Zwangerschap en roken

Inleiding zwangerschap en roken

Deze informatiefolder gaat over de invloed van roken op de vruchtbaarheid, zwangerschap en het (ongeboren) kind. Het aantal rokende vrouwen in Nederland neemt toe. Momenteel rookt ongeveer 30% van de vrouwen.

Op het moment dat er een zwangerschapswens is, stopt ongeveer 10% hiervan met roken. Als er sprake is van een zwangerschap, stopt nog eens 20%. Ruim 20% van de vrouwen rookt dus tijdens de zwangerschap. Daarnaast zijn er nog veel niet-rokende zwangere vrouwen die regelmatig verblijven in een rokerige omgeving en daardoor ongewild meeroken.

Wat kunt u verwachten?

In tabaksrook bevinden zich veel chemische stoffen. Daarvan zijn er ongeveer veertig zeer schadelijk voor met name hart en bloedvaten; ook kan kanker ontstaan. Van de rook die ingeademd wordt, blijft een deel achter in de longen. De schadelijke stoffen uit deze rook komen in het bloed terecht en worden in het lichaam zo veel mogelijk afgebroken. Deze afbraakstoffen zijn schadelijk.

Van alle mensen die roken, sterft 50% ten gevolge van het roken. Dit is zo’n dertien jaar eerder dan mensen die niet roken.Het is gebleken dat vrouwen gevoeliger zijn voor de schadelijke effecten van roken dan mannen en daardoor nog meer kans hebben vroegtijdig te overlijden.

Bij mensen die meeroken doordat zij verblijven in rokerige ruimten, zijn de schadelijke afbraakproducten van de tabaksrook ook in het bloed aantoonbaar. Dit geldt ook voor (ongeboren) kinderen die passief meeroken. De hoeveelheid schadelijke stoffen in het bloed van het kind is vaak nog hoger dan in het bloed van degene die rookt.

Wat is de invloed van roken op de vruchtbaarheid van de vrouw?

Roken (of veel meeroken) beïnvloedt uw vruchtbaarheid. U wordt minder vruchtbaar. U heeft ongeveer 30% minder kans per maand op een zwangerschap dan een niet-rokende vrouw. Gemiddeld is een niet-rokende vrouw na drie tot vier maanden zwanger.

Wat is de invloed van roken op de vruchtbaarheid van de man?

Als uw partner rookt (of veel meerookt) beïnvloedt dit zijn vruchtbaarheid. De hoeveelheid zaadcellen en de kwaliteit ervan nemen af. De kans op een zwangerschap wordt hierdoor kleiner. Daarnaast heeft een man die rookt, meer kans om impotent te worden.

Wat is de invloed van roken op de zwangerschap?

Als u rookt (of veel meerookt), heeft dit invloed op de zwangerschap en uw kind. Roken tijdens de zwangerschap verhoogt de kans op de volgende problemen:

  • vrouwen die roken krijgen vermoedelijk vaker een miskraam dan vrouwen die niet roken
  • de kans op een kind met een hazenlip of klompvoetje is toegenomen
  • de kwaliteit van de placenta (moederkoek) is minder goed waardoor deze los kan laten en ernstige complicaties kan veroorzaken
  • vrouwen die roken hebben een grotere kans dat hun kind te vroeg geboren wordt met alle gevolgen van dien

Wat is de invloed van roken op het (ongeboren) kind?

Roken tijdens de zwangerschap verhoogt:

  • de kans op aangeboren afwijkingen
  • de kans op overlijden van het (ongeboren) kind
  • de kans op een lager geboortegewicht
  • de vatbaarheid voor infecties
  • de kans op astma
  • de kans op latere groei- en ontwikkelingsproblemen

Grotere kans op overlijden van het (ongeboren) kind Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat vergeleken met niet-rokers, het risico op overlijden van het kind:

  • 25% verhoogd is bij het roken van minder dan één pakje sigaretten per dag
  • ruim 50% verhoogd is bij het roken van meer dan één pakje per dag

Dit risico geldt met name voor de periode tussen de zevende zwangerschapsmaand en de zevende dag na de geboorte. Dit houdt dus in dat uw kind kan overlijden in uw buik of als het net geboren is.

De kans op wiegendood is drie tot vijf keer hoger bij baby's van rokende ouders, dan bij baby's van niet-rokende ouders. Hiermee is roken de belangrijkste oorzaak van kindersterfte in Nederland.

Een lager geboortegewicht Via de placenta (moederkoek) en de navelstreng krijgt uw baby de schadelijke stoffen uit de tabaksrook aangevoerd. Naast de schade die deze stoffen bij uw baby kunnen veroorzaken, verdringen ze ook zuurstof uit het bloed dat uw kind krijgt. Ook wordt minder bloed naar de placenta gestuurd, door vaatvernauwing tijdens roken. De conditie van uw baby gaat hierdoor achteruit.

