HPV-vaccinatie: wel of niet doen?

Eind maart 2011 startte de HPV-vaccinatie voor twaalfjarige meisjes. Over het vaccin tegen baarmoederhalskanker zijn nog altijd veel onduidelijkheden. Hoe werkt de HPV-vaccinatie, waarom krijgen alleen jonge meisjes een oproep en zijn er bijwerkingen bekend?

Om goed te kunnen beslissen of jouw dochter gehoor moet geven aan de oproep zich te laten inenten tegen baarmoederhalskanker, kan het geen kwaad om de feiten te kennen. We zetten de belangrijkste vragen op een rijtje.

Hoe werkt de HPV-vaccinatie?

In het Rijksvaccinatieprogramma zit het vaccin Cervarix. Hierin zitten "dode stukjes" van twee varianten van het HPV-virus, dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken: HP16 en HP18. Na vaccinatie gaat je lichaam hier afweerstoffen tegen maken. Als het échte virus het lichaam binnen wil dringen, zorgen de afweerstoffen ervoor dat het virus je lichaam uitgewerkt wordt.

Waarom zijn er twee of drie prikken nodig?

Zes maanden na de eerste prik is een tweede vaccinatie nodig. Na één prik maakt het afweersysteem nog niet voldoende afweerstoffen aan om goed beschermd te zijn. Bij de volgende prik wordt de afweerreactie versterkt. Pas zeven maanden na de eerste prik ben je goed beschermd. Dit geldt overigens alleen voor meisjes die de HPV-vaccinatie vóór hun vijftiende levensjaar krijgen. Na hun vijftiende krijgen ze in totaal drie prikken: twee en zes maanden na de eerste prik.

Hoe lang beschermt het HPV-vaccin?

Het vaccin beschermt volgens GlaxoSmithKline, de maker van het vaccin, minstens zes jaar en vijf maanden. Waarschijnlijk blijven de afweerstoffen veel langer in je lichaam, waardoor je gedurende een langere periode beschermd bent. Maar zeker is dat niet.

Heeft het HPV-vaccin bijwerkingen?

De bijwerkingen Cervarix zijn onderzocht en blijken mild en van voorbijgaande aard te zijn. Het gaat om bijvoorbeeld pijn, roodheid en zwelling rond de plek waar geïnjecteerd is. Ook vermoeidheid, hoofd- en spierpijn kunnen voorkomen. De bijwerkingen geven volgens het RIVM geen aanleiding tot ongerustheid. In de onderzoeken van voordat het vaccin op de markt kwam, zijn geen ernstige bijwerkingen opgetreden. De studies naar bijwerkingen zijn vooral gedaan onder vrouwen in de leeftijd van vijftien tot 26 jaar. Voor jongere meisjes zijn kleinere studies gedaan. Ook zijn in een studie de bijwerkingen bij meisjes van tien tot en met veertien jaar vergeleken met die van vrouwen in de leeftijd van vijftien tot en met 25 jaar. Daaruit kwamen geen onderlinge verschillen naar voren. Zeldzame bijwerkingen kunnen nog aan het licht komen als veel meisjes een vaccinatie krijgen. Daarom worden, nu de HPV-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma is opgenomen, de bijwerkingen goed in de gaten gehouden. Er wordt bijvoorbeeld gekeken of aandoeningen die regelmatig op de puberleeftijd voorkomen niet toenemen na HPV-vaccinatie.

Kan ik na vaccinatie nog baarmoederhalskanker krijgen?

Ja. De vaccinatie beschermt tegen de twee belangrijkste typen HPV-virus. Deze twee typen zorgen voor 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker. De overige 30% wordt veroorzaakt door andere virustypen. Je kunt dus nog steeds baarmoederhalskanker krijgen. Daarom blijft het belangrijk om op je dertigste een uitstrijkje te laten maken.

Bieden condooms afdoende bescherming tegen deze virussen?

Nee. Door een condoom te gebruiken heb je weliswaar minder kans op het oplopen van het virus, maar de bescherming is niet 100%. Het virus kan namelijk ook worden overgebracht via contact met de huid in de schaamstreek.

Waarom krijgen de meeste meisjes voor hun vijftiende de HPV-vaccinatie?

De reden dat alleen jonge meisjes worden opgeroepen, is dat vaccinatie vooral zin heeft als je nog niet met het HPV-virus in aanraking bent geweest. Anders gezegd: als je nog niet seksueel actief bent. Een andere reden is dat je vooral op jonge leeftijd het virus oploopt.

Heeft een HPV-vaccinatie nog zin als er al seksueel contact heeft plaatsgevonden?

Hoewel een HPV-infectie al na eenmalig seksueel contact kan zijn opgelopen, kan vaccinatie toch zin hebben als er nog maar heel weinig seksueel contact is geweest. Dan is er immers kans dat een meisje nog geen infectie heeft opgelopen met één van de HPV-typen waartegen de vaccins beschermen. Hoe meer seks een vrouw heeft gehad, hoe groter de kans dat ze al geïnfecteerd is (geweest) met HPV. Vaccinatie is dan minder effectief.

Kun je ook een vaccinatie krijgen als je ouder dan zestien bent?

Ja, dat kan. Overleg eerst met je huisarts of de vaccinatie in jouw geval wel zinvol is. Als je het virus in je lichaam hebt, is het bijvoorbeeld niet verstandig om je te laten vaccineren. Indien je vrijwillig kiest voor een HPV-vaccinatie moet je zelf de kosten betalen. Sommige zorgverzekeraars verzekeren de kosten van een vrijwillige HPV-vaccinatie. Behalve Cervarix kun je dus ook een Gardasil-vaccinatie krijgen. Deze biedt overigens bescherming tegen twee extra varianten van het HPV-virus.

Lees ook het artikel: Het verband tussen HPV en baarmoderhalskanker.

Auteurs: Maaike Tindemans, Ton Bakker

Bronnen: RIVM, KWF Kanker Bestrijding, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, GlaxoSmithKline

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd