De invloed van dopamine op je gezondheid

Gemotiveerd zijn, een goed leervermogen, zin in seks, bewegingscontrole of knopen kunnen doorhakken. Voor al deze dingen heb je dopamine nodig.

Veel mensen hebben wel eens van dopamine gehoord. Dat stofje heeft toch met gelukgevoelens te maken? Dat klopt, het wordt daarom ook wel het ‘gelukshormoon’ genoemd. Maar dopamine regelt nog veel meer. Dopamine is een neurotransmitter. Dat wil zeggen dat het ervoor zorgt dat zenuwen met elkaar kunnen communiceren. Dopamine is betrokken bij drie grote communicatieroutes in de hersenen. De eerste route is verantwoordelijk voor je bewegingscontrole. De tweede route speelt een rol bij het denken, in het bijzonder bij de planning van denkprocessen en het doelgericht handelen. De laatste route zorgt voor het regelen van emoties en motivatie. Dopamine is dus een enorm belangrijke boodschapper in je lichaam. Een tekort, maar ook een teveel, van dit stofje zorgt voor problemen. Vijf feiten over dopamine op een rij:

Feit 1: Dopamine beïnvloedt je libido

Zin in seks kan door allerlei factoren beïnvloed worden. De stof dopamine is één van die factoren. Voor een gezond libido is een bepaalde hoeveelheid testosteron noodzakelijk, voor zowel mannen als vrouwen. Prolactine remt de productie en vrijmaking van testosteron. Dopamine in de hypothalamus verlaagt de afgifte van prolactine. Een daling van je dopamineniveau kan dus veel invloed hebben op je seksuele verlangen. Het mannelijk libido schijnt wel gevoeliger te zijn voor dopamine dan het vrouwelijk libido

Feit 2: Dopamine helpt je juiste beslissingen te nemen

Dopamine is een onmisbare stof in de hersenen om je te helpen goede beslissingen te nemen en verkeerde te vermijden. Mensen met een hoger dopamineniveau krijgen vaak een voorgevoel, dat hen in staat stelt een keuze te maken. Dit instinctieve gevoel hangt af van hoe vaak je die kunt verbinden met positieve uitkomsten in het verleden. Mensen met een lager dopamineniveau hebben meer moeite met het nemen van dergelijke beslissingen.  

Feit 3: Dopaminetekort hangt samen met de ziekte van Parkinson

De exacte oorzaak van de ziekte van Parkinson is nog niet gevonden. Waarschijnlijk liggen er verschillende oorzaken aan ten grondslag. Wel is bekend dat een groot deel van de problemen veroorzaakt wordt door een dopaminetekort in de hersenen. Dit tekort ontstaat doordat zenuwcellen die dopamine produceren afsterven. Dit gebeurt in de zogenaamde zwarte kernen (substantia nigra). In deze gebieden regelen de hersenen de automatische bewegingen. Daarvoor moeten verschillende hersencellen met elkaar communiceren. Pas als tachtig procent van de hersencellen in de zwarte kern kapot is, ontstaan de verschijnselen van de ziekte van Parkinson.

Het is niet bekend waarom de hersencellen in de zwarte kernen afsterven. Mogelijke factoren die hierbij een rol spelen zijn: afnemende werking van de hersenen wanneer je ouder wordt, stoornissen in de eiwitstofwisseling en bijvoorbeeld aanraking met giftige stoffen. Bij de ziekte van Parkinson kun je zo veel bevingen in je handen krijgen, dat je nog geen glas water kunt vasthouden.

Feit 4: Anorexia nervosa hangt samen met dopamine

Anorexia nervosa is een psychiatrische ziekte waarbij iemand een sterke drang tot vermageren heeft. Naast een verlaagde voedselinname en een extreem laag lichaamsgewicht, leidt anorexia ook tot hyperactiviteit. Door de hyperactiviteit verbrand je veel energie, waardoor het nog moeilijker wordt om de ziekte te behandelen. Recent onderzoek toont aan dat de stof dopamine van invloed is op deze hyperactiviteit. Wanneer iemand weinig eet, wordt door een ingewikkeld reguleringssysteem veel dopamine in de hersenen gesignaleerd. Dit leidt tot hyperactiviteit. De invloed van dopamine op hyperactiviteit kan er misschien toe leiden dat in de toekomst medicijnen kunnen worden ontwikkeld die mensen met anorexia kunnen helpen. Deze medicijnen moeten de signalering van dopamine in de hersenen tegen gaan. 

Feit 5: Vermoeidheid doet het dopamineniveau dalen

Met je ogen half dicht ben je aan het overwerken. Je maakt steeds meer fouten, maar op de een of andere manier maakt je dit weinig uit. Ook deze reactie van je lichaam heeft te maken met dopamine. Voor elke handeling maak je onbewust een kosten-batenanalyse. Je gaat alleen over tot actie als het bereiken van het doel opweegt tegen de energie die het kost. Dopamine stimuleert het beloningscentrum in de hersenen, waardoor mensen tot actie overgaan. Als je moe wordt, daalt het dopamineniveau en worden de kosten om tot actie over te gaan steeds groter. Want er staat geen gevoel van beloning tegenover. Vermoeidheid is daarom geen negatief gevoel, maar een alarmsignaal van je lichaam. Door een daling van het dopaminepeil geeft je lichaam aan dat het goed is om even te rusten.

Lees hier wat je kunt doen om de aanmaak van dopamine te stimuleren.

Auteur: Maartje Bakker

Bronnen: Medisch A-ZNWOPsychoseNetParkinson Vereniging

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd