Verkleuringen van de huid

Pigmentvlekken zijn verkleuringen van de huid die op elke plek van het lichaam kunnen ontstaan. Ze ontstaan doordat pigmentcellen in de huid extra melanine (pigment) aanmaken. Zonlicht is een factor die dit proces bevordert. Ben je een echte zonaanbidder? Dan is de kans groter dat je pigmentvlekken krijgt. Lees in dit dossier meer over:

Wat zijn pigmentvlekken?

Pigment is een stof (melanine) die wordt gemaakt door pigmentcellen diep in de opperhuid. De opperhuid is de buitenste laag van de huid. Door zonlicht neemt het aantal werkzame pigmentcellen en de aanmaak van pigment toe. De cellen verpakken pigment in kleine korrels en verplaatsen dit naar de bovenste laag van de opperhuid. Wanneer de pigmentkorrels in de  bovenste laag zitten, zijn ze zichtbaar.

Functie pigment

Iedereen maakt pigment aan. Soms is de pigmentverdeling onregelmatig, waardoor er rode, gele, zwarte of bruine verkleuring van de huid ontstaat. Pigment heeft twee functies:

  • Pigment beschermt de huid tegen stoffen van buitenaf, zoals uv-straling.
  • Pigment bepaalt de intensiteit van de huidskleur. Hoe meer pigment je aanmaakt, hoe beter de huid beschermt tegen de zon en huidkanker.

Oorzaak pigmentvlekken

Pigmentvlekken worden veroorzaakt door overproductie van pigment in de huid. Dit wordt ook wel hyperpigmentatie genoemd. Er ontstaan vlakke, gekleurde plekken op de huid. De vorm, grootte en donkerheid van de kleur kunnen verschillen. Hyperpigmentatie kan op elke leeftijd en bij elk huidtype ontstaan. Sommige pigmentvlekken zijn al vanaf de geboorte aanwezig. De meeste ontstaan pas in de kindertijd of puberteit. De vorming van pigment is een proces dat verschillend is per huidtype. Pigmentvlekken komen vooral op oudere leeftijd voor als gevolg van het verouderingsproces of door overmatige blootstelling aan de zon. In sommige families komen pigmentvlekken meer voor dan in andere families.

Pigmentvlekken hebben een aantal mogelijke oorzaken:

Blootstelling aan de zon

Blootstelling aan de zon is de voornaamste oorzaak van pigmentvlekken. Zonlicht is namelijk de belangrijkste factor die de aanmaak van melanine stimuleert. Melanine is een soort huideigen zonnebrandmiddel die de huid beschermt tegen schadelijke uv-stralen. Wanneer de huid meer melanine aanmaakt, geeft dit de huid een kleur. Door overmatige blootstelling aan de zon kan de aanmaak van pigment verstoord raken, wat leidt tot hyperpigmentatie.

Huidveroudering

Pigmentvlekken kunnen ook ontstaan in de vorm van ouderdomsvlekken. Ouderdomsvlekken ontstaan doordat de huid voor een lange periode aan te veel zon is blootgesteld, waardoor de productie van melanine toeneemt. Wanneer de huid ouder wordt, neemt het aantal melanocyten (melanine cellen) af. De overgebleven melanocyten worden groter en verspreiden zich minder goed over de huid. Dit zie je aan kleine vlekjes op de huid. Ouderdomsvlekken ontstaan meestal op plekken van de huid die veel worden blootgesteld aan de zon, zoals het gezicht, de handruggen en het decolleté.

Hormonale schommelingen

Hormonale schommelingen kunnen ook de oorzaak zijn van pigmentvlekken (zwangerschapsmasker; melasma). Door het gebruik van de anticonceptiepil of door zwangerschap kunnen de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron de overproductie van melanine stimuleren. Dit gebeurt met name wanneer de vrouw wordt blootgesteld aan de zon. Ongeveer negentig procent van de zwangere vrouwen krijgt te maken met hyperpigmentatie door hormonale schommelingen. Dit kan ook spontaan ontstaan zonder zwangerschap of pilgebruik.

Ziekten

Pigmentvlekken kunnen ook ontstaan als gevolg van ziekten of medische behandelingen. Bij sommige auto-immuunziekten (bijv. vitiligo), metabolische afwijkingen (bijv. hemochromatose) en vitamine-afwijkingen (bijv. vitamine C-tekort) komt hyperpigmentatie meer voor. Ook kunnen behandelingen als chemotherapie of medicijnen, zoals antibiotica en hartmedicatie de aanmaak van melanine stimuleren.

Ontstekingsreactie

Hyperpigmentatie kan ook ontstaan door een ontsteking of beschadiging van de huid, bijvoorbeeld na acne of eczeem. Mensen met een donker huidtype hebben een groter risico op verkleuring van de huid na een ontsteking.

Meer weten over de verschillende soorten pigmentvlekken? Lees dan verder op de volgende pagina ‘Soorten pigmentvlekken’.

Deze tekst is goedgekeurd door dermatoloog Menno Gaastra van Centrum Oosterwal

Naar de volgende pagina