Zwemmerseczeem

Wat is zwemmerseczeem?

Zwemmerseczeem (athlete's foot) is een besmettelijke schimmelinfectie van de huid tussen de tenen. Schimmels zijn een soort kleine levende plantjes die alleen onder de microscoop zichtbaar zijn en veel in onze leefomgeving aanwezig zijn.

We spreken van een infectie als de schimmel, meestal op een vochtige of beschadigde huid of nagel, uitgroeit en klachten of afwijkingen van de huid of nagel veroorzaakt.

Ongeveer 10% van de Nederlandse bevolking heeft last van schimmelinfecties aan de voeten, mannen wat vaker dan vrouwen.

Symptomen zwemmerseczeem

Zwemmerseczeem bestaat uit kleine witte schilfertjes tussen de tenen, meestal tussen de kleine teen en de teen ervoor.

De huid is droog en rood zijn en er kunnen kleine blaasjes of bultjes ontstaan. Veel mensen hebben last van jeuk of een branderig gevoel. De infectie breidt zich aan de randen uit en veroorzaakt hardnekkige, soms pijnlijke, kloofjes.

In enkele gevallen kan een plotselinge en hevige schimmelinfectie aan de voeten leiden tot eczeem aan de handen.

Hoe ontstaat zwemmerseczeem?

In onze leefomgeving zijn veel schimmels aanwezig en iedereen komt ermee in aanraking. Meestal hebben we er geen last van omdat het bovenste laagje van de huid dik genoeg is om de schimmel buiten te houden.

Wanneer de huid echter beschadigd of langdurig vochtig is, vermindert de kwaliteit van deze bescherming. Schimmel tast de buitenste laag van de huid, de hoornlaag, aan en dringt de huid binnen.

De schimmel voedt zich met de cellen van de hoornlaag waardoor hij kan uitgroeien en een infectie veroorzaakt.

Bevorderende factoren Er zijn een aantal situaties waardoor de kans op het krijgen van zwemmerseczeem wordt vergroot.

Aanleg Niet iedereen is even gevoelig voor zwemmerseczeem. Het is gebleken dat aanleg een belangrijke rol speelt. Mensen die eenmaal zwemmerseczeem hebben gehad, hebben een grote kans het nogmaals te krijgen. Ze hebben er aanleg voor.

Warmte en vocht Schimmels voelen zich het prettigst in een vochtige en warme ruimte. Alle factoren die de voeten warm en vochtig maken, verhogen de kans op zwemmerseczeem. Zwembaden zijn in deze erg berucht, vandaar ook de naam zwemmerseczeem (hoewel de toevoeging eczeem foutief is, er is immers sprake van een schimmel).

In de Engelse literatuur wordt gesproken over een athlete’s foot (atletenvoet). Ook die naam is te verklaren. Atleten (hardlopers en skaters bijvoorbeeld) dragen langdurig nauwe, slecht ventilerende schoenen. Dit in combinatie met transpiratievocht is een ideale omstandigheid voor schimmels.

Gebruik van medicijnen Geneesmiddelen die de afweer verminderen zoals antibiotica, corticosteroïden (prednisolon) of middelen tegen kanker, verhogen de kans op zwemmerseczeem.

Verspreiding Zwemmerseczeem is besmettelijk. De afvallende huidschilfertjes bevatten schimmeldeeltjes en kunnen op een andere plek van het lichaam of bij een andere persoon een nieuwe infectie veroorzaken.

In de meeste gevallen vindt besmetting plaats in doucheruimtes, zwembaden en kleedkamers waar veel mensen blootsvoets lopen. Ook via beddengoed en kleding kan besmetting plaatsvinden.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Bij gezonde mensen is zwemmerseczeem onschadelijk. In de meeste gevallen geneest de aandoening na enige tijd spontaan en behandeling heeft vrijwel altijd effect.

Bij mensen met een verminderde afweer of bij mensen met suikerziekte, kan de infectie heftiger verlopen en moeilijker te genezen zijn.

Wanneer naar de huisarts?

Er is een aantal situaties waarbij het raadzaam is om contact op te nemen met uw huisartspraktijk.

Verspreiding naar andere plek op het lichaam Zwemmerseczeem kan zich verspreiden naar andere delen van het lichaam. Het manifesteert zich daar als ringworm. Dat zijn ronde, rode en schilferende plekken die zich naar de buitenkant uitbreiden terwijl ze in het midden alweer genezen. Er ontstaan hierdoor grote ringen. Dit is niet gevaarlijk maar de behandeling is wat ingewikkelder.

