Seks en ouder worden

Seks en ouder worden

In onze maatschappij wordt seks vaak gezien als iets voor jongere mensen. Maar er zijn veel mensen die tot op hoge leeftijd genieten van seks. Lichamelijk veranderen er natuurlijk wel een aantal dingen maar met eenvoudige aanpassingen, hoeft dit geen probleem te zijn.

Er zijn mensen die tot in de tachtig een bevredigend seksleven hebben. Bovendien is het zeer belangrijk een onderscheid te maken tussen het hebben van seks en het hebben van seksuele gevoelens. Met name dit laatste speelt met het ouder worden een belangrijke rol en kan ook positief beleefd worden zonder het hebben van seks in de strikte zin van het woord.

Met name intimiteit speelt bij het ouder worden een belangrijke rol in het beleven van seksualiteit.

Symptomen seks en ouder worden

Ouder worden gaat gepaard met lichamelijke veranderingen, ook op seksueel gebied.

Daarnaast zullen persoonlijke veranderingen in uw leven uw behoefte aan seks en uw beleving daarvan doen veranderen.

Veranderingen in de relatie en de levenssfeer De kinderen zijn de deur uit en u bent met pensioen. U heeft ineens veel tijd voor elkaar en seksualiteit hoeft niet langer ’s avonds en met de deur op slot plaats te vinden. Dit betekent een bevrijding en kan tot een opleving van de seksualiteit leiden.

Doordat veel partners al lang samen zijn, weten zij precies van elkaar wat zij prettig vinden. Wanneer u in een verzorgingstehuis of een verpleeghuis gaat wonen, kan een deel tot veel van uw privacy verloren gaan.

Veel paren vinden het moeilijk om zich hieraan aan te passen. Het ongedwongen karakter van seks gaat hierdoor vaak verloren. Seksualiteit maakt langzaam plaats voor andere vormen van intimiteit, zoals knuffelen, strelen en elkaar vasthouden.

Het wordt anders wanneer één van de partners komt te overlijden. Voor veel oudere mensen stopt de seksualiteit na de dood van hun partner. Voor de weinigen die nieuw geluk vinden en hun seksualiteit voortzetten, kan een aantal problemen ontstaan.

Ten eerste is er de zogenaamde “weduwnaarsimpotentie’. Veel mannen kunnen na het overlijden van hun partner geen goede erectie meer krijgen. Dit is een onderdeel van het rouwproces en verdwijnt meestal binnen een jaar.

Ten tweede verdwijnen op oudere leeftijd seksuele mogelijkheden naar de achtergrond wanneer zij niet meer gebruikt worden. In de literatuur wordt dit omschreven als ‘use it or lose it’ (gebruik het of verlies het).

Veranderingen bij vrouwen Het ouder worden gaat gepaard met lichamelijke veranderingen. Uw lichaam verandert en verslapt waardoor u zich minder aantrekkelijk kunt gaan voelen. Partners kunnen hier overigens anders over denken!

De grootste veranderingen van de seksuele functies vinden plaats tijdens de overgang. Door snelle dalingen in de hormoonspiegels worden de geslachtsorganen en de borsten kleiner en minder gevoelig. In tegenstelling tot bij de man gebeurt dit veelal in een vrij kort tijd. De behoefte aan seks neemt af. Het duurt langer voordat u seksueel opgewonden raakt. Denken aan seks, of erover praten, is niet meer genoeg.

De opwinding komt meestal pas, wanneer uw clitoris, schaamlippen of vagina worden gestimuleerd. Seksuele opwinding gaat, minder dan vroeger, gepaard met het vochtig worden van de vagina. De penetratie (het binnengaan van de penis in de vagina) kan hierdoor wat pijnlijk zijn.

Het komen tot een orgasme duurt langer dan vroeger en kan minder intens zijn, als de vrouw al in staat was tot het krijgen van een orgasme door middel van gemeenschap.

Veranderingen bij mannen Gedurende het leven vermindert de hoeveelheid geslachtshormonen in het bloed. De behoefte aan seks wordt minder. De veranderingen in de hormoonspiegel gaan bij de man veel geleidelijker en langzamer dan bij de vrouw.

