Mannen tijdens autorijden snel afgeleid

Van telefoneren tot reclameborden met mooie vrouwen: afleidingen vormen de belangrijkste oorzaak van verkeersongelukken. Zet een groot bord met schaars geklede vrouwen langs de weg en mannen laten zich er ongeveer anderhalve seconde door afleiden. Amerikaans wetenschappers hebben dit uitgezocht nadat er een reeks ongevallen was gebeurd in de buurt van billboards waarop playmate Anna Nicole Smith te zien was. Maar niet alleen half-ontbloten vrouwen leiden de mannenogen van de weg af, wat dacht je van al die knopjes en hendeltjes in de auto zelf? Of dat nieuwe deuntje op de radio? Allemaal dingen die aanzienlijk interessanter zijn dan die lange eindeloze weg.

Onoplettendheid

Er zijn vele vormen van afleiding in het verkeer. Bij bijna 80% van de verkeersongelukken en 65% van de bijna-verkeersongelukken speelt onoplettendheid en afleiding een rol, zegt de Nederlandse Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Niet geconcentreerd autorijden is vooral in de eerste en in de laatste 5 minuten van de autorit riskant: dan worden de meeste verkeersongelukken veroorzaakt. Want juist dan zijn bestuurders bezig met allerlei afleidende handelingen blijkt uit een onderzoek van verzekeraar Centraal Beheer Achmea.

Tijdens het autorijden wordt 60% van de vrouwelijke bestuurders afgeleid door gedachten aan werk, thuis en vakantie. Mannen (32%) worden afgeleid doordat zij vaak naar andere dingen kijken, zoals weggebruikers en de omgeving. Jonge mannen overschatten bovendien hun rijvaardigheden en onderschatten de risicos in het verkeer, zegt de Universiteit van Leuven.

Je rijgedrag = je instelling en conditie

Je rijgedrag wordt voor een groot deel bepaald door je instelling, je inschatting van gevaar, je gemoedstoestand en je conditie. Hoe gemakkelijk laat je je afleiden? Zit je vaak aan de knoppen van de radio? Mobiel bellen (ook handsfree) vormt de grootste afleiding in het verkeer, maar onderschat ook niet het verlies van aandacht op de weg als je een bekende ziet lopen of wanneer je wordt afgeleid door een aanrijding of een auto met pech op de andere rijbaan. En hoe zit het met dagdromen, boosheid en vermoeidheid?

Soorten afleidingen en andere oorzaken van verkeersongelukken

In Nederland doen onder meer de SWOV, TNO en psychologen van de Universiteit van Leiden onderzoek naar afleidingen op de weg. Bestuurders die hun hoofd niet bij de weg hebben, reageren trager, remmen later en harder, nemen de omgeving niet goed waar en stellen zich niet goed in op het andere verkeer.

Telefoneren

De Amerikaanse National Safety Council (NSC) is in maart 2009 een publiekscampagne begonnen die automobilisten dringend vraagt niet meer te bellen (ook niet handsfree) of te smsen in de auto. Van de Amerikaanse auto-ongelukken wordt, net als in Nederland, 80% veroorzaakt door afgeleide bestuurders. De telefoon is verantwoordelijk voor 24% van de verkeersongelukken. Praten in je telefoon is een stuk gevaarlijker dan praten met een passagier, zegt de NSC. De universiteit van Utah zegt zelfs dat het rijgedrag van bellende mensen vergelijkbaar is met dat van dronken bestuurders.

Naar de knoppen

Prutsen aan de handels of knoppen van de ruitenwissers of de radio zijn ook aandachtvretende handelingen: ze zijn goed voor 19% van de (Amerikaanse) verkeersongelukken. Automobilisten kijken daardoor simpelweg niet naar het naderende onheil. Je moet je goed bewust zijn van het potentiële gevaar van het bedienen van knoppen, zegt de NSC. TNO heeft in Nederland onderzoek gedaan naar het gebruik van navigatie-apparatuur in auto's. De conclusie luidde dat navigatieschermpjes het risico op een ongeluk verkleinen, mits die voor de rit goed werden ingesteld.

Vermoeidheid

Vermoeide bestuurders zijn naar schatting verantwoordelijk voor 10 tot 15 % van de verkeersongelukken. Slecht slapen of te kort slapen is de belangrijkste oorzaak van vermoeidheid. Wie minder dan 5 uur heeft geslapen, heeft ruim 4 keer meer kans op een auto-ongeluk. Mensen jonger dan 25 jaar en mensen die in ploegendiensten werken zijn vaker dan gemiddeld betrokken bij een ongeval waarbij vermoeidheid in het spel was. In Nederland is daarom de voorlichtingscampagne word geen slaaprijder in het leven geroepen.

Concentratieverlies

Concentratieverlies is iets anders dan vermoeidheid. Een lange rechte weg in de polder bijvoorbeeld werkt concentratieverlies in de hand en wordt niet voor niets polderblindheid genoemd. De bestuurder kijkt dan langer recht voor zich uit en reageert later op verkeerssituaties. Uit onderzoek blijkt dat vooral jonge, mannelijke bestuurders vatbaar zijn voor concentratieverlies. Denk aan lange, rechte autowegen in de Flevopolder of de afsluitdijk.

Muziek en snelheid

Harde muziek in de auto verstoort de verwerking van alle informatie die de bestuurder op zich af krijgt, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Leuven. Hoe minder rij-ervaring de chauffeur heeft, des te groter het storende effect is. Jonge bestuurders, zowel mannen als vrouwen, gaan bovendien onder invloed van harde muziek sneller rijden. Hoge snelheden zorgen weer voor een slechtere waarneming van verkeerssituaties, zeker als in het verkeer veel snelheidsverschillen voorkomen.

Boosheid en agressie

Boosheid en agressie leiden tot riskant weggedrag. Agressief gedrag zoals hardrijden en bumperkleven, leidt tot boosheid bij andere weggebruikers en meer onveilig weggedrag. Soms kan iemands weggedrag onbedoeld als agressief worden ervaren en leiden tot boosheid. Uit onderzoek blijkt dat mensen die zelf snel boos worden, eerder geneigd zijn het gedrag van de ander als agressief te ervaren.

Auteur: Franka van Arendonk Bronnen: SWOV, Hartenziel, NSC, Universiteit Leuven

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd