Vernauwing van de voorhuid

Wat is een vernauwing van de voorhuid?

De medische term voor de voorhuid is preputium. De medische term voor vernauwing van de opening van de voorhuid is phimosis. We spreken van vernauwing van de voorhuid

  • als de voorhuid te nauw is om over de eikel heen te schuiven
  • en belemmeringen geeft in de functies van de penis en/of het schoonmaken ervan

Hele jonge kinderen hebben van nature een nauwe voorhuid. Soms hebben ze daarbij ook nog een wat langere voorhuid, slurfpreputium genoemd. Dit is geen echte phimosis, maar een pseudophimosis. Hoe vaak phimosis voorkomt, is niet bekend.

Symptomen vernauwing van de voorhuid

Problemen met plassen

Phimosis belemmert de normale functies van de penis. Bij kinderen betekent dit dat zij problemen krijgen bij het plassen. De opening in de voorhuid is te nauw om de urinestraal door te laten. Achter de voorhuid hoopt de urine zich op. U kunt dit vergelijken met een trechter. De voorhuid zwelt op als een ballonnetje, vandaar ook de term ballonplassen. Het kind heeft hierbij moeite met plassen en druppelt nog lang en veel na. De voorhuid van deze kinderen heeft vaak de vorm van een slurfje, de voorhuid loopt heel taps toe.

Problemen met seks

Oudere kinderen en volwassenen kunnen naast de plasproblemen ook problemen hebben met seks. Een erectie kan bij een te nauwe voorhuid erg pijnlijk zijn. Soms kan de voorhuid zo gespannen zijn dat er kleine scheurtjes in ontstaan die kunnen gaan bloeden. Dit is principe een onschuldige aandoening.

Een complicatie van een vernauwde voorhuid is de zogenaamde Spaanse kraag. De voorhuid is hierbij nauw maar kan net over de eikel worden teruggeschoven. Als de teruggetrokken voorhuid door bijvoorbeeld de wrijving tijdens seksueel contact wat gaat zwellen, kan hij niet meer teruggeschoven worden. De voorhuid raakt geïrriteerd en zwelt nog verder op. Dit is erg pijnlijk maar kan door een arts worden verholpen met druk uitoefenen op zwelling of met een klein sneetje.

Hoe ontstaat een vernauwing van de voorhuid?

Jonge kinderen

Niet bij alle jonge jongens is het mogelijk de voorhuid terug te schuiven. Bij de geboorte zijn penis en voorhuid nog met elkaar vergroeid. In de loop van de eerste levensjaren laat de voorhuid langzaam los. Soms duurt het tot tussen het tiende en zeventiende jaar voordat het mogelijk is om de voorhuid helemaal terug te schuiven. Helaas wordt nog regelmatig het advies gegeven om bij kleine kinderen de voorhuid toch terug te trekken. Hierbij wordt de voorhuid dan losgetrokken van de penis. Zolang het kind geen plasproblemen heeft is dit terugtrekken dus absoluut onnodig en soms zelfs schadelijk.

Oudere kinderen en volwassenen

Bij jongens en mannen met een wat krappe voorhuid kan zich smegma ophopen onder de voorhuid. Smegma wordt geproduceerd door kleine kliertjes op de eikel en vormt een soort smeerlaagje waardoor de voorhuid soepel over de penis kan glijden. Bij een krappe voorhuid is het lastig om de penis te reinigen en ontstaat een ophoping. Dit kan leiden tot een ontsteking van de penis met verkleving tussen de voorhuid en de penis waardoor phimosis kan ontstaan.  Phimosis kan ook ontstaan na een infectie van de eikel door verschillende soorten bacteriën. In een enkel geval is phimosis het gevolg van een huidziekte waarbij de voorhuid dikker en stugger wordt.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Phimosis is niet ernstig maar kan wel zeer hinderlijk zijn. De beste behandeling is circumcisie (besnijden). Het nauwe gedeelte van de voorhuid wordt dan weggehaald. De eikel van de penis komt dan bloot te liggen. De eerste twee maanden na de operatie kan de eikel hierdoor wat overgevoelig zijn, maar deze gevoeligheid verdwijnt vanzelf.

Wanneer naar de huisarts?

Het is raadzaam om een afspraak te maken bij uw huisartspraktijk als:

  • u of uw kind problemen heeft bij het plassen (ballonplassen)
  • u problemen heeft tijdens seksuele activiteiten
  • u of uw kind steeds weer ontstekingen van de eikel heeft

Mocht u andere klachten hebben waarover u zich zorgen maakt, neem ook dan contact op met uw huisartspraktijk.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Als u vermoedt dat u of uw kind phimosis heeft, kunt u er zelf niets aan doen. We raden u aan een afspraak te maken bij uw huisartspraktijk.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Er zijn een aantal dingen die u kunt doen, of juist moet laten, om de kans op het krijgen van phimosis te verkleinen. Niet afremmen De meeste jongetjes spelen graag met hun piemeltje dat daarbij ook wel eens stijf wordt. Het kind ontdekt zijn lichaam en krijgt daarbij ook nog een prettig gevoel. Het is verstandig om kinderen hierin niet af te remmen. U kunt bijvoorbeeld elke keer als u de luier verwisselt, het kind even met zijn plassertje laten spelen. Oudere kinderen kunt u wel leren om niet aan hun piemeltje te zitten in gezelschap van andere mensen. Doordat uw kind met zijn plasser speelt, trekt hij de voorhuid los van de eikel. Het kind voelt zelf goed aan hoe ver hij hierin kan gaan. Als het pijn doet, stopt hij er vanzelf mee. Niet forceren bij kinderen Als volwassene moet u nooit proberen om de voorhuid van uw kind geforceerd terug te schuiven. De voorhuid scheurt hierbij los van de eikel. Er ontstaan littekens waardoor phimosis kan ontstaan. Uw kind kan zelf het beste bepalen hoever het kan gaan in het naar achteren schuiven van de voorhuid. Goed schoonhouden Om ontstekingen van de eikel zoveel mogelijk te voorkomen, is het belangrijk de eikel goed te schoon te houden. Dat kunt u doen door de voorhuid zo ver als kan terug te schuiven. Niet forceren. Het deel van de eikel dat bloot komt te liggen, kunt u voorzichtig met lauw water zonder zeep schoonmaken. Twee keer per week schoonmaken is voldoende. Bij kleine kinderen is dit niet mogelijk en ook nog niet nodig.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur) Drs. H.W.J. Verblackt (consulent) Dr. H.F.M. Karthaus (consulent) Drs. I. Hoekstra (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam
  • Phimosis bij kinderen. Huisarts en Wetenschap maart 2009

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019