Wat is een hernia?

Een hernia is een aandoening die op veel plekken in het lichaam voor kan komen. In het dagelijks taalgebruik bedoelen we met ‘een hernia’ eigenlijk altijd een hernia in de rug of nek. Zo’n hernia ontstaat door beschadiging of (minder vaak) door slijtage van een tussenwervelschijf in de wervelkolom. In driekwart van alle gevallen verdwijnt een nek- of rughernia vanzelf of na het doen van gerichte oefeningen. Soms is een operatie noodzakelijk. In dit dossier lees je alles over hernia.

Verschillende soorten hernia

Hernia betekent letterlijk ‘uitstulping’ of ‘breuk’. Het is een verzamelterm waar verschillende aandoeningen onder vallen. Een navelbreuk of een liesbreuk zijn bijvoorbeeld ook vormen van hernia. In de volksmond wordt er met een hernia echter altijd een rughernia of nekhernia bedoeld. Deze hernia in een tussenwervelschijf wordt ook wel discushernia of Hernia nuclei pulposi genoemd.

Verderop in dit dossier gaan we dieper in op de rughernia en de nekhernia. Andere vormen van hernia zijn:

  • Hernia diaphragmatica (hernia in het middenrif)
  • Hernia abdominalis (buikwandbreuk)
  • Hernia inguinalis (liesbreuk)
  • Hernia scrotalis (indirecte liesbreuk, waarbij de breukinhoud in de balzak terechtkomt)
  • Hernia umbilicalis (navelbreuk)
  • Hernia cicatricialis (littekenbreuk)
  • Hernia epigastrica (bovenbuikbreuk)
  • Hernia spiegeli (hernia in de spieren naast de rechte buikspier)

Wat is een hernia?

Om te begrijpen wat een hernia is, is het belangrijk om te weten hoe de wervelkolom in elkaar zit. De wervelkolom bestaat uit 24 wervels die op elkaar gestapeld zijn. Er zijn zeven nekwervels, twaalf borstwervels en vijf lendenwervels. Tussen alle afzonderlijke wervels zit steeds een tussenwervelschijf. Deze tussenwervelschijven zijn enigszins elastisch en dienen als schokdempers tussen je wervels. Dankzij de tussenwervelschijven kan de wervelkolom bewegen zonder dat de afzonderlijke wervels elkaar raken. Naast de eerdergenoemde wervels horen ook het heiligbeen en het staartbeen (stuitje) bij de wervelkolom.

De buitenkant van een tussenwervelschijf bestaat uit een soort kraakbeen. In het midden zit een zachte, geleiachtige kern. Als een tussenwervelschijf beschadigd raakt, bijvoorbeeld door slijtage of een verkeerde beweging, kan er een uitstulping van deze kern ontstaan. Zo’n uitstulping wordt een hernia genoemd. Soms leidt een hernia helemaal niet tot klachten en merk je er niets van. Wanneer de uitstulping echter tegen een zenuw drukt, leidt dit tot pijnklachten. Naast pijn in de rug of nek kun je ook last krijgen van uitstralende pijn in een been, bil of arm. Dit zijn typische symptomen van een hernia.

Deze tekst is nagekeken door huisarts Kees Vos.