Eenzaam voelen heeft emotionele én lichamelijke gevolgen

Psyche 22 september 2016 15 Reacties
Eenzaam voelen: de lichamelijke en emotionele gevolgen

Eenzaam voelen we ons allemaal wel eens. Dat is vervelend, maar heeft op de korte termijn niet zoveel gevolgen. Je langdurig eenzaam voelen kan echter zowel emotioneel als lichamelijk een last worden. Belangrijk dus om die eenzaamheid de deur uit te werken. Dokterdokter geeft je alle informatie over eenzaamheid: wat zijn de oorzaken en de emotionele en lichamelijke gevolgen? En ook belangrijk: wat te doen tegen eenzaamheid?

De oorzaken van eenzaamheid

De oorzaak van eenzaamheid, het klinkt heel voor de hand liggend. Eenzaam voelen we ons wanneer er niet veel mensen om ons heen zijn. Psychisch gezien zit eenzaamheid echter vaak dieper en zijn er enkele factoren die eraan kunnen bijdragen.

Laten we beginnen met het verschil tussen sociale eenzaamheid en emotionele eenzaamheid. Sociaal eenzaam voel je je wanneer je een beperkt sociaal netwerk hebt. Emotioneel eenzaam voel je je eerder wanneer je de behoefte hebt aan een intieme relatie met een partner of vriendin, maar aan deze behoefte niet wordt voldaan. De soort relatie die je mist in je leven bepaalt dus wat voor een soort eenzaamheid je voelt.

Gezondheid en je eenzaam voelen

Een beperkte gezondheid kan ervoor zorgen dat je je emotioneel en vooral sociaal eenzamer voelt, zo is uit onderzoek gebleken. Wanneer je meer moeite hebt met dagelijkse activiteiten, maakt dat de kans groter dat je je eenzaam gaat voelen. Dit geldt vooral voor ouderen.

Heb je een relatie? Dan geldt ook dat de gezondheidsproblemen van je partner voor een eenzaam gevoel zorgt. Dat geldt dan vooral voor mannen; wanneer hun vrouw lichamelijke beperkingen heeft, gaan mannen zich meer eenzaam voelen.

Het averechtse effect van teveel contacten

Veel contacten en dus veel vrienden om je heen: het klinkt als de tegenpool van eenzaamheid. Toch is niets minder waar. Het is namelijk beter om goed contact met een aantal mensen te hebben, bijvoorbeeld met vier of vijf. Daarnaast is het natuurlijk wel goed om ook buren en kennissen zo nu en dan te spreken, maar intensief contact hoeft echt niet met alles en iedereen. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat de toegevoegde waarde van een extra sociale relatie afneemt naarmate je meer contacten hebt in je leven.

Persoonlijke kenmerken dragen bij aan je eenzaam voelen

Er is een aantal eigenschappen die een persoon eenzaam doet voelen. Je kunt daarbij denken aan een gebrek aan sociale vaardigheden, het hebben van weinig zelfvertrouwen, het hebben van sociale angst, neurotisch zijn, verlegen zijn of een erg introvert karakter hebben. Dit alles zorgt ervoor dat een persoon met deze eigenschappen minder makkelijk contacten onderhoudt, waardoor de kans op eenzaamheid groter wordt.

De emotionele gevolgen van je eenzaam voelen

Je eenzaam voelen kan uiteraard emotionele gevolgen hebben. Het meest duidelijke verband is te vinden tussen eenzaamheid en het ervaren van depressieve klachten. Deze klachten komen namelijk vaker voor bij mensen die eenzaam zijn dan bij mensen die dat niet zijn. Zo’n depressie ontstaat gedurende een langere tijd. Naast depressieve klachten is gebleken dat ook suïcide gedachten vaak samengaan met eenzaamheid. Lees onderaan dit artikel meer wat je kunt doen tegen eenzaamheid.

De lichamelijke gevolgen van je eenzaam voelen

Verschillende onderzoeken hebben het effect van eenzaamheid op ons lichaam proberen te achterhalen. Daar is het volgende uit gebleken:

  • Het immuunsysteem: eenzaamheid lijkt de activiteit van killer cells in je lichaam te verminderen. Killer cells zijn immuuncellen in je lymfesysteem die voornamelijk vechten tegen het ontstaan van tumoren en kankercellen. Ze stoppen de ontwikkeling en verspreiding van tumoren
  • Stress: eenzaamheid lijkt gepaard te gaan met een hoog stressniveau. Het stresshormoon cortisol bleek in grotere mate te worden teruggevonden in personen die zich eenzaam voelen
  • Alzheimer: onderzoek heeft aangetoond dat eenzaamheid de kans op Alzheimer wellicht vergroot. Eenzame ouderen leken wel meer dan twee keer zo’n groot risico te lopen op Alzheimer

Wat te doen tegen eenzaamheid?

