Koude rillingen, hoge lichaamstemperatuur: wanneer heb je koorts?

Algemeen 27 september 2017
Koorts

Koorts geeft een onwel gevoel. Koude rillingen, hoofdpijn, zweten en een verhoogde temperatuur horen tot de symptomen van koorts. Ook zijn er vele andere signalen die op koorts kunnen duiden. Het is soms niet helemaal duidelijk, wanneer heb je koorts?

Wat is koorts?

Normaal gesproken ligt de temperatuur van je lichaam tussen de 36,5 en 37,5 graden Celsius. Bij die temperatuur werken alle functies in je lichaam goed. Wanneer de temperatuur verhoogt naar 38 graden Celsius of hoger, spreken we van koorts. Meestal krijg je koorts wanneer je lichaam vecht tegen een virus of bacterie. Het is zeer vaak een signaal van je lichaam waarmee het aangeeft dat het de aanval tegen ziektekiemen inzet. Het kan echter ook een bijwerking zijn van bepaalde medicatie, komt soms als symptoom bij tumoren voor en kan ook een gevolg zijn van gebruik van bepaalde partydrugs zoals XTC.

Koude koorts

Koude koorts is een term die ook wel gebruikt wordt om aan te geven dat iemand koorts heeft. Het duidt op het koude gevoel dat bij koorts hoort. Desalniettemin is er ook bij koude koorts sprake van een temperatuurstijging. Koude koorts moet dus niet worden verward met onderkoeling. Onderkoeling is de verlaging van de lichaamstemperatuur tot onder de 35 graden.

Wat is het verschil tussen koorts en verhoging?

Als iemand ziek is wordt er ook wel eens gezegd dat diegene verhoging heeft. Wat is eigenlijk het verschil tussen verhoging en koorts?
Wanneer de lichaamstemperatuur hoger is dan 37,5 graden, maar onder de 38 graden blijft, spreken we van verhoging. Als het 38 graden of hoger wordt heb je koorts.

Waarom krijg je koorts?

Bij koorts voel je je niet lekker. Je lichaamstemperatuur stijgt en het zweet breekt je uit. Maar eigenlijk is het heel goed dat je lichaam de temperatuur verhoogt bij de aanwezigheid van een ziektekiem. Door die hoge temperatuur kunnen deze bacteriën of virussen namelijk minder goed groeien of voortplanten.

Daarnaast zorgt koorts ervoor dat bacteriën zich niet goed kunnen voeden in ons lichaam. Bacteriën leven namelijk van glucose, een stof die ons lichaam gebruikt voor energie. Wanneer koorts langer aanhoudt gaat het lichaam vetten en eiwitten gebruiken voor energie. Daardoor komt geen glucose vrij voor de bacteriën. Een ander gevolg van koorts is minder eetlust. Ook daardoor komt er minder glucose beschikbaar voor de bacteriën.

Ten slotte verhoogt je hartslag wanneer je langdurig koorts hebt. Zo worden de cellen die ziektekiemen doden sneller door de bloedbaan rondgepompt. Hierdoor hebben zij meer mogelijkheid om de ziektekiemen te doden. Ook stimuleert deze snellere bloedsomloop het herstel van cellen die zijn aangetast door de ziekteverwekker.

Symptomen van koorts

Koorts herken je door de opwarming van je lichaam. Dit uit zich in gloeiende wangen, een warm voorhoofd en zweten. Ook kun je het koud krijgen, koude rillingen voelen en koude voeten krijgen. Daarnaast zijn hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid, misselijkheid en verminderde eetlust symptomen van koorts. Bij hogere koorts kun je gaan ijlen en loop je risico op uitdroging.

Kinderen kunnen koortsstuipen krijgen bij hoge koorts of een plotselinge stijging van de temperatuur. Dat uit zich in schokken, wegdraaiende ogen en een onregelmatige ademhaling. Daarnaast ziet het kind grauw en is er geen contact te krijgen. Lees verderop onder het kopje ‘Wanneer ga je naar de huisarts’ in welke gevallen je de huisarts moet raadplegen.

Oorzaken van koorts

Koorts wordt in de meeste gevallen veroorzaakt doordat ziekteverwekkende bacteriën of virussen het lichaam binnendringen. Dan word je verkouden of krijg je griep. In sommige gevallen kan het veroorzaakt worden door zware lichamelijke inspanning en dan met name bij warm weer. Ook bij een allergische reactie of een auto-immuunreactie (wanneer lichaamseigen stoffen worden aangevallen, in plaats van lichaamsvreemde stoffen) kan koorts ontstaan.  Soms is een medicijn (of partydrug) direct van invloed op het centrum dat koorts opwekt (de hypothalamus).

Hoe kun je koorts meten?

Je kunt zelf je temperatuur meten, je hoeft daarvoor niet meteen naar de huisarts. Je hebt zelfs geen thermometer nodig om te constateren of je koorts hebt. Je kunt iemand vragen of je voorhoofd en hals heel warm aanvoelen. Een lichte verhoging van de temperatuur is niet meteen ernstig, dus dan is een meting van je temperatuur niet gelijk nodig.

Hoewel er tegenwoordig vrij betrouwbare oorthermometers zijn, kun je bij het meten van je temperatuur het best een thermometer voor je anus gebruiken. Dit geeft de meest betrouwbare resultaten. Als je één keer per dag je temperatuur opneemt geeft dat voldoende beeld van het verloop van je koorts.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Bij één of meer van de volgende symptomen/situaties zou je naar de huisarts moeten gaan:

  • Als de koorts meerdere dagen hoger is dan 39,5 graden
  • Bij koortsstuipen van kinderen jonger dan zes maanden of ouder dan vijf jaar
  • Als kortademigheid optreedt
  • Als je suf wordt
  • Als je heel weinig moeten plassen en/of donkere urine hebt
  • Wanneer je erg weinig drinkt
  • Wanneer je binnen korte tijd twee keer koorts krijgt
  • Als je een hart-, long- of nierziekte hebt
  • Als je diabetes hebt
  • Als je in de afgelopen vier weken op reis bent geweest naar de tropen

Wat kun je doen tegen koorts?

Koorts is een belangrijk proces bij de bestrijding van ziektekiemen. Het hoeft alleen te worden bestreden als je temperatuur oploopt tot gevaarlijke hoogte, namelijk hoger dan 40 graden Celsius.

Om je iets minder ziek te voelen kun je koortsverlagende pijnstillers gebruiken, zoals paracetamol of ibuprofen (NSAID). Deze medicijnen hebben naast een pijnstillend effect ook een koortswerend effect. Daarnaast hebben de NSAID’s, zoals ibuprofen en diclofenac, ook nog een ontstekingsremmend effect. Het is belangrijk om te weten dat paracetamol in het algemeen als het veiligste middel wordt beschouwd met de minste bijwerkingen. Ibuprofen kan (vooral bij ouderen) maagklachten en soms zelfs bloedingen geven bij langdurig gebruik zonder maagbeschermer. Vraag hiernaar bij de apotheek.

Daarnaast is het van belang om voldoende vitamines en mineralen binnen te krijgen. Deze helpen het immuunsysteem te versterken en de infecties te bestrijden. Ook voldoende drinken is heel belangrijk om uitdroging te voorkomen. Uitrusten is erg belangrijk en kan goed helpen bij het herstel van koorts.

Deze tekst is goedgekeurd door huisarts Pim Schipper

Auteur: Rianne de Ridder
Bronnen: Thuisarts, Alphega-apotheek, Apotheek.nl, Dokteronline.com

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht

Controle vraag *