De zin en onzin van handen wassen

In Amerika waren de handzepen, desinfecterende gels en reinigingsdoekjes een ware hype geworden, toen de Mexicaanse griep heerste. Uit angst voor deze vorm van griep werden in alle openbare ruimten desinfecterende middelen en hand sanitizers beschikbaar. Maar heeft het wel zin om dingen schoon te maken voor je ze aanraakt en moet je wel of niet desinfecterende zeep gebruiken? De zin en onzin over handen wassen.

Zinvol: handen wassen helpt echt

Het griepvirus verspreidt zich door niezen en hoesten door de lucht. Het loont de moeite om een goede hoest- en nieshygiëne in acht te houden. Dat handen wassen daarbij een goed middel is in de strijd tegen de griep is waar. Regelmatig en goed handen wassen is zelfs de belangrijkste manier om verspreiding van het griepvirus te voorkomen. Wetenschappers denken dat ongewassen handen goed zijn voor 80% van alle voorkomende infecties. Zeker in deze periode waarin de griepepidemie zich in Nederland in groeiende mate manifesteert is het raadzaam om regelmatig je handen te wassen. Spoor vooral ook kinderen aan hun handen te wassen. Als het goed is, besteden ook scholen aandacht aan het belang van handen wassen.

Onzin: álles schoonmaken

De menselijke hand is voor bacteriën en virussen het ideale doorgeefluik. Je handen raken voortdurend die dingen aan waar andere mensen ook met hun handen aan zitten: deurklinken, lichtknopjes, kranen, toetsenborden, telefoons, koffiekopjes, het karretje van de supermarkt. Moet je die allemaal gaan schoonmaken? Dat is ondoenlijk, en je zult toch altijd dingen blijven aanraken waar organismen op zitten. Wel heeft het zin om voorwerpen waar veel mensen met vieze vingers aan zitten (bijvoorbeeld spoelknop, kraan, klink en lichtknopje in de wc) regelmatig met een schoonmaakmiddel te reinigen. Het hoeft niet speciaal een desinfecterend middel te zijn.

Zinvol: niet aan ogen, neus en mond zitten

Allerlei micro-organismen hechten zich gemakkelijk aan de natuurlijke olie-achtige stoffen van de huid op je hand en komen gemakkelijk op andere oppervlakken terecht. Met je hand raak je vaak ongemerkt je neus, mond of ogen aan of zit je aan dingen (zoals een glas of flesje) die je aan je mond zet. Zo kun je jezelf eenvoudig besmetten. Met ongewassen handen neuspeuteren of eens flink in je ogen wrijven is ook niet aan te raden. Zo breng je de ziekmakers op je vingers makkelijk in contact met je slijmvliezen. De mate waarin je jezelf besmet en je natuurlijke weerstand bepalen of je er al of niet ziek van wordt.

Onzin: desinfecterende zeep

Door je handen te wassen verwijder je een groot deel van de micro-organismen (de transiënte flora) op je huid. Daar hoef je niet speciaal desinfecterende zeep voor te gebruiken. Elke soort zeep bindt zich aan de olie-achtige stoffen op je huid. Je moet er vooral voor zorgen dat je handen goed met zeep worden ingesmeerd en dat je goede wassende bewegingen maakt met handen en vingers. Je kunt vloeibare zeep gebruiken, maar een blok zeep werkt zeker zo goed omdat je handen een aantal keren om de zeep moeten draaien om er genoeg zeepmiddel van af te krijgen.

Desinfecterende zeep doodt micro-organismen wel, maar niet allemaal. Bovendien worden je handen door alles wat je aanraakt toch snel weer vuil. Sommige wetenschappers stellen dat micro-organismen juist agressiever worden door ze voortdurend met desinfecterende middelen te bestrijden. Volgens onderzoek waarop het Nederlandse RIVM zich baseert, maakt het in de strijd tegen de griep niet uit of je desinfecterende zeep of gewone zeep gebruikt.

Zinvol: lang genoeg wassen

Belangrijker dan welke soort zeep je gebruikt is dat je je handen grondig wast en dat je ook je nagels reinigt. Even snel handen wassen heeft niet zo veel zin, je smeert een deel van de micro-organismen van je hand dan aan de handdoek die daardoor ook een besmettingsbron wordt. Het maakt niet per se uit hoe lang je je handen wast, als je ze maar grondig wast. Daarna moet er goed worden afgespoeld. Vervang handdoeken dagelijks en was ze op een zo hoog mogelijke temperatuur.

Zinvol: wassen na hoesten en niezen

Wanneer moet je je handen wassen? Was je handen regelmatig, zeker als je op plekken bent geweest waar veel mensen komen. Was handen altijd voor het eten. Het RIVM raadt om in elk geval handen te wassen na:

  • Elk toiletbezoek
  • Het snuiten van je neus (in papieren weggooi-zakdoek)
  • Na hoesten en niezen
  • Voor en na wondbehandeling en verzorging

Auteur: Jan Willem Wensink
Bronnen: RIVM, CDC, Ministerie van Volksgezondheid

Pagina laatst aangepast op 26 juni 2019


Gerelateerd