Zoals wel blijkt uit het bovenstaande is het belangrijk je niet te lang eenzaam te voelen. Gelukkig zijn er een paar tips te noemen om eenzaamheid te verminderen:

  1. Ga naar de huisarts of naar een psycholoog, deze kan wellicht een goede oplossing voor je vinden met jouw persoonlijke omstandigheden in het achterhoofd
  2. Ben je een jongere? Informeer dan eens bij een buurthuis of jongerencentrum, dit zijn vaak goede ontmoetingsplaatsen
  3. Voor ouderen is het vaak mogelijk om bij een verzorgingstehuis koffie te drinken en op die manier in contact te komen met anderen. Als oudere bestaat er ook de mogelijkheid contact op te nemen met een afdeling van de ouderenbond ANBO, deze kan je meer vertellen over sociale activiteiten bij jou in de buurt
  4. Ga eens naar een patiënten- of belangenorganisatie, deze bieden vaak mogelijkheid om met lotgenoten in contact te komen
  5. Probeer ook eens langs te gaan bij een vrijwilligersorganisatie. Deze biedt meestal activiteiten om mensen te ontmoeten. Daarnaast zijn er vrijwilligersorganisaties die uitstapjes organiseren of de mogelijkheid geven bij je langs te gaan voor een kopje koffie en een praatje
  6. Er zijn ook telefonische hulplijnen waarbij je simpelweg eventjes je hart kan luchten

Mis je een sociaal netwerk in je leven, maar weet je nog niet helemaal hoe je dat kan oplossen? Dan is er altijd nog het Wmo-loket bij de gemeente. Wmo staat voor Wet maatschappelijke ondersteuning. De gemeente helpt je bij dit loket om goed mee te kunnen doen in de samenleving, daar horen voldoende sociale contacten ook bij.

Auteur: Kim van der Vliet
Bronnen: RIVM, Nationaalkompas.nl, Volksgezondheidenzorg.info, Thuisarts.nl, West, D. A., Kellner, R., & Moore-West, M. (1986). The effects of loneliness: a review of the literature. Comprehensive psychiatry, 27(4), 351-363.

15 Reacties

  • calis schreef:

    het is erg belangrijk dat mensen hun sociale contakten blijven onderhouden,als de oudere mens niet meer mobiel is, zorg dan dat er een paar keer per week iemand langs komt om iets gezelligs te doen samen,of zorg dat men wordt opgehaald voor een samenkomst,het is ook beter dat dit vaak de zelfde personen zijn zodat er een vertrouwens relatie kan worden opgebouwd,al eet je maar een kroketje samen het geeft zo veel plezier,waar de mensen naar uitkijken.

  • Miep schreef:

    Dan moet er wel plek zijn in zorgcentra;
    zoals heel veel ouderen wonen kan eigenlijk niet meer..
    De oma van 85 die ik heb woont nog
    in eigen huisje maar..komt nergens meer behalve ziekenhuis..
    Familie woont niet bij haar behalve nog 1 werkende zoon en schoondochter..
    Andere familie minimaal 3 kwartier afstand dus ja..dat doe je niet elke week..
    Immers; benzine etc. mega duur..
    Oma wil/kan niks behalve zitten en klagen..
    Wil niet naar clubje, dagopvang, buren,
    op visite, met scooter rondje rijden eigen huis..
    Ja dan ben je toch snel klaar met motiveren en er gezellig zitten..
    Kaartjes sturen doet ze ook al niet meer,
    áls ze belt op verjaardag kleindcohter iks ze boos als kleinzoon niet direct komt om probleem CV op te lossen..
    Dus Calis. doe je best zou ik zeggen..
    IK ben uitgeprobeerd qua Oma motiveren en oppeppen..
    Ben zelf bejaardenverzorgende dus weet echt wel waarover ik praat..
    Maak TE vaak mee dat mensen zélf niet meer willen behalve rust/de dood..

  • pat schreef:

    Ik probeer nu te leren van wat ouderen soms doen om het zelf onaangenaam te maken voor zichzelf. Klagen. en doen alsof alles vanzelfsprekend is. Maar ik hoop dat wij de ouderen begeleiden in hun oud worden. Niet een eenvoudige taak. Als zij het toen voor het zeggen hadden is het moeilijk te accepteren dat zij nu moeten luisteren naar jongeren. Maar er zijn toch leuke dingen om ze bezig te houden. En op een milde toon kunnen we ze soms iets bijbrengen. We willen allen oud worden, maar niet oud zijn. En ze maken het soms niet makkelijk voor hun omgeving.

