Zo voorkom je vierkante ogen!

Vroeger zei je moeder het al: “niet te lang televisie kijken, daar krijg je vierkante ogen van!” Sindsdien is ons schermgebruik eigenlijk alleen maar gestegen. Het grootste deel van onze dag kijken we naar beeldschermen. ’s Ochtends vroeg bekijk je sociale media op je telefoon, vervolgens zit je op je werk de hele dag achter je computer en ’s avonds kijk je nog een leuke serie via je favoriete streamingdienst.

Wat is nu precies het effect van het urenlang staren naar beeldschermen en wat kun je doen om die zogenaamde vierkante ogen te voorkomen?

Wat wordt bedoeld met vierkante ogen?

Je krijgt natuurlijk niet echt vierkante ogen van het kijken naar een beeldscherm, maar andere klachten kunnen wel degelijk ontstaan. Vooral door langdurig intensief naar een computerscherm kijken, bijvoorbeeld op kantoor, kun je last krijgen van je ogen. Men spreekt dan ook wel van computerogen. Dit is geen officiële medische aandoening, maar een verzamelnaam voor de verschillende klachten die kunnen ontstaan bij langdurig schermgebruik. Veelvoorkomende klachten zijn:

  • Vermoeide ogen
  • Branderige ogen
  • Droge ogen
  • Dubbelzien
  • Hoofdpijn

Bijziend door beeldscherm

Bovenstaande klachten gaan vaak snel weer over door met je ogen te knipperen of even pauze te nemen. Helaas kan te veel schermtijd ook leiden tot een vervelendere aandoening: bijziendheid (ook wel myopie genoemd). Als je lange tijd achter elkaar dichtbij kijkt, passen je ogen zich daarop aan. Je oogbollen worden langer, waardoor je bijziend wordt. Hoe snel je oog in de lengte groeit, is afhankelijk van je leeftijd. Vooral voor kinderen in de groei is het zaak om niet te lang achter elkaar naar een scherm te staren. Bij volwassenen is het effect minder groot.

Veelvoorkomende bijziendheid door te veel dichtbij kijken is overigens niet nieuw. Ook door veel lezen kunnen je oogbollen vervormen. Hierbij ben je namelijk ook lange tijd gefocust op iets dat nabij is, zoals een boek of een tijdschrift. Ook jonge kinderen die veel lezen, lopen een grotere kans op bijziendheid. Doordat kinderen alleen maar meer naar beeldschermen zijn gaan kijken wat ook erg nabij de ogen is, is het probleem hierdoor de afgelopen jaren nog verder vergroot.

Doe regelmatig een oogtest

Omdat de lange tijd die wij elke dag achter ons scherm doorbrengen zulke vervelende gevolgen kan hebben, is het van belang regelmatig je ogen te testen. Begin bijvoorbeeld eens met deze online oogtest van Pearle. Deze oogtest geeft een indicatie van jouw ooggezondheid, of die van je kind. Zo worden eventuele oogproblemen eerder vastgesteld en kun je passende maatregelen treffen. Denk bijvoorbeeld aan een bril of een aanpassing in je schermgebruik.

Online oogtest

Oogproblemen voorkomen

Om bijziendheid te voorkomen, adviseert het Oogfonds een schermrichtlijn voor kinderen en jongvolwassenen tot twintig jaar. Voor volwassenen zou het wellicht ook geen gek idee zijn om deze richtlijn te volgen, al is het maar om computerogen te voorkomen. De richtlijn wordt de 20-20-2-regel genoemd.

  • Focus je maximaal 20 minuten achtereen op een nabij punt, zoals een tablet, telefoon, boek of ander beeldscherm.
  • Neem vervolgens 20 seconden pauze, waarin je ook naar dingen kijkt die ver weg zijn. Zo wennen je ogen niet te veel aan alleen dichtbij kijken.
  • Ga minstens 2 uur per dag naar buiten. Buiten heb je meer ruimte om lekker ver te kunnen kijken, waardoor je ogen continu getraind worden. Buitenlicht helpt je lichaam bij het aanmaken van de stof dopamine, die je oogbol rond houdt      .

Nog enkele andere tips:

  • Houd altijd minstens een armlengte afstand van je beeldscherm of boek.
  • Blijf regelmatig knipperen. Het blijkt dat je bij het kijken naar een scherm minder knippert dan anders. Dit kan zorgen voor droge en vermoeide ogen.
  • Sluit je ogen af en toe voor 20 seconden bij droge ogen.
  • Gebruik een bril met blauwlichtfilter. Beeldschermen stralen veel blauw licht uit, wat kan bijdragen aan vermoeide ogen en zelfs slaapproblemen. Een bril met blauwlichtfilter neutraliseert blauw licht, wat problemen kan helpen voorkomen.
  • Beperk je maximale dagelijkse schermtijd.

Aanbevolen schermtijd voor kinderen

Kinderen komen tegenwoordig al vanaf zeer jonge leeftijd in contact met beeldschermen. Zo kunnen ze fijn filmpjes kijken op een tablet of een spelletje doen op een mobiele telefoon. Deze filmpjes en spelletjes zijn niet per se slecht, ze kunnen ook leerzaam zijn. Toch is het voor de ogen van kinderen dus beter om de schermtijd te beperken.

Verschillende toonaangevende organisaties, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie en het Nederlands Jeugdinstituut, hebben richtlijnen opgesteld voor de maximale schermtijd van kinderen. Ook Pearle Opticiens erkent het belang van beperkte schermtijd voor kinderen en communiceren de richtlijnen naar hun klanten om oogklachten te helpen voorkomen. Sommige richtlijnen zijn uitgebreider dan andere, maar in grote lijnen komen ze op het volgende neer:

  • Kinderen tot 1 jaar: geen schermtijd.
  • Kinderen tot 2 jaar: maximaal 30 minuten schermtijd per dag, verdeeld over drie momenten.
  • Kinderen tot 5 jaar: maximaal een uur schermtijd per dag.
  • Kinderen tot 12 jaar: maximaal twee uur schermtijd per dag.
  • Kinderen vanaf 12 jaar: maximaal drie uur schermtijd per dag.

Daarbij wordt genoemd om de 20-20-2-richtlijn in gedachten te houden en het moment van de dag. Het gebruik van een scherm vlak voor het slapengaan, kan er namelijk voor zorgen dat je kind minder goed in slaap valt. Spreek daarom bijvoorbeeld af om vanaf een uur voor de bedtijd geen schermen meer te gebruiken.

Kijk bewust

Regelmatig gebruikmaken van verschillende beeldschermen kom je tegenwoordig haast niet meer onderuit. Voor zowel volwassenen als kinderen speelt er een steeds groter deel van het leven online af. Maar dat betekent niet dat we klakkeloos urenlang naar onze schermpjes moeten blijven staren. Bewust gebruik van beeldschermen, met regelmatige pauzes en bijvoorbeeld een speciale bril, kan een hoop oogproblemen voorkomen. Bovendien is er in de 'echte wereld' ook nog genoeg te beleven, wat je allemaal mist als je alleen maar naar je scherm kijkt!

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Pearle Opticiens.

Auteur: Alieke de Greeuw

Pagina laatst aangepast op 1 november 2019


Gerelateerd