Bij de geboorte zijn kinderen van rokende moeders daardoor ongeveer 7% lichter (dat is een half pond) dan andere kinderen. Door individuele verschillen in gevoeligheid kan dit verschil zelfs meer dan drie pond bedragen. Gedurende de rest van de groei kan deze achterstand zichtbaar blijven.

Vatbaarder voor infecties De verminderde aanvoer van zuurstof naar uw baby leidt ook tot een verminderde weerstand. Uw baby is minder sterk en daardoor vatbaarder voor infecties.

Daarnaast leidt het roken tot een verminderde ontwikkeling van de longen van uw kind. Gemiddeld is de longfunctie van kinderen waarvan de moeder rookte tijdens de zwangerschap 10% lager dan die van andere kinderen. Deze achterstand wordt in de loop van het eerste levensjaar kleiner, maar is zelfs op de leeftijd van tweeëneenhalf jaar nog steeds aantoonbaar. Uw kind heeft daardoor grote kans dat het regelmatig last krijgt van luchtweginfecties, veel slijm in de keel en middenoorontstekingen.

Grotere kans op astma Kinderen van wie de moeder tijdens de zwangerschap heeft (mee)gerookt, hebben een grotere kans op het krijgen van astma.

Grotere kans op latere groei- en ontwikkelingsproblemen De gevolgen van roken tijdens de zwangerschap zijn niet alleen tijdens de zwangerschap en kort na de geboorte aanwezig. Ook in de latere kinderjaren kunnen gevolgen zichtbaar worden.

Kinderen van rokende moeders lijken vaker gedrags- en leerproblemen te hebben dan kinderen van niet-rokende moeders. Op taal- en rekengebied hebben ze op de basisschool een paar maanden achterstand.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer u zwanger bent of zwanger wilt worden, is het zeer verstandig te stoppen met roken en meeroken te voorkomen. Stoppen met roken is niet gemakkelijk. Daarom adviseren we om contact op te nemen met uw huisarts.

De huisarts of de assistente kan u adviseren over hulpmiddelen en begeleiding bij het stoppen met roken. Vaak zijn er verschillende informatiebrochures aanwezig in de praktijk die u kunt meenemen.

Wanneer u zwanger bent, kan de huisarts, de verloskundige of gynaecoloog aangeven welke hulpmiddelen u wel en niet kunt gebruiken. Daarnaast kan de huisarts u begeleiden bij het omgaan met de ontwenningsverschijnselen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Om de schadelijke effecten van roken in de zwangerschap te voorkomen, kunt u maar één ding doen: vermijden dat u tabaksrook binnenkrijgt. Wanneer u zelf rookt, betekent dat dus dat u moet stoppen. Wanneer uw partner of iemand anders in uw nabijheid rookt, moet u de rook zoveel mogelijk vermijden.

Stoppen met roken

Stoppen met roken is niet gemakkelijk. De eerste weken krijgt u last van ontwenningsverschijnselen. Daarna kan het verlangen naar een sigaret nog lang blijven bestaan. Er zijn middelen die het u gemakkelijker kunnen maken om te stoppen. Daarnaast zijn er aandachtspunten waar u rekening mee kunt houden:

  • hulpmiddelen gebruiken
  • liever stoppen dan minderen
  • samen stoppen
  • andere ontspanningsmogelijkheden zoeken
  • begeleiding of ondersteuning zoeken

1. Hulpmiddelen gebruiken Er zijn verschillende hulpmiddelen die het stoppen met roken kunnen vergemakkelijken, zoals pleisters en kauwgoms. Uw apotheker of huisarts kan u hierover adviseren. Geef daarbij aan dat u zwanger bent of dat wilt worden. Veel mensen lukt het overigens om volledig op eigen kracht te stoppen met roken.

2. Liever stoppen dan minderen Veel vrouwen die zwanger zijn of zwanger willen worden, vinden het moeilijk om te stoppen met roken. Ze denken dat ze niet genoeg wilskracht hebben om door te zetten.