  • Patricia schreef:

    Senioren burgers die met de computer of laptop weten om te gaan hebben vaak geen last van eenzaamheid. Het is dus nuttig als jij je oudere vader of moeder het internetten kan bijbrengen. Ze kunnen met iedereen kontakt maken over de hele wereld als ze dat willen met computer vaardigheden. Het is handig om ze te leren skypen. Dan zie je elkaar ook nog. Skype is een middel om eenzaamheid weg te werken. En zo nu en dan met leeftijdsgenoten bij elkaar komen op b.v. vallentines of een Kerstviering of paasviering samen doen. of gewoon even gezellig bij elkaar komen om lekker eens flink met elkaar te babbelen. dat zal ze zeker goed doen. zorg wel voor wat lekkers. succes.

  • Petra schreef:

    En dat je nergens meer mag roken heeft de eenzaamheid nog erger gemaakt.

  • desperate housewife schreef:

    Mijn vader is 89 en lijdt aan hartfalen waardoor hij niet veel meer kan.Moeder is 81 en sedert hij niet veel meer de deur uitkomt, lijkt ook zij enorm snel achteruit te gaan.Ik herken haar niet meer. Ze jammert, klaagt, is ontevreden. Als ik met haar boodschappen doe heeft ze op alles op en aanmerkingen en is grof tegen andere mensen. Ik woon een uurtje van hen vandaan, ben enig kind, en heb heel mijn leven georganiseerd om toch 2 à 3 dagen bij hen lang te komen om boodschappen te doen, gras te maaien,kapper, dokter,bank e.d. om hen toch nog in hun huis te kunnen laten wonen en hen een gevoel van zelfstandigheid en eigenwaarde te laten behouden. Wat ik krijg is stank voor dank. buitenstaanders maken opmerkingen van hoe respectloos ze mij behandelen.Ik ben zo vreselijk teleurgesteld dat ik ondanks alle inspanningen geen greintje dankbaarheid krijg, geen vriendelijk woord niets. Op de terugweg huil ik dan maar goed uit zodat ik ’s avonds laat thuis aan de avondmaaltijd, de strijk en ja…mijn job (deeltijds)kan beginnen zonder dat mijn lan en dochter zien hoe zwaar het op me weegt. Een flatje of een rusthuis is onbespreekbaar. Kortom: hun huishouden wordt gerund terwijl het mijne erover schiet. Ik heb mijn visie over lieve oude ouders al duchtig moeten bijstellen en hoop dat ik het volhou…

  • marco schreef:

    tja ik woon alleen en ben door ziekten enz in de wao gekomen ik sta vaak alleen dat is niet altijd makelijk de mensen weten niet wat er met mij aan de hand is. ik ben een man van 40 jaar en eenzaam .

  • Lisa schreef:

    Men hoeft niet eenzaam te zijn als je op jonge leeftijd al begint met hobby´s.Dan zijn er hobbyclubs, zoals internetclubs, dierenclubs, kaartclubs, dansclubs, leesclubs etc. etc. Mijn opa van 85 komt daardoor tijd tekort. Ook is het belangrijk om niet afhankelijk te zijn van familie of vrienden. Als men gezond en fit is moet je alles zoveel mogelijk zelf doen.Nooit jezelf afhankelijk opstellen.

  • ome gerrit schreef:

    Nadat ik mijn baan , vrouw, kinderen en huis, geld, kwijtgeraakt ben, ben ik in een isolement gevallen waarvan ik het bestaan niet eens wist.
    Ik zit hier rustig 10 weken uit het raam te kijken terwijl er niemand langs komt.
    Als er gratis een pc gemaakt moet worden dan alleen gaat de bel.
    Langzaam verlaat het ooit bruisende leven waar ik me in bevond me, en ik denk maar zo:
    Straks sta ook ik in de krant “Man ligt al zes maanden dood in huis”, dat lees ik wel eens.

  • Sinnestriel schreef:

    Eenzaamheid is een moeilijk fenomeen wat helaas in onze moderne tijd steeds meer voorkomt.Zelf bezoek ik regelmatig een oudere mevrouw die dus ook eenzaam is. Deze mevrouw heb ik ook aangemeld bij de “zonnebloem”. Een mevrouw van de “zonnebloem” bezoekt haar nu ook trouw.Op het gebied van ouderenzorg zijn er binnen onze gemeente ook mogelijkheden. Bijvoorbeeld dagopvang in een bejaardentehuis. Er kan hierover contact gezocht worden met een ouderenwerker.
    Verder hebben het Leger des Heils en ook andere kerkelijke organisaties en ook Humanitas wel ontmoetingsochtenden c.q. middagen.
    Het is ook belangrijk dat de persoon die eenzaam is of dreigt te worden; zelf het initiatief neemt. Je moet niet wachten tot de mensen bij jou komen maar zelf mensen opzoeken. Of zelf contact met een organisatie (ouderen/ ouderenbond) zoeken die je misschien op weg kan helpen.
    Helaas is dit voor veel mensen moeilijk en worden ze vaak teleurgesteld door hun medemensen. Probeer toch hulp te zoeken.