Het duurt langer voordat u seksueel opgewonden raakt. Denken aan seks, of erover praten, is niet meer genoeg. De opwinding komt meestal pas, wanneer uw penis aangeraakt wordt. De erectie kan langer op zich laten wachten en minder stijf zijn dan vroeger. Dit is normaal en hoeft zeker niet te wijzen op (naderende) impotentie.

Het komen tot een orgasme kan wat langer duren en minder intens zijn dan vroeger. Ook is de hoeveelheid sperma en de kracht waarmee het wordt uitgestoten afgenomen. Bovendien duurt het langer voordat hij weer in staat is een erectie te krijgen.

Verstorende factoren Met het ouder worden, kunnen allerlei lichamelijke ongemakken ontstaan. Veel ziektes en medicijnen hebben invloed op het beleven van seksualiteit. Hierover leest u verderop in de tekst meer.

Seks en ouder worden, veranderingen in het lichaam

Veranderingen in het lichaam De eerder beschreven veranderingen in het seksleven bij het ouder worden, ontstaan met name door veranderingen in het lichaam.

Bij vrouwen in de overgang dalen de hormoonspiegels in het bloed aanzienlijk waardoor onder andere de menstruatie uitblijft en de geslachtsorganen kleiner en minder gevoelig worden. De vagina wordt minder vochtig doordat ook de kliertjes die dit vocht produceren minder talrijk en kleiner worden.

Mannen krijgen te maken met een verlaging van de hoeveelheid testosteron in het bloed waardoor de behoefte aan seks afneemt. De bloedstuwing, die nodig is voor de erectie, verloopt moeizamer.

Veranderingen in het zelfbeeld Ouder worden gaat gepaard met zichtbare lichamelijke veranderingen. De huid wordt dunner, slapper en gaat rimpelen. De meeste mensen worden wat dikker.

Met name vrouwen kunnen zich hierdoor minder aantrekkelijk gaan voelen. Ze vinden zichzelf niet meer seksueel aantrekkelijk en doen ook geen moeite meer om seksueel aantrekkelijk gevonden te worden.

Terwijl veel jonge vrouwen uitdagende lingerie dragen of zich opmaken, doen oudere vrouwen dit niet meer zo snel. Hierdoor kunnen ze inderdaad minder aantrekkelijk gevonden worden door hun partner. Zo hebben zij hun eigen angst werkelijkheid laten worden.

Dit fenomeen wordt overigens ook bij mannen gezien. Bij oudere mannen is de erectie minder uitgesproken dan bij jonge mannen. Veel mannen zien dit als falen en zijn bang impotent te worden. Alleen al deze faalangst kan er bij een volgend seksueel contact de oorzaak van zijn dat er inderdaad geen erectie zal komen.

Zowel jonge als oudere mannen zijn vaak erg gericht op hun erectie en het hebben van gemeenschap. Als dan met het ouder worden de erectie minder wordt of de mogelijkheid tot het hebben van gemeenschap afneemt of bemoeilijkt wordt, kan de man dichtklappen. Vanwege de angst tekort te schieten, kan hij alle vormen van intimiteit en seksualiteit vermijden gaan vermijden.

Ziekten Er zijn veel ziekten en afwijkingen die hun weerslag hebben op het seksleven. Bij het ouder worden, neemt de kans op het krijgen van deze aandoeningen toe. In de literatuur zijn uitgebreide lijsten te vinden over ziekten en aandoeningen welke invloed hebben op de seksualiteit. Enkele voorbeelden zijn:

  • depressie minder zin in seks
  • hoge bloeddruk erectie- en orgasmeproblemen
  • hersenbloeding minder zin in seks
  • ziekte van Parkinson erectie- en orgasmeproblemen
  • reuma pijn bij het vrijen (met name bij houding en beweging)
  • verzakking pijn bij het vrijen (met name bij de penetratie)
  • hartinfarct erectie- en orgasmeproblemen door angst

Medicijnen Er zijn veel medicijnen die hun weerslag hebben op het seksleven. Bij het ouder worden, neemt de kans op het nemen van deze medicijnen toe. In de literatuur zijn uitgebreide lijsten te vinden over medicijnen welke invloed hebben op de seksualiteit. Enkele voorbeelden daarvan zijn:

  • Kalmeringsmiddelen minder zin in seks, verminderde erectie en minder vochtig
  • Antidepressiva orgasmeproblemen
  • Anti-Parkinsonmiddelen overmatig veel zin in seks
  • Bètablokkers minder zin in seks, verminderde erectie en minder vochtig
  • Maagzuurtabletten minder zin in seks, verminderde erectie en minder vochtig

Wat kunt u verwachten?