Deze vrouwen gaan zich meestal toch schuldig voelen, omdat ze hun baby aan risico’s blootstellen. Vanuit de omgeving wordt dit schuldgevoel vaak nog versterkt. Deze vrouwen besluiten vaak om te minderen met roken. Minderen met roken heeft echter geen effect, omdat:

  • er geen veilige hoeveelheid sigaretten is: elke sigaret geeft risico’s
  • minderen veel moeilijker is dan stoppen. Het leidt tot een continu verlangen naar sigaretten en geeft veel langer ontwenningsverschijnselen dan stoppen
  • vrouwen die minderen, harder aan een sigaret zuigen en hem verder oproken dan voorheen. De hoeveelheid schadelijke stoffen in het lichaam vermindert hierdoor nauwelijks. Ook overschakelen op ‘light’sigaretten heeft om deze reden geen effect

3. Samen stoppen Wanneer uw partner ook rookt, is het goed als u en uw partner samen besluiten te stoppen met roken. Het is gebleken dat vrouwen van wie de partner blijft roken meer moeite hebben om te stoppen.

Veel vrouwen vinden het moeilijk om aan hun partner te vragen om te stoppen met roken. Door allebei te stoppen neemt u samen een grote stap in het belang van uw kind. Het is één van de eerste dingen die u voor uw kind kunt doen.

4. Andere ontspanningsmogelijkheden zoeken

Een sigaret roken geeft de meeste mensen een gevoel van ontspanning. Stoppen met roken levert dan ook stress op.Veel rokende vrouwen zijn bang dat als ze stoppen in de zwangerschap deze stress nadelig is voor het kind. Het is gebleken dat de invloed van deze stress op het kind vele malen minder schadelijk is dan de invloed van blijven roken.

Wanneer u stopt, zijn de schadelijke stoffen binnen een week uit het bloed verdwenen waardoor het kind er geen schade meer van kan ondervinden. Dat levert een enorme gezondheidswinst op voor het kind.

Om zelf minder last te hebben van de stress die het stoppen met roken oproept, kunt u ontspannende bezigheden zoeken. Bijvoorbeeld een lange wandeling door de bossen of langs het strand, een lekker warm bad, een massage van uw partner of een boek lezen.

5. Begeleiding of ondersteuning zoeken Er zijn verschil lende instanties (zoal s Stivoro) die u kunnen begeleiden of ondersteunen bij het stoppen met roken. Wanneer het u in uw eentje niet lukt om te stoppen, schroom dan niet o m hulp in te roepen.

Probeer meeroken te voorkomen Meeroken is minder erg dan zelf roken, maar brengt wel degelijk gezondheidsrisico’s met zich mee. Voor u en voor de baby. Daarom is het belangrijk dat u meeroken probeert te voorkomen. Probeer daarom plaatsen te vermijden waar veel wordt gerookt.

  • In openbare ruimtes In Nederland geldt in veel openbare gebouwen een rookverbod. Probeer plaatsen waar veel gerookt wordt (bijvoorbeeld cafés) zoveel mogelijk te vermijden.
  • Op het werk Werkgevers zijn verplicht hun werknemers een rookvrije werkplek te bieden als zij daarom vragen. U kunt uw werkgever daarop aanspreken. Eventueel kunt u dat doen via de bedrijfsarts.
  • Bij u thuis Wanneer mensen bij u in huis willen roken, vraag dan of ze even naar buiten willen gaan. Veel vrouwen vinden het moeilijk om dit tegen anderen te zeggen. Wat heel effectief kan werken, is een antirooksticker op uw voordeur. Iedereen weet dan meteen welke regels bij u in huis gelden.

Wanneer het echt niet lukt om mensen buitenshuis te laten roken, zorg dan voor een goede ventilatie. Maak desnoods zelf even een ommetje en kom pas weer terug als de ruimte flink gelucht is.

In samenwerking met

Drs. H.A. Vrij-Mazee (auteur) Prof. Dr. T.K.A.B. Eskes (consulent) Dr. K. Boer (consulent)

Bronnen

  • Preventie van passief roken door jonge kinderen. Handleiding in 5 stappen. Uitgave van de stichting volksgezondheid en roken (stivoro). Den Haag, 1997.
  • Ben je moeder of wil je moeder worden? Stop dan met roken! Persbericht actie kankerbestrijding (& defacto ondersteuning). Amsterdam, 8 oktober 2001.
  • Bakker MJ, Crone MR, Hirasing RA. Preventie van passief roken door het ongeboren en geboren kind. Medisch contact nr 25, 1997.
  • G.M. Buck, L.E. Sever, R.E. Batt, P. Mendola, (1997), Epidemiology resources Inc.: Lifestyle factors and female infertility. 1997.
  • Nijhuis Comp prenatale zorg. Cefalo RC en Moos MK. Preconceptional care: a practical guide. St Louis Mosby 1995.
  • Jonge de GA. Roken en wiegendood. Tijdschrift voor kindergeneeskunde 1993;61:217-23.
  • Heineman MJ et al redactie leerboek Obstetrie en gynaecologie. De voortplanting van de mens. Elsevier/Bunge, 1999
  • Info over stoppen met roken

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd