Hartaanval: het ontstaan in 5 stappen

Elk jaar krijgen tienduizenden mensen in Nederland een hartaanval. Dit wordt ook wel hartinfarct genoemd. Hoe kan het hart te weinig bloed krijgen? In dit artikel lees je hoe een hartaanval ontstaat in vijf stappen.

Wat is een hartaanval?

Het hart is een spier. Deze maakt pompende bewegingen om de rest van het lichaam te voorzien van bloed. Hiervoor heeft het hart zelf ook zuurstof uit het bloed nodig. Als het hart niet voldoende zuurstof krijgt, ontstaat een hartaanval. Een hartaanval uit zich in erge pijn op de borst. Deze pijn straalt soms uit naar de armen, kaak, schouderbladen, nek of maag. Ook kan iemand tijdens een hartaanval misselijk zijn en zweten. Er zijn ook minder duidelijke symptomen; lees op Gezondheidsplein.nl meer informatie over de symptomen van een hartaanval.

Een hartaanval ontstaat natuurlijk niet zomaar; er gaan vele stappen aan vooraf waar je zelf niets van merkt. Hieronder beschrijven we vijf processen die een rol spelen bij een hartaanval.

Stap 1: beschadigde bloedvaten

De eerste stap richting een hartaanval is dat de bloedvatwanden beschadigen. De beschadiging zorgt ervoor dat de cellen in de wand zich anders dan normaal gaan gedragen. Factoren die dit veroorzaken of eraan bijdragen zijn bijvoorbeeld:

Deze factoren zorgen er dus ook voor dat je meer kans op een hartaanval hebt.

Hartaanval het ontstaan in 5 stappen

Een beschadigde bloedvatwand die afweercellen aantrekt.

Stap 2: afweercellen brengen de hartaanval dichterbij

Door de beschadiging maken de cellen in de bloedvatwanden stofjes aan die afweercellen aantrekken. Deze afweercellen proberen het bloedvat weer te herstellen, maar een hartaanval komt hierdoor juist steeds dichterbij. De afweercellen maken verschillende stofjes aan, waardoor  spiercellen in de bloedvatwand zich vermeerderen. In de bloedvatwand zijn daardoor allemaal extra cellen aanwezig die daar niet horen.

Hartaanval het ontstaan in 5 stappen

Er komen extra spiercellen in de wand en de cellen beginnen vet op te eten.

Stap 3: dikke schuimcellen ontstaan

Er komt ook vet in de vaatwand. De aanwezige cellen beginnen het vet “op te eten”. Hierdoor zwellen de afweercellen en spiercellen op tot zogenoemde schuimcellen. De afwijking in je bloedvat - een plaque genoemd - wordt nu steeds groter. Sommige schuimcellen gaan dood en los vet hoopt zich op in de plaque. Ook komt er calcium in de plaque. Daarom wordt dit proces vaak aderverkalking genoemd, maar deze term omvat dus eigenlijk maar een klein onderdeel van het proces.

Hartaanval het ontstaan in 5 stappen

Schuimcellen gaan kapot en er ontstaat ophoping van vet.

Stap 4: bloedstroom stopt, de hartaanval begint

Normaal gesproken voorzien de kransslagaderen het hart van bloed. Een hartaanval ontstaat als er ineens geen bloed meer door de kransslagaderen stroomt. De bloedstroom stopt vaak niet door een plaque die geleidelijk gegroeid is, maar door een plaque die kapot gaat. Dit gebeurt als de bloedvatwand over de plaque niet stevig genoeg is. De inhoud komt dan vrij, waardoor je bloed gaat klonteren. Het bloedvat wordt ineens afgesloten: de hartaanval begint.

Hartaanval het ontstaan in 5 stappen

De plaque scheurt, waardoor de inhoud van de plaque in aanraking komt met het bloed. Er ontstaat een bloedstolsel op de plaque dat het bloedvat afsluit.

Stap 5: hartspiercellen stikken

Om te blijven kloppen, moeten de hartspiercellen zuurstof hebben. Bij een hartaanval is het bloedvat afgesloten, waardoor zuurstofrijk bloed niet alle hartspiercellen meer kan bereiken en ze stoppen met kloppen. Een deel van je hart doet dan niet meer mee. Dit is erg gevaarlijk. Het zuurstoftekort geeft ook de pijn die mensen met een hartaanval voelen. Als je snel genoeg behandeld wordt, gaan de hartspiercellen niet dood. Pas als de cellen twintig of dertig minuten zonder zuurstof zitten, sterven ze af. Dit geeft permanente schade aan je hart. Daarom zorgen ziekenhuizen ervoor dat ze iedereen met een hartaanval zo snel mogelijk behandelen.

Hartaanval het ontstaan in 5 stappen

Een deel van het hart krijgt onvoldoende zuurstof en kan afsterven.

Een hartaanval begint dus bij schade aan je bloedvatwanden. Deze schade is niet te voorkomen. Maar met een gezonde levensstijl kun je deze schade wel minimaliseren. Zorg er dus voor dat je gezond leeft: rook niet, eet gezond en beweeg voldoende om je hart gezond te houden.

Auteur: Lotte Koemans
Bronnen: Pathologic Basis of Disease (2010), The Role of Lipids and Lipoproteins in Atherosclerosis (2015),

Deze tekst is gecontroleerd door Z. Bodalal, arts-onderzoeker bij Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis

Pagina laatst aangepast op 27 juni 2019


Gerelateerd