Het minder behoefte hebben aan seks kan gezien worden als een normaal verschijnsel in het leven.

De manier waarop u er tegen aankijkt en of het al dan niet een probleem voor u en/of uw partner is, bepalen de mate van hinder die u er van ondervindt.

Ook bij bepaalde ziekten of gebruik van medicijnen zal uw eigen idee en beleving rondom seks en seksualiteit bepalen of het al dan niet een probleem voor u is of kan worden.

Het komt vaak voor dat oudere mannen (en hun vrouwen) bang zijn dat ze een hartaanval krijgen, wanneer zij zich te veel inspannen tijdens seks. De British Heart Foundation heeft onderzoek gedaan naar deze risico’s.

De onderzoekers zijn tot de conclusie gekomen dat, wanneer u tenminste twee verdiepingen kunt traplopen zonder kortademig te worden of pijn op de borst te krijgen, seks geen gevaar oplevert voor uw hart. Het moet dan wel seks zijn met een partner waarmee u al langer een relatie heeft en vaker mee naar bed bent geweest. Een nieuw seksueel contact gaat namelijk gepaard met meer opwinding en derhalve met meer risico.

Wanneer u eerder een hartaanval heeft gehad, is het belangrijk om de seks weer langzaam op te bouwen, door bijvoorbeeld te beginnen met masturbatie en de sekshandelingen later uit te breiden wanneer u geen last van kortademigheid heeft of pijn op de borst.

Laat u bijvoorbeeld met de hand bevredigen door uw partner. Gaat dat ook goed en kunt u inmiddels twee verdiepingen traplopen zonder klachten, kunt u voorzichtig beginnen met geslachtsgemeenschap. Bouw ook hierbij uw inspanning geleidelijk op en plan de seksuele momenten op een tijdstip dat uw hart niet al belast is door andere activiteiten, bijvoorbeeld liever niet net na een maaltijd of een flinke wandeling. Overweegt u het gebruik van Viagra of een soortgelijk middel, doe dat dan in overleg met uw huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

Het is verstandig om naar uw huisarts te gaan wanneer:

  • u tijdens seks last heeft van kortademigheid of pijn op de borst
  • u het idee heeft dat medicijnen die u gebruikt uw seksleven verstoren
  • het niet lukt om een erectie te krijgen waarmee u geslachtsgemeenschap kunt hebben
  • u andere klachten rondom seks of seksualiteit heeft waar u zich zorgen over maakt
  • u en uw partner niet tevreden zijn over uw seksleven

Wat kunt u er zelf aan doen?

Kennis vergaren Ouder worden gaat gepaard met veranderingen in de seksuele functies en seksuele beleving.

Wanneer u weet wat u kunt verwachten, hoeft uw seksuele leven daar geen hinder van te ondervinden. Bij uw huisarts, apotheek, boekhandel, bibliotheek of op het internet kunt u informatie vinden over dit onderwerp.

Inventariseren Als u ouder wordt en minder plezier aan seks beleeft dan vroeger, is het goed eens bij u zelf te rade te gaan. Waarom heeft u nu minder plezier? Spelen er tijdelijk andere problemen die uw seksleven beïnvloeden zoals drukte, vermoeidheid of stress? Heeft u überhaupt nog wel zin in seks?

Er zijn genoeg mensen die op een bepaald moment in hun leven stoppen met seks omdat ze er geen behoefte meer aan hebben. Zij bevredigen hun behoefte aan intimiteit door dicht bij de partner te zijn en te knuffelen.

Komt u tot de conclusie dat er in uw relatie nog wel degelijk behoefte is aan seks, dan is het verstandig u samen met uw partner af te vragen hoeveel moeite u er voor wilt doen.

Pas als u het antwoord op al deze vragen weet, kunt u voor u zelf beslissen hoe het nu verder moet en wat eventuele hulpverleners (huisarts, seksuoloog) voor u kunnen betekenen. Hoewel het voor velen nooit echt makkelijk is, blijft het voor de partner belangrijk om met elkaar te praten over de ontstane situatie, zowel over de wensen en verlangens als over de beperkingen.

