Seksueel overdraagbare aandoeningen

Wat is een SOA?

Seksueel overdraagbare aandoeningen zijn infectieziekten die via seksueel contact overgedragen worden.  In totaal zijn er zo’n vijftien seksueel overdraagbare aandoeningen bekend. Bijna al deze aandoeningen zijn virussen of bacteriën die in sperma, bloed of vaginaal vocht kunnen leven.

Symptomen van een SOA

Het is belangrijk te begrijpen dat er verschillende aandoeningen zijn die seksueel overdraagbaar zijn.

Het is zeker niet zo dat alle seksueel overdraagbare aandoeningen direct klachten geven. Bij sommige aandoeningen kan iemand besmet zijn met een SOA zonder dat hij/zij zelf klachten heeft.

Toch zijn er een aantal symptomen die kunnen wijzen op een seksueel overdraagbare aandoening. Dat zijn bijvoorbeeld pijn bij het plassen of pijn in de anus; zweertjes of wratten op de vagina, schaamlippen, penis of anus, jeukklachten rondom de geslachtsdelen.

Ook (ongebruikelijke) afscheiding uit vagina, penis of anus kan wijzen op een SOA. Tevens kan geelzucht het gevolg zijn van een SOA.

Hoe ontstaat een SOA?

Een SOA kan worden overgedragen door seksueel contact met iemand die besmet is. De SOA wordt overgedragen via slijmvliescontact (contact tussen mond, penis, anus of vagina), met name wanneer er sprake is van de aanwezigheid van (kleine) bloed(inkjes).

Schaamluis kan zich al verspreiden via beddegoed, handdoeken en als mensen bloot tegen elkaar aan liggen. Over dit onderwerp kunt u meer lezen in de dokterdokter.nl informatiefolder 'Schaamluis'.

Is het ernstig en wat kun je verwachten?

Het hangt van de soort SOA af of het ernstig is. Hoewel de meeste SOA goed te behandelen zijn geldt dit niet voor alle SOA.

Onbehandelde SOA’s kunnen ernstige gevolgen hebben. De gevolgen hangen sterk af van de soort SOA. Zo kunnen vrouwen bijvoorbeeld ontstekingen krijgen van de eierstokken of de eileiders. Dit kan leiden tot onvruchtbaarheid. Mannen kunnen bijvoorbeeld een zaadbalontsteking of een prostaatontsteking krijgen.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer je klachten hebt die wijzen op een SOA is het verstandig direct contact op te nemen met de huisarts. Dit geldt ook wanneer je onveilig hebt gevreeën met iemand die besmet is.

Er zijn mensen die niet naar de huisarts gaan omdat ze denken dat een SOA vanzelf weer kan overgaan. Dit is niet verstandig, SOA’s verdwijnen zelden spontaan.

Ook als je geen klachten (meer) hebt, wil dat niet zeggen dat je geen drager meer bent van een geslachtsziekte.

Ook zijn er mensen die niet naar de huisarts gaan omdat ze zich schamen. Het is dan goed om te realiseren dat de huisarts regelmatig patiënten op zijn spreekuur ziet met deze aandoening en u zeker niet de enige bent.

Mocht je toch niet naar de huisarts willen dan is het goed te realiseren dat er drempelvrije poliklinieken zijn in de ziekenhuizen in de grote steden. Hier kan men zonder verwijzing van de huisarts terecht voor diagnostiek en behandeling.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Het allerbelangrijkste om besmetting te voorkomen is veilig vrijen.

Veilig vrijen betekent dat er een condoom wordt gebruikt bij die vormen van vrijen waarbij de penis in aanraking komt met de mond, vagina of anus.

Het is niet veilig om elkaar met de mond te bevredigen. Er kan immers (menstruatie)bloed of sperma overgedragen worden. Dit kunt u voorkomen door een condoom te gebruiken. Condooms bieden echter geen honderd procent veiligheid tegen alle SOA’s.

Als je een vaste partner hebt en je weet beiden dat je niet met een SOA besmet bent, is het niet nodig om met een condoom te vrijen om besmetting te voorkomen. Je kunt je van te voren laten testen op SOA.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Een SOA is besmettelijk voor anderen ook als je geen klachten hebt, of de klachten zo vaag zijn dat je er geen last van hebt.

Deze besmettelijkheid duurt vanaf het moment dat je hem oploopt totdat de behandeling is afgerond. Het is daarom belangrijk dat je je partner(s) met wie je seksueel contact gehad hebt waarschuwt, aangezien zij de SOA ook kunnen hebben ondanks dat ze misschien nog geen klachten hebben. Bovendien kunnen zij de SOA ongemerkt doorgeven.

Door het waarschuwen van je partner(s) voorkom je dat de SOA verder wordt verspreid of dat deze voor anderen ernstige gevolgen krijgt.

Als je het moeilijk vindt om zelf aan je seksuele partner(s) te vertellen dat je een SOA hebt, kun je contact opnemen met de sociaalverpleegkundige SOA/AIDS van de GGD. Hij/zij kan anoniem je partner waarschuwen als je daar toestemming voor geeft.

Voor meer informatie kun je verder terecht bij je huisarts, de GGD of www.soaids.nl

In samenwerking met

Drs. E. Teunissen (auteur) R.H. Jamin (consulent) Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent) Drs. E.J. de Kreek (consulent)

Bronnen

  • NHG standaard het SOA consult  2013
  • Bleker OP, Wigersma L. Compendium seksueel overdraagbare aandoeningen. Bunge, 1996.
  • CBO richtlijn "SOA en herpes neonatorum". Ned Tijdschr Geneeskd 2003; 147: 695-8
  • www.soaaids.nl

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd