Hoe herken en voorkom ik het Toxic Shock Syndrome (tamponziekte)?

Algemeen 18 september 2017
tamponziekte, toxic shock syndrome

Je hoort de termen tamponziekte, TSS of Toxic Shock Syndrome weleens voorbijkomen in het nieuws. Zo bleek in 2015 een topmodel getroffen te zijn door de tamponziekte. Maar wat is het precies? Wat zijn de kenmerken, hoe ziet de behandeling eruit en kun je deze ziekte voorkomen?

Wat is de tamponziekte?

Het Toxic Shock Syndrome (ook wel TSS of tamponziekte) is een zeldzame maar ernstige ziekte die bij iedereen voor kan komen. Vrouwen die langdurig een tampon inhouden blijken het meeste risico te lopen, vandaar de naam tamponziekte. Hoewel tampons de oorzaak kunnen zijn, zijn er in 50% van de gevallen andere oorzaken, zoals:

Zo’n 25% van de TSS-gevallen komt voor bij mannen en heeft vanzelfsprekend geen menstruele oorzaak.

Bij het ontstaan van de tamponziekte spelen twee bacteriën een rol: stafylococcus aureus en streptococcus pyogenes.

Stafylococcus aureus (groep a streptococcen)

Deze bacterie is doorgaans onschuldig en komt bij veel mensen voor rond de slijmvliezen en op de huid. Het kan in sommige gevallen infecties veroorzaken, zoals cellulitis, krentenbaard, puisten, longontsteking, gewrichtsontsteking en bloedvergiftiging. Houd je voor lange tijd een tampon in, dan kan de bacterie giftige stoffen maken. TSS ontstaat zodra de giftige stoffen in je bloedbaan terechtkomen. Ook bij wondjes kunnen de giftige stoffen in je bloedbaan belanden.

Streptococcus pyogenes

Ook deze bacterie dragen veel mensen met zich mee en is in het algemeen onschuldig. Soms veroorzaakt het kraamvrouwenkoorts, wondroof of krentenbaard. Zodra de bacterie in een wondje terechtkomt kan tamponziekte ontstaan.

Kenmerken van het Toxic Shock Syndrome

Je herkent TSS aan een combinatie van (enkele) symptomen. Het is lastig te herkennen, gezien de verschijnselen ook op andere aandoeningen kunnen wijzen. Bovendien komt TSS erg weinig voor. Wees daarom vooral alert tijdens het (langdurig) dragen van tampons of wanneer je een wond hebt. De symptomen treden in het algemeen abrupt op en zijn vaak extreem van aard.

De volgende kenmerken treden in het begin meestal plotseling op:

  • Koorts (meer dan 39 graden Celcius)
  • Koude rillingen
  • Hoofdpijn
  • Diarree
  • Spierpijn
  • Keelpijn
  • Overgeven en misselijkheid
  • Kortademigheid
  • Extreme vermoeidheid
  • Verwardheid
  • Pijnlijke of zwakke spieren
  • Roodheid over het hele lichaam (ook rode ogen)
  • Duizeligheid en mogelijk flauwvallen
  • Extreme bloeddrukverlaging (shock)

Na enkele dagen kan de huid gaan schilferen en kunnen organen (bijvoorbeeld nieren, lever, hart en longen) beschadigd raken. In zeldzame gevallen kan iemand met het Toxic Shock Syndrome te komen overlijden.

Wat moet ik doen als ik TSS heb?

Heb je het vermoeden dat je het Toxic Shock Syndrome hebt, neem dan gelijk contact op met je huisarts. Draag je op dat moment een tampon? Verwijder deze direct. In het geval van TSS is meteen een antibioticabehandeling nodig. Het merendeel van de mensen met het Toxic Shock Syndrome herstelt volledig na tijdige behandeling. Wanneer het niet behandeld wordt, zijn er echter ernstige complicaties. De TSS-variant met streptokokken heeft een hogere kans op ernstige complicaties en zelfs de dood.

Zo kun je het risico op de tamponziekte als oorzaak verkleinen

  • Heb je een wond, dan dien je deze te verzorgen. Lees meer in het dossier Wondverzorging op Gezondheidsplein.nl.
  • Verwissel je tampons regelmatig, het liefste binnen vier á vijf uur. Het blijkt dat je een tampon maximaal acht uur in kan houden. Houd er toch rekening mee dat hoe langer je een tampon inhoudt, hoe meer risico je loopt op het ontwikkelen van TSS.
  • Gebruik regelmatig kleine tampons, zodat je deze sneller zal verwisselen. Ben je hevig ongesteld? Dan kun je natuurlijk grote tampons gebruiken.
  • Wissel tampons af met maandverband. Draag bijvoorbeeld overdag tampons en ’s nachts maandverband.
  • Gebruik je tampons tijdens het slapen? Breng vlak voor het slapengaan een schone tampon in en verschoon deze gelijk na het wakker worden.
  • Was voor het inbrengen van een tampon goed je handen. De bacterie die TSS veroorzaakt kan zich namelijk overal op je lichaam bevinden, ook op je handen!

Wanneer moet ik mijn tampon verwisselen?

Het klinkt logisch om je tampon elke paar uur te verwisselen, maar op lichte dagen kun je dat gemakkelijk vergeten. Op bijsluiters van tampons staat doorgaans dat je een tampon vier tot acht uur in kan houden. Dit verschilt wel per dag. Ben je hevig ongesteld, verwissel dan binnen drie á vier uur een tampon. Op lichte dagen kun je een kleine tampon langer inhouden. Verder geldt dat als je tampon zijn maximale capaciteit heeft bereikt (de tampon is compleet volgezogen) je deze moet verwijderen. Je kunt dit testen door licht aan het touwtje van je tampon te trekken. Komt de tampon een beetje van zijn plaats? Dan is het tijd voor een nieuwe.

Deze tekst is nagekeken en goedgekeurd door huisarts Pim Schipper

Auteur: Jacqueline van Kuler
Bronnen: WebMD, Emedicine.medscape.com, Gezondheidsplein.nl, National Health Service UK, Mayo Clinic, Ob-tampons.nl, Libresse.nl, Kotexpast.com

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht

Controle vraag *