Accepteren Seks verandert bij het ouder worden. Het duurt wat langer en is minder heftig. Het plezier hoeft er echter niet minder om te zijn.

Probeer blij te zijn met de mogelijkheden die u heeft. Seks is geen kwestie van presteren, maar van genieten van elkaar.

Aanpassen Vrouwen in de menopauze worden minder snel vochtig wanneer zij seksueel opgewonden raken en geslachtsgemeenschap kan dan pijnlijk worden.

Bij de apotheek en de drogist zijn glijmiddelen verkrijgbaar die de functie van het natuurlijke vocht kunnen overnemen. Deze simpele oplossing kan een grote invloed hebben op uw seksleven. Wanneer u het moeilijk vindt om glijmiddel te kopen, kunt u ook een neutrale babyolie gebruiken.

Ook uw huisarts kan u (al dan niet hormoonbevattende) lokaal toepasbare middelen voorschrijven die uw vagina vochtiger en dus soepeler maken.

Alternatieven zoeken Wanneer u merkt dat bepaalde onderdelen van uw seksleven minder plezier gaan opleveren, kunt u alternatieven bedenken. Geslachtsgemeenschap is bijvoorbeeld niet de enige manier om met uw partner seks te beleven.

Wanneer actieve seks veel energie gaat kosten of niet meer goed lukt, kunt u bijvoorbeeld ook elkaar met de hand bevredigen, tegelijkertijd masturberen, of toch eens een ander standje proberen. Sommigen experimenteren met het gebruik van een vibrator. Er zijn mogelijkheden te over.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Zorg voor een goede lichamelijke conditie Een goede lichamelijke conditie zorgt ervoor dat u langer seksueel actief kunt blijven. Probeer daarom regelmatig te wandelen of te fietsen.

Overgewicht kan uw seksleven negatief beïnvloeden, probeer daarom gezond, regelmatig en gevarieerd te eten.

Zorg voor een goede geestelijke conditie Als u erg vermoeid bent of last heeft van stress of spanningen, neemt uw behoefte aan seks af. Neem daarom op tijd rust en zorg dat u voldoende slaap krijgt. Overigens neemt bij het ouder worden de slaapbehoefte wat af.

Probeer stress te vermijden. Wanneer u last van spanningen heeft, probeer hier dan met anderen over te praten.

Blijf seksueel actief Seksualiteit op oudere leeftijd is iets dat u in stand kunt houden. Wanneer u de mogelijkheden die u heeft niet meer gebruikt, zullen zij langzaam verdwijnen.

Als er in uw relatie een periode is waarin de seksualiteit tijdelijk naar de achtergrond verdwijnt, bijvoorbeeld tijdens een ziekte, probeer dan andere manieren te vinden.

Masturbatie bijvoorbeeld is een goed middel om deze periode te overbruggen.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur) Drs. J. Staffeleu (consulent)

Bronnen

  • www.seksualiteit.nl
  • Slob K, Meulenbelt A en Frenken J. Facetten van seksualiteit. Een inleiding tot de seksuologie. 3e herziene druk. Houten Zaventum: Bohn Stafleu Van Loghum, 1990.
  • Stearn M. Embarrassing problems.
  • Heineman MJ, Bleker OP, Evers JLH, Heintz APM. Obstetrie en Gynaecologie, de voortplanting van de mens. Maarssen: Bunge/Elsevier, 1999.
  • Merkus JMWM, Does E van der, Sitzen JMA, red. Het gynaecologisch formularium, een praktische leidraad. Rotterdam: Erasmus publishing, 1997.
  • Pepplinkhuizen L, Verhoeven WMA, Does E van der et al, red. Het psychiatrisch formularium, een praktische leidraad. 4e editie. Rotterdam: Erasmus publishing, 1998.
  • Waldinger MD. Seksuele bijwerkingen van antidepressiva. Ned Tijdschr Geneeskd 1999;143(37):1853-7.
  • Van der Velde J, van Lunsen HW. Seksuele dysfunctie en de rol van de bekkenbodem bij vrouwen. Bijblijven 1997.
  • Moors JPC. Problemen rond seksualiteit bij ouderen (1-4). Tijdschr Huisartsgeneeskd 1998.
  • Musaph HH. Ouderdom en seksualiteit. Bunge, 1993.

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd