Verkoudheid

Aandoening 5 april 2016

Wat is verkoudheid?

Verkoudheid is een ontsteking van de bovenste luchtwegen, dat wil zeggen van de neus- en keelholte. Verkoudheid wordt veroorzaakt door besmetting met één van de vele verschillende verkoudheidsvirussen. Griep kan soms veel op verkoudheid lijken, maar wordt veroorzaakt door een ander virus en heeft een heftiger verloop.

Symptomen bij een verkoudheid

Verkoudheid begint meestal met neusverschijnselen: waterige loopneus, niezen, neusverstopping, of zogenoemde neusspraak. Soms heeft u hierbij ook hoofdpijn. Na een paar dagen kan de waterige afscheiding veranderen in slijmerig, groen snot. Ook kan de ontsteking zich uitbreiden naar de lagere luchtwegen, dat wil zeggen naar de luchtpijp en bronchiën. Hierdoor kunnen klachten van heesheid en hoesten ontstaan. Soms is er ook sprake van koorts en gaat de verkoudheid erg veel op griep lijken.

Hoe ontstaat verkoudheid?

Verkoudheid ontstaat door contact met één van de vele verkoudheidsvirussen (rhino-, adeno-, coronavirus). Dit gebeurt meestal via druppeltjes in de lucht, dus door praten of hoesten in elkaars nabijheid. Besmetting kan ook plaatsvinden door het beetpakken van deurknoppen of bestek, en elkaar een hand geven. Het virus dringt het slijmvlies binnen van de neus of keel. Na één tot drie dagen komen de klachten opzetten, vaak beginnen deze met een waterige loopneus.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Verkoudheid is een onschuldige aandoening die over het algemeen enkele dagen tot een week duurt. Indien de verkoudheid gepaard gaat met hoesten, kan dit hoesten soms wel twee tot drie weken aanhouden. Heel soms kan een verkoudheid tot complicaties leiden. Hiervan zijn middenoorontsteking en voorhoofdsholteontsteking de meest voorkomende. Bronchitis en longontsteking worden zelden gezien als complicatie van verkoudheid.

Wanneer naar de huisarts?

Normaal gesproken gaat verkoudheid vanzelf over en is contact met de huisartsenpraktijk niet nodig. Het is verstandig om wel contact met de huisartspraktijk op te nemen bij klachten van benauwdheid, veel slijm ophoesten, koorts die langer dan vijf dagen duurt, of een tweede koortsperiode nadat u hersteld leek.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Er bestaat geen geneesmiddel tegen verkoudheid. Uitzieken is de enige remedie. Zorg dat u voldoende rust neemt. Veel mensen hebben zo weinig last van hun verkoudheid dat ze gewoon “doorhobbelen”. Daardoor lopen ze het risico dat de verkoudheid langer duurt dan wanneer ze het wat rustiger aan zouden doen.

De zwelling van het neusslijmvlies en de loopneus kunnen bestreden worden met een neusspray (fysiologische zoutoplossing, xylometazoline of oxymetazoline). Ziektegevoel en pijnklachten kunnen soms verzacht worden door het gebruik van paracetamol of een niet-steroïde ontstekingsremmer (NSAID), zoals ibupofen.

Van twee medicijnen is er een enig bewijs dat ze helpen. Bij innemen van 200 tot 400 milligram vitamine C per dag tijdens een verkoudheid, dus niet tevoren, worden de klachten wat minder en duurt de verkoudheid ongeveer een dag korter. Die hoeveelheid zit in vier sinaasappels.

Ook zinktabletten (10 mg zinkgluconaat, 6 maal daags) hebben mogelijk een gunstig effect. Maar dan moet u wel binnen 48 uur na begin van de verkoudheid met innemen beginnen.

Er lijkt in elk geval weinig over te blijven van alle huismiddeltjes en de goede raad van oma. Stomen, verkoudheidsbalsem, groc, neusdruppels of –spray, sauna en andere maatregelen, moeten we daar nu mee ophouden? Wie eerder beter wil worden, kan zich inderdaad het geld en de moeite besparen. Maar als u zich altijd prettig voelt met uw vertrouwde huismiddel, dan moet u daar vooral mee doorgaan. Het feit dat u zich minder beroerd voelt, is pure winst.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

In het algemeen zijn verkoudheden nauwelijks te voorkomen. Heerst er om u heen veel verkoudheid, zorg dan dat u goed bent uitgerust. Ga op tijd naar bed en werk u niet over de kop. Hoe beter uw conditie, des te groter is uw weerstand tegen een eventuele infectie.

Dichtbij mensen met verkoudheid is de virusconcentratie het grootst. Let erop dat iemand met verkoudheid niet in uw gezicht hoest, komt niet te dicht in de buurt, en was uw handen goed na contact met een verkoudheidspatiënt.

In samenwerking met

Drs. P.A.J. Meulenbroek (auteur)
R.H. Jamin (consulent)
Drs. M.C.P.J. Verpalen (consulent)

Bronnen

  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam