Total bodyscan: een goed idee?

Bijna driekwart van de Nederlanders staat positief tegenover een total bodyscan, een grondige medische check-up. Zo'n bodyscan klinkt natuurlijk geweldig: je weet door middel van één scan of je aan een ziekte lijdt. Een total bodyscan heeft echter voor- én nadelen. Dokterdokter vertelt meer over de total bodyscan en zet de voor- en nadelen op een rijtje.

Wat is een total bodyscan?

Met een total bodyscan kun je je lijf van top tot teen laten checken. Tijdens zo'n medische check-up wordt je lichaam onder meer bekeken op tumoren, ontstekingen en cystes. Ook de conditie van je bloedvatenstelsel wordt onder de loep genomen. Je schedel en hersenen worden onderzocht, en je longen worden nagekeken op longemfyseem. Vooral mensen tussen de 45 en de zestig laten dit doen. Bijvoorbeeld omdat ze zich zorgen maken om hun gezondheid, of omdat ze meer risico lopen dan anderen. Zoals rokers, mensen met overgewicht of mensen die een erfelijke aanleg in de familie hebben. Ook zakenmensen met een druk en stressvol bestaan laten zich nakijken, om zeker te weten dat ze nog gezond en fit zijn.

Intakegesprek

Er gaat altijd een intakegesprek (anamnese) aan vooraf. Daarin wordt bekeken en besproken wat er precies gecheckt moet worden. Na het maken van een MRI-scan en eventueel CT-scans bespreekt de arts dezelfde dag nog de resultaten van het onderzoek. Aan het eind van de dag krijg je alles mee naar huis.

MRI-scan

Met MRI-techniek (magnetic resonance imaging) worden via een magnetisch veld en radiogolven scans gemaakt van je hele lichaam. Er worden doorsneden gemaakt van je lijf, waarop je inwendige lichaam goed zichtbaar wordt. Met behulp van het inspuiten van een contrastvloeistof worden eventuele tumoren en andere zwellingen zichtbaar gemaakt. Het maken van zo'n scan duurt een kwartier tot een half uur. Het maken van een MRI-scan is onschadelijk voor je lichaam.

CT-scan

Een andere veel gebruikte techniek is de CT-scan. Dit röntgenonderzoek is geschikt om bepaalde organen, zoals de longen, het hart en de darmen nauwkeuriger te onderzoeken. Het maken van een scan duurt vijf tot tien minuten. Bij het maken van zo'n scan komt röntgenstraling vrij. Gezien de mogelijke schadelijke effecten bij een grote dosis van deze straling, wordt een CT-scan niet standaard uitgevoerd.

Voordelen total bodyscan

  • Door een bodyscan word je je bewust van de risico's die je loopt of word je juist gerustgesteld
  • Je krijgt informatie, waardoor je bewust gezonder kan gaan leven. Zo kun je risico's verlagen
  • Een bodyscan kan ziektes in een vroeg stadium signaleren
  • Een total bodyscan is anoniem
  • Je kunt zelf bepalen wat je wilt laten onderzoeken (en wat niet)
  • Je kunt zelf bepalen waar en wanneer je een test wilt doen

Nadelen total bodyscan

  • Een total bodyscan kan je confronteren met een negatieve uitslag
  • De uitslag klopt soms niet, waardoor je denkt dat je wel of juist geen ziekte hebt, terwijl het tegenovergestelde het geval is
  • Er kan iets anders gevonden worden dan je in eerste instantie zocht
  • De bodyscan kijkt alleen naar bepaalde ziektes; het geeft dus geen garantie voor je gezondheid
  • Bij een genetische test kan de uitslag belangrijk zijn voor je familie. Vaak wordt verwacht dat je dit met je familie bespreekt
  • Bepaalde technieken met röntgenstraling verhogen (een klein beetje) het risico op kanker
  • Wanneer de bodyscan iets signaleert dat afwijkt, kan dit leiden tot (vervelende) vervolgonderzoeken om vast te stellen wat het is. Als achteraf blijkt dat het niets bijzonders is, zijn al die procedures voor niets geweest
  • Je moet bij het signaleren van een ziekte beslissen of je wel of geen behandeling (die mogelijk gepaard gaan met risico's en bijwerkingen) wilt
  • Soms moet je het (vervolg)onderzoek zelf betalen
  • Wanneer je binnenkort een verzekering of hypotheek wilt afsluiten moet je vragen over je gezondheid naar waarheid beantwoorden. Hierdoor wordt het afsluiten van een verzekering of hypotheek mogelijk moeilijker of duurder.

Kritiek

Het voornaamste bezwaar van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) is dat de uitslag van zo'n onderzoek zowel onnodige ongerustheid als onterechte geruststelling oplevert. "De uitslag biedt bij mensen zonder klachten nooit de zekerheid dat je helemaal gezond bent. Een gunstige uitslag zou zelfs mensen ervan kunnen weerhouden om te stoppen met roken en minder te gaan eten". De check heeft dan juist een averechts effect, denkt het NHG. Ook vinden de huisartsen dat zo'n bodyscan een hoop geld kost. "Desondanks leidt het vaak tot duur vervolgonderzoek om de aangewakkerde ongerustheid weg te nemen".

Preventieconsult

Het NHG heeft daarom een preventieconsult in het leven geroepen. Dit is een laagdrempelige (en goedkope) manier om hart- en vaatziekten, kanker en psychische aandoeningen zoals depressie vroegtijdig op te sporen.

Auteur: Jacqueline van Kuler
Bronnen: Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Inspectie voor de Gezondheidszorg, Gezondheidsraad, Artsenfederatie KNMG

Pagina laatst aangepast op 26 juni 2019


Gerelateerd