  • dc schreef:

    vandaag zijn wij boos weggelopen bij oma.
    wij rennen al jaren achter opa en oma aan, De hele wereld is fout en slecht , maar voor alles werd gebeld . Geen brood in de winter in de vriezer willen omdat men vers brood wilt en dan smorgens aan de telefoon hangen met sneeuw omdat het brood op is. En dan gaan we toch weer. Opa is overleden een paar weken geleden, En hij zei al een poos dat oma gek was, Maar omdat oudere altijd mopperen dachten we dat het visa versa was.
    Nu heeft oma weer longontsteking door vele roken, We zitten er iedere ochtend en avond omdat ze niet wilt eten, en geen medicijnen in wilt nemen. Ze heeft maagbeschermers omdat ze misselijk is. Maar we proberen haar allemaal te vergiftigen. Nu hebben we 4 dagen met de hele familie gewaakt en verzorgd. We zeggen al jaren ga naar een aanleunwoning , want als je te ver heen bent dan word je opgesloten. Niet bespreekbaar dus .
    Nu komt oma van bed, We hadden koffie gekocht, maar alles is tegenwoordig te duur. Omdat zij op bed lag en wij de visite die bij haar langskwam koffie aanboden, wilt ze dat wij zelf die koffie betalen. De handdoeken die we hebben gebruikt om ons te douchen moeten we meenemen want weet je wel wat een wasmachinedraai kost.Opa lag in ziekenhuis en tussen de middag en avond shift zat 2 uur, als ik dan vroeg rijd met mij mee en dan eet je bij mij en dan kunnen we weer terug. Ziekenhuis ligt bij mijn huis en zij woont op 10 km afstand, nu dat kon niet, dus opa werd niet meer bezocht, Als je daar wat van zegt, dan was haar antwoord, dan gaan jullie toch. of hij wilt toch geen visiten enz enz enz Oma stond te schreeuwen en wij van oma. We rennen al jaren achter je aan, maar als u eet en drinkt dan komt je niet in een delerium terecht. Nu dat weigert zij, zij maakt uit of ze wel of niet eet, of ze wel of geen medicijnen inneemt . We pikken alles en later vinden wij het weer terug. Ik vind het moeilijk als je al 20 jaar achter iemand aanloopt dat je zo wordt beschuldigd. Ik moet echt de eerste euro nog van haar krijgen. Bloemen koopt ze niet want die zijn te duur. Dan koop ik bloemen voor haar. maar het hoeft niet altijd van onze kant af te komen Oma kan ook een keer zeggen , Jullie staan iedere dag voor de deur benzine is ook niet goedkoop ik heb geen huishoudster nodig ik word verzorgd( omdat oma geen vreemden in huis wilt hebben) maar vandaag is er ons allemaal iets geploft. Oma kan zich ook wel een keer voor 20 % aan de situatie aanpassen. De jaren als ik kwam en ze zat haar soapie te kijken en zei van stttt ik ben iets aan het kijken was ook niet zo aardig toch..Kijk het zijn allemaal oude mensen maar misschien hebben ze het er ook wel naar gemaakt.

  • de palm schreef:

    Wat gaande is,is erg moeilijk te rechtvaardegen . Oude mensen raakt stelletjes verwaard in ettische warden. Ze kunnen eigelijk niet meer evalueren waar ze eiglijk zijn in het leven . Soms is opleiding een pasje van kennen en begrijpen en aannemen waar men is . Sommege ervaren hun leeftijd met veel begreep- en hebben zelf medelijden met hun kinderen en naasten. Er zijn oude mensen wie al wisten waar ze op bepaalde leeftijd zullen belanden en zie hun kinderen met bankbaarheid.

    Het is wel te betreuren sommige kinderen hun ouders behandelen.Hun vermogen weg halen , hun in de steek laten in verzorgen instellingen.
    Meeste kinderen kunnen zich niet instellen hoe erg zulke verlaten oude mensen lijden . Maar goed dat deze oude genoemde niet meer kunnen consentreren en sterven stil en leggen de schuld niet op hen kinderen , Dus als menhun ouderen kunnen helpen doe dat met al je liefde, zo dat hun abgst en lijden toch iets gemakkelijk wordt.

  • Marleen schreef:

    Ik wens ieder die dit leest de moed en de kracht om er toch iets moois van te maken. Ondanks klagen familieleden.

  • Gerda Tiessink schreef:

    Volgens mij is de grootste boosdoener van eenzaamheid het niet meer kunnen delen!
    Gerda

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht

Controle vraag *