Als zelfbehandeling niet helpt Indien u drie weken de adviezen heeft opgevolgd die u onder het kopje ‘Wat kunt u er zelf aan doen?’ kunt vinden en het zwemmerseczeem is nog niet verminderd. Wellicht heeft u tabletten nodig die alleen op recept verkrijgbaar zijn, om de aandoening te genezen.

Ontsteking Heftig zwemmerseczeem kan gaan ontsteken. Als de huid rondom het zwemmerseczeem rood, warm, pijnlijk en/of gezwollen is, heeft u mogelijk een infectie.

Verminderde afweer Als u suikerziekte heeft of medicijnen gebruikt die de afweer verminderen, zal de infectie heftiger verlopen en zich sneller uitbreiden. De behandeling moet dan worden aangepast.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Jodium Zwemmerseczeem reageert goed op jodium. Bij de apotheek kunt u een jodiumoplossing met 10% povidonjood kopen. Dit kunt u tweemaal per dag deppen op de aangedane plekken.

Voordat u uw sokken weer aantrekt, kunt u de jodium het beste geheel laten opdrogen. Dit verbetert de werking en vermindert de kans op vlekken in kleding.

Antischimmelzalven en -crèmes Bij de apotheek en de drogist kunt u zonder recept crèmes en zalven kopen die werkzaam zijn tegen schimmels. Tweemaal per dag brengt u de zalf dun aan op de aangedane plekken en twee centimeter daar rondom heen.

Een schimmelinfectie is meestal uitgebreider dan met het blote oog te zien is. Na ongeveer een week is er effect merkbaar. Het kan echter wel een aantal weken duren voordat de plekken genezen zijn. Pas een week nadat alle plekken zijn verdwenen kunt u stoppen met de behandeling.

Sommige mensen zijn overgevoelig voor deze middelen, in dat geval kunt u overleggen met uw huisarts.

Vette zalf Vaak gaat het zwemmerseczeem gepaard met droge plekken. Deze kunt u behandelen door tweemaal per dag te smeren met een vette zalf.

Zinkolie Bij de ergere vormen van eczeem kunnen nattende, rode plekken ontstaan. Deze kunt u laten indrogen met zinkolie.

Schoenen en sokken behandelen In de schoenen en de sokken kunt u schimmeldodend poeder strooien, dit voorkomt dat u via uw sokken en schoenen steeds opnieuw wordt besmet.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Als u de volgende adviezen ter hand neemt, verkleint u waarschijnlijk de kans op een schimmelinfectie van de voeten. Er is (nog) geen wetenschappelijk bewijs dat deze maatregelen daadwerkelijk effectief zijn.

  • Was dagelijks de voeten met water en weinig zeep
  • Droog de voeten goed af, met name ook tussen de tenen
  • Gebruik eventueel talkpoeder om de voeten extra te drogen
  • Trek elke dag schone sokken aan, en als u veel transpireert tweemaal per dag
  • Gebruik katoenen of wollen sokken
  • Draag niet dagelijks dezelfde schoenen, laat ze een dag drogen voor u ze weer gebruikt
  • Doe uw schoenen zo vaak mogelijk uit
  • Draag in de zomer zoveel mogelijk open schoenen
  • Draag leren schoenen
  • Draag in het zwembad, in kleedruimtes en dergelijke uw eigen slippers
  • Gebruik, als u veel transpireert, dagelijks talkpoeder op uw voeten

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur) R.H. Jamin (consulent) Drs. E.J. de Kreek (consulent)

Bronnen

  • Starink ThM. Dermatologie voor de eerste lijn in beeld. Academisch Ziekenhuis Vrije Universiteit. Amsterdam, 1992.
  • Vloten WA van. Dermatologie en venereologie. Wetenschappelijke uitgeverij Bunge. Utrecht, 1992.
  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam
  • Hart R. Systematic review of topical treatments for fungal infections of the skin and nails of the feet. BMJ 1999;319:79-82.
  • Crawford F. Athlete’s foot and fungally infected toenails. BMJ 2001:322:288-289.
  • Adams BB. Which skin conditions are transmitted between athletes? West J Med 2001;174:352-353.

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd