regelmatig psychoses. Een psychose kan ook voorkomen bij mensen met een bipolaire stoornis of depressie. Mensen met dementie hebben vaak ook last van psychotische symptomen, zoals paranoïde wanen dat iemand hun huis binnenkomt om er dingen te stelen of juist te verstoppen. Een psychose moet echter niet verward worden met delier door een lichamelijke aandoening, waarbij ook verwardheid kan optreden.

Een psychose herkennen

Familieleden en vrienden spelen een belangrijke rol bij het op tijd signaleren van een psychose. Een psychose begint met lichte verschijnselen, zoals concentratieproblemen, problemen met sociale contacten en schuw, angstig of achterdochtig gedrag. Het is belangrijk deze verschijnselen op tijd te herkennen. Hoe sneller een psychose wordt behandeld, hoe groter de kans is op volledig herstel. Merk je dus dat iemand zich anders gaat gedragen? Trek aan de bel!

Behandeling van een psychose

De diagnose psychose moet worden vastgesteld door een psychiater. Afhankelijk van de diagnose bepaalt de psychiater welke behandeling nodig is. De behandeling is in eerste instantie gericht op vermindering van de symptomen. Dit gebeurt met medicijnen: antipsychotica. Deze medicijnen genezen (de onderliggende oorzaak van) je psychose niet, maar helpen bij het onderdrukken van de symptomen. Zo krijg je weer controle over je leven. Naast medicijnen zijn er verschillende therapieën mogelijk die de oorzaak van een psychose kunnen verhelpen, zoals psychotherapie, cognitieve therapie en EMDR-therapie.

Auteur: Alieke de Greeuw

Bronnen: GezondheidspleinGroep Biomedische Wetenschappen KU Leuven, Psychosenet, GGZ Groep

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd