Oorzaken en behandeling van vaginisme

Wat is vaginisme?

Een vrouw met vaginisme spant onbewust de spieren rond de vagina aan. Hierdoor is de vagina erg nauw en is penetratie pijnlijk of zelfs onmogelijk. Sommige vrouwen kunnen door vaginisme ook geen tampons gebruiken of een inwendig onderzoek ondergaan zonder verdoving. Voor de vrouw is het vaak erg frustrerend; ze wil wél seks hebben maar het lukt gewoon niet. Het zorgt dan ook voor onzekerheid, schaamte of spanningen in een relatie.

Herken je jezelf in deze klachten? Schaam je er dan niet voor en bespreek ze met je huisarts. Hij verwijst je door naar een seksuoloog, gynaecoloog of therapeut die je verder helpt.

Oorzaak van vaginisme

We onderscheiden primair en secundair vaginisme. Vrouwen met de primaire vorm hebben altijd al vaginisme gehad. Bij de secundaire vorm is de aandoening pas later ontstaan, bijvoorbeeld door een pijnlijke of traumatische seksuele ervaring. Psychische factoren spelen vaak een belangrijke rol, bijvoorbeeld

  • Een onbewuste angst om zwanger te worden of een soa te krijgen.
  • Angst voor pijn, denken dat de vagina te klein is.
  • Angst om zelfbeheersing te verliezen of overheersing door de partner.
  • Een nare seksuele ervaring uit het verleden, zoals een verkrachting.
  • Schuldgevoelens, bijvoorbeeld door vreemdgaan (van jou of je partner).
  • De angst dat je niet goed genoeg bent voor je partner.
  • Pijn tijdens een eerdere seksuele ervaring.
  • Je opvoeding, als je als kind bijvoorbeeld hebt geleerd dat seks vies of slecht is kun je vaginisme ontwikkelen.

Door deze angsten en gevoelens spannen vrouwen onbewust hun spieren aan, waardoor de seks pijnlijk of onmogelijk wordt. Zo leidt vaginisme vaak tot een vicieuze cirkel; door de angst voor pijn spannen de spieren zich aan, waardoor het vrijen weer pijn doet. Je angst wordt op deze manier bevestigd.

Vaginisme behandelen

Vermoed je vaginisme, ga dan naar de huisarts. Hij stelt vast of het vrijen onmogelijk is of pijn doet door een aandoening, zoals een soa of ontsteking, en kiest hiervoor een behandeling. Heb je geen lichamelijke aandoening die de seks pijnlijk maakt? Dan stelt hij de diagnose vaginisme en word je doorverwezen naar een seksuoloog of bekkenbodemfysiotherapeut. Je kunt ook rechtstreeks een afspraak maken bij deze specialisten, bijvoorbeeld via solvo.nl.

Eerst ga je op zoek naar eventuele angsten die vaginisme veroorzaken. Daarnaast krijg je oefeningen mee. Je leert hierbij om je bekkenbodemspieren bewust te ontspannen en aan te spannen. Ook kun je oefenen met dilatators. Dit zijn een soort staafjes in verschillende maten. Je oefent met het inbrengen van een kleine staaf, eventueel met een glijmiddel. Zodra je dit zonder pijn kunt doen, gebruik je voortaan een iets grotere staaf. Uiteindelijk kunnen jij en je partner opnieuw proberen om te vrijen mét penetratie.

De rol van je partner

Voor je partner is vaginisme ook erg vervelend. Hij is bijvoorbeeld bang om jou pijn te doen of dat het probleem aan hem ligt. Ook is het soms frustrerend dat jullie geen geslachtsgemeenschap kunnen hebben. Leg daarom aan je partner uit wat het is en praat er samen over, ook als je het moeilijk vindt. Jullie kunnen daarna samen zoeken naar een oplossing, zoals vrijen zonder penetratie of hulp zoeken bij een therapeut. Misschien kunnen jullie uiteindelijk tóch vrijen zonder pijn.

Vaginisme en zwanger worden

Een vrouw met vaginisme die verder gezond is, kan gewoon kinderen krijgen. Heb je een kinderwens maar lukt het je niet om van de aandoening af te komen? Door kunstmatige inseminatie kun je alsnog zwanger worden. Vaginisme levert bij de bevalling meestal geen problemen op. Wel kunnen controles tijdens de zwangerschap lastig zijn. Vertel het daarom aan je gynaecoloog of verloskundige als je er last van hebt.

Pagina laatst aangepast op 18 april 2019

Verder lezen 7. Wat is een vaginale schimmelinfectie?