Alzheimer: symptomen en risicofactoren

Ben ik gewoon vergeetachtig of is er meer aan de hand? De eerste symptomen van de ziekte van Alzheimer lijken soms onschuldig, terwijl ze wijzen op een beginstadium van de ziekte. Tegelijkertijd kunnen bepaalde symptomen voor je gevoel op alzheimer lijken, maar zijn het eigenlijk verschijnselen van vergeetachtigheid. Daarom vertelt Dokterdokter in dit artikel meer over de kenmerken van alzheimer en wie het meeste risico loopt om alzheimer te ontwikkelen.

Wat is alzheimer?

De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie. Iemand met dementie heeft dus niet per definitie alzheimer. Het is wel de meest voorkomende vorm van dementie: ongeveer zeventig procent van de mensen met dementie heeft Alzheimer. Alle vormen van dementie worden gekenmerkt door het verlies van hersenfuncties. Kenmerkend voor alzheimer is dat de eerste symptomen vaak geheugenproblemen zijn.

Alzheimer symptomen

Symptomen die alzheimer kenmerken treden meestal geleidelijk op. Hierdoor herken je de ziekte vaak niet in het beginstadium. De verschijnselen van alzheimer worden steeds duidelijker waardoor er waarschijnlijk een belletje gaat rinkelen. Schakel dan je huisarts in voor een juiste diagnose.

Alzheimer herken je vaak als eerste aan geheugen- en oriëntatieproblemen: je verdwaalt in een bekende omgeving, vergeet wat net is gezegd en krijgt steeds meer moeite met alledaagse dingen. Bij alzheimer heb je verder mogelijk moeite met:

  • Concentreren/het hoofd erbij houden
  • De juiste woorden vinden en taal begrijpen
  • Iets onthouden wat kort geleden is gebeurd
  • Bepaalde handelingen uitvoeren
  • Beslissingen nemen
  • Nieuwe dingen leren
  • Je aanpassen aan nieuwe omstandigheden
  • Rekenen
  • Voorwerpen herkennen
  • Met geld omgaan
  • Emoties onder controle houden
  • Plannen

Het verloop van de ziekte van Alzheimer verschilt per persoon. Vaak worden spreken en dagelijkse handelingen steeds lastiger. In een later stadium van alzheimer ben je afhankelijk van anderen. Je raakt verzwakt en hebt minder weerstand, waardoor je sneller infecties kan ontwikkelen. Ook karakterveranderingen komen voor. Je kan bijvoorbeeld ineens heel angstig of passief worden.

Wie krijgt alzheimer?

Je kunt de ontwikkeling van alzheimer helaas niet voorkomen. Iedereen kan alzheimer krijgen. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op alzheimer of een andere vorm van dementie. Er zijn wel een aantal risicofactoren die de kans op dementie vergroten:

Veel van deze risicofactoren kun je zelf beïnvloeden. Gezond leven en voldoende beweging zijn altijd goed om de kans op alzheimer te verkleinen.

Is alzheimer erfelijk?

Meestal is de ziekte van Alzheimer niet erfelijk. Ook als in jouw familie meerdere mensen boven hun 65e de aandoening hebben gekregen, betekent dit niet dat het erfelijk is. Als meerdere mensen in jouw familie op jonge leeftijd Alzheimer hebben gekregen (onder de 65), bestaat de kans dat er in jouw familie een erfelijke vorm van alzheimer aanwezig is. In dat geval is één bepaald gen de veroorzaker van de ziekte. Als een van je ouders dit gen draagt, heb jij vijftig procent kans om ook drager van het alzheimer-gen te zijn.

Op dementie.nl lees je meer over erfelijkheid en dementie.

Onderzoek naar alzheimer

Om de groei van het aantal mensen met alzheimer te remmen, is onderzoek nodig naar. Wereldwijd wordt veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld risicofactoren van alzheimer, het exacte ziekteverloop en behandeling van de ziekte. Alzheimer Nederland is in Nederland de stichting die geld inzamelt voor het mogelijk maken van onderzoek.

Hoewel de precieze oorzaak van alzheimer nog niet bekend is, denken wetenschappers dat er twee veranderingen in de hersenen de ziekte veroorzaken:

  • Het ontstaan van plaques: plaques zijn opgestapelde eiwitten die zich nestelen tussen de zenuwcellen in je hersenen. Plaques blokkeren of verminderen de communicatie tussen je hersencellen. Dat zorgt er op zijn beurt voor dat geheugenverlies of vergeetachtigheid kan ontstaan.
  • Het ontstaan van neurofibrillaire tangles: ook tangles zijn eiwitten. Het gaat hier echter niet om een opstapeling van eiwitten, maar om een andere opbouw van het tau-eiwit. Tau-eiwitten hebben gezonde mensen ook in hun lichaam, maar bij mensen met de ziekte van Alzheimer is dit eiwit anders opgebouwd.

Hoe erger de beschadiging van de hersencellen, hoe heftiger de symptomen van alzheimer worden. Wetenschappers weten nog niet zeker of alleen plaques of tangles alzheimer veroorzaken. Het zijn echter wel risicofactoren naast onder andere hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte.

Meer lezen over Alzheimer en/of dementie? Kijk dan eens op dementie.nl, een website van Alzheimer Nederland.

Auteurs: Jacqueline van Kuler, Kim van der Vliet & Lotte Koemans

Bronnen: Alzheimer-nederland.nl, Gezondheidsplein.nl, Hersenstichting, Dementie.nl, Erasmus MC, VUmc, Erfelijkheid.nl

Deze tekst is gecontroleerd door Alzheimer Nederland.

Pagina laatst aangepast op 4 juli 2019


Gerelateerd