Ziekte van Lyme

Aandoening 6 april 2016

Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door een bacterie (Borrelia burgdorferi), die via een tekenbeet op de mens kan worden overgedragen. Twee tot veertien procent van de teken in Nederland is besmet met deze bacterie en kan de ziekte dus overdragen. Andere veelgebruikte namen voor deze aandoening zijn: tekenbeetziekte en borreliose.

Een teek is een spinachtig parasiet die zich voedt met bloed van mensen en dieren. De teek bijt zich vast in het lichaam van een mens of dier en zuigt zich binnen ongeveer een etmaal vol bloed. In Nederland komen teken voor in bossen, duinen, heidevelden en gebieden met laag struikgewas of hoog gras.

Meer over tekenbeet leest u in de informatiefolder ‘Tekenbeet’.

Symptomen ziekte van Lyme

De ziekte van Lyme kan veel verschijnselen en klachten veroorzaken. Het precieze verloop van de ziekte kan per patiënt verschillen. Bij ongeveer de helft van de patiënten begint de ziekte met een rode kring rond of in de buurt van de beetplek, die zich langzaam uitbreidt (erythema migrans).

Eerste verschijnselen
Het komt regelmatig voor dat mensen hun tekenbeet niet hebben opgemerkt en dat de roodheid van de huid het eerste verschijnsel is. Terwijl de kring steeds groter wordt, verdwijnt in het midden ervan de verkleuring. Bij mensen met een donkere huid is dit beeld veel minder herkenbaar en lijkt het meer op een blauwe plek.

Latere verschijnselen
De roodheid van de huid ontstaat binnen ruim een maand na de beet en kan gepaard gaan een aantal klachten, zoals:

  • zich niet lekker voelen
  • koorts
  • hoofdpijn
  • vermoeidheid
  • spierpijn

Uiteindelijk verdwijnt de rode plek geheel. Toch kan de ziekte van Lyme zich dan nog verder door het lichaam verspreiden. De hierboven beschreven klachten kunnen verergeren.

Ook kunnen zich weken tot maanden (soms jaren) na de beet, klachten voordoen van vrijwel alle orgaansystemen. Meestal zijn dit problemen in het zenuwstelsel (neurologische verschijnselen), hartklachten, problemen met het zicht (bijvoorbeeld dubbelzien) en gewrichtsklachten. Met name de gewrichtsklachten en de neurologische verschijnselen kunnen chronisch worden.

Sommige mensen blijven kampen met vermoeidheid, geheugen- en concentratiestoornissen.

Hoe ontstaat de ziekte van Lyme?

In zijn leven maakt een teek een aantal ontwikkelingsfasen door. Voor het overgaan van de ene fase in de volgende heeft de teek bloed nodig.
Vanuit zijn verblijfplaats springt hij op een geschikte voorbijganger. Dit kunnen mensen en dieren zijn. Met zijn mondhoeken bijt hij zich vast in de huid en laat pas los wanneer hij voldoende bloed heeft gezogen.

Sommige teken zijn geïnfecteerd met de bacterie Borrelia burgdorferi. Terwijl de teek zich volzuigt met bloed, kan de bacterie worden overgedragen. Om de ziekte te kunnen overbrengen, is meestal ongeveer een etmaal nodig. Wanneer een teek ernstig is geïnfecteerd of wanneer u de teek op een verkeerde manier verwijdert, kan de overdracht versneld worden.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Wanneer u bent gebeten door een teek, is de kans dat u de ziekte van Lyme krijgt erg klein. Toch is het erg belangrijk dat u alert bent op verschijnselen van de ziekte. Op het moment dat de ziekte zich nog niet door uw lichaam heeft verspreid, kan een antibioticakuur het ziekteproces snel stoppen.

Is de ziekte eenmaal verspreid, dan is behandeling moeilijker. Een serie antibioticakuren, eventueel via een infuus, kan genezing bieden. Er blijft dan wel een kans dat de ziekte later weer opvlamt.

De ziekte van Lyme is niet besmettelijk van mens op mens: u hoeft dus niet bang te zijn dat u de ziekte aan anderen overdraagt. Het doormaken van de ziekte van Lyme biedt geen immuniteit: u kunt de ziekte dus nog een keer krijgen. Daarom is het verstandig om alert te blijven op een tekenbeet.

Wanneer naar de huisarts?

Bent u gebeten door een teek en kunt u deze zelf niet verwijderen, of krijgt u verschijnselen van de ziekte van Lyme, ga dan naar de huisarts.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Voorzorgsmaatregelen om de kans op de ziekte van Lyme te verkleinen.

  • Vermijd tekenbeten en verwijder teken snel en goed
    In de informatiefolder ‘Tekenbeet’ leest u hoe u tekenbeten zoveel mogelijk kunt voorkomen en hoe u de teek zo snel mogelijk op een goede manier verwijdert
  • Wees alert op verschijnselen van de ziekte
    Wanneer u bent gebeten door een teek, hou uw huid dan goed in de gaten. Als u merkt dat de kenmerkende roodheid van de huid optreedt, maak dan een afspraak bij uw huisartspraktijk
  • Neem contact op met uw huisartsenpraktijk
    Als u andere verschijnselen heeft, die op de ziekte van Lyme kunnen wijzen of waarover u zich zorgen maakt

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke – van Eijck (auteur)
Drs. W. van Donselaar (consulent)

Bronnen