Reizigersdiarree

Wat is reizigersdiarree?

Reizigersdiarree is een plotseling optredende afwijking van het gewone ontlastingspatroon, waarbij de ontlasting brijig tot waterig is en de reiziger meer en vaker ontlasting kwijt raakt dan hij normaal doet. Als het langer duurt dan twee weken, spreken we van chronische diarree.

Acute diarree gaat meestal binnen 4 tot 7 dagen over. Slechts bij 13% van de mensen die door reizigersdiarree getroffen worden, duurt de diarree langer dan 7 dagen.

Symptomen van reizigersdiarree

Als u reizigersdiarree hebt, dan moet u vaker dan normaal naar het toilet om u te ontlasten en de ontlasting is dunner dan normaal. U voelt zich beroerd en kunt last hebben van buikkrampen, vooral voordat u naar de wc gaat. Het kan zijn dat u koorts hebt of last hebt van misselijkheid en braken. Soms ziet u bloed of slijm bij de ontlasting.

Als u deze klachten herkent dan is het goed mogelijk dat u last hebt van acute diarree. Als uw klachten anders zijn, als u bijvoorbeeld geen buikkrampen heeft maar continue buikpijn, dan kunt u het beste contact opnemen met een arts.

Hoe ontstaat reizigersdiarree?

Reizigersdiarree wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een infectie in de darmen. Deze infectie is het gevolg van een besmetting met een bacterie, een virus of een protozo.  Deze ziekteverwekkers krijgt u binnen via:

  • Voedsel, bijvoorbeeld: rauwe groenten, niet-gepasteuriseerde en ongekookte melkproducten, voedsel bereid op basis van melkproducten (pudding, roomijs), rauwe of onvoldoende gekookte schaal- en schelpdieren en vis, rauw of niet door en door gaar gemaakt vlees
  • Besmet water
  • Insecten, bijvoorbeeld vliegen
  • Contact (handen wassen!) met de ontlasting of het speeksel van iemand die diarree heeft (hieraan moet u bijvoorbeeld denken als u een gezin hebt met kleine kinderen en meerdere personen in het gezin hebben last van diarree).

De infectie tast de darmwand aan, waardoor deze niet meer optimaal functioneert. Dit heeft met name invloed op de vochtopname in de darmen. Een belangrijke functie van de darmen is namelijk om aan het passerende voedsel vocht te onttrekken (het indikken van de ontlasting). Deze functie is in het geval van diarree verstoord. Er wordt minder vocht aan het voedsel onttrokken. Bovendien verliest de ontstoken darmwand vocht. Ook zal het voedsel sneller dan normaal door de darm heen gaan.

Hoeveel kans u heeft om tijdens uw reis reizigersdiarree op te lopen, hangt af van het land waar u naar toe gaat. Landen met een hoog risico (20-55%) zijn Noord-Afrika en de ontwikkelingslanden van Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Minder risico (8-20%) loopt u in Japan, Zuid-Korea, Israël, Zuid-Europa, Zuid-Afrika, de Caraïben en de eilanden in de Stille Oceaan. Het minste risico (<8%) loopt u in Noord-Amerika, West-Europa, Australie en Nieuw-Zeeland. U kunt zelf ook een verhoogd risico lopen om reizigersdiarree op te lopen. Dit is het geval bij ouderen, boven de 70 jaar, zuigelingen, mensen die zuurremmende medicatie gebruiken, en mensen met een verminderde weerstand of een (chronische) ziekte. Ook uw voedingsgewoonten kunnen het risico verhogen.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Acute diarree gaat bijna altijd vanzelf over en is dus geen ernstige aandoening. Meestal duurt het niet langer dan 4 tot 7 dagen. U verliest meer vocht dan normaal en het is dus heel belangrijk dat u meer drinkt dan u gewoonlijk doet, ook als u last hebt van braken.

Uit onderzoek is gebleken dat, ook als u braakt, er toch altijd wat vocht opgenomen wordt. Door te drinken kunt u voorkomen dat u uitdroogt door de diarree. Uitdroging is het enige risico dat een persoon met acute diarree loopt. U mag gewoon eten.

Wanneer naar de huisarts?

Als u op reis gaat naar een land met een hoog risico op reizigersdiarree en u hebt zelf een verhoogd risico op diarree of op complicaties, dan is het verstandig om contact op te nemen met de huisartspraktijk om te overleggen of u medicatie mee zult nemen. Hij kan u adviseren om ORS mee te nemen voor ouderen en kleine kinderen. Daarnaast zijn er medicijnen die de verschijnselen (maar niet de duur) van de diarree wat kunnen verlichten:

  • Loperamide dit middel vermindert de frequentie van het toiletbezoek. Het kan gebruikt worden in een dosering van 1 tot 6 capsules per dag (niet meer!). Als het te lang wordt gebruikt ontstaat het risico op constipatie(verstopping van de darmen). Loperamide mag niet gebruikt worden door kinderen (van 2 jaar en jonger) en zwangere vrouwen. Het mag ook niet gebruikt als er verschijnselen zijn die wijzen op een bacteriële infectie: bloed of slijm in de ontlasting, langer dan twee dagen hoge koorts en hevige buikkrampen;
  • Anti-emetica Dit zijn medicijnen die de misselijkheid en het braken tegengaan. Het gebruik hiervan wordt meestal ontraden.

Verder is het eventueel mogelijk dat uw huisarts u een antibioticakuur meegeeft om een bacteriële reizigersdiarree zelf te kunnen behandelen. Dit wordt echter slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden gedaan. 

Wanneer contact opnemen met een arts? Als u reizigersdiarree hebt opgelopen moet u contact opnemen met een arts als:

  • U geen buikkrampen hebt maar continue buikpijn. In dat geval kan er iets anders aan de hand zijn
  • U langer dan 3 dagen frequente waterdunne diarree hebt;
  • U 70 jaar of ouder bent en een of meer van de volgende klachten heeft: meer dan 3 maal waterdunne ontlasting binnen 8 uur, diarree met koorts, langer dan 1 dag frequente waterdunne diarree. Dit geldt ook voor kinderen van 2 jaar en jonger
  • U diarree hebt en daarbij blijft braken, iedere keer als u iets drinkt. In dat geval hebt u een verhoogde kans op uitdroging, dat wil zeggen dat de totale hoeveelheid vocht in uw lichaam te klein wordt, hetgeen ernstige gevolgen kan hebben
  • U bloed of slijm bij de ontlasting hebt. Dit komt met name bij een bacteriële darminfectie regelmatig voor en hoeft dan geen ernstig symptoom te zijn, maar het kan ook wijzen op een andere aandoening dan acute diarree;
  • U het gevoel hebt dat u flauw gaat vallen of als u zich suf of verward voelt. Dit zijn verschijnselen die er op kunnen wijzen dat u uitgedroogd bent. U doet er goed aan om snel contact op te nemen met de huisartspraktijk;
  • U 24 uur of langer niet of nauwelijks geplast hebt. Dit kan betekenen dat uw nieren verminderd vocht uitscheiden. U doet er goed aan om snel contact op te nemen met de huisartspraktijk;
  • U medicijnen gebruikt. Sommige medicijnen worden minder goed door de darmen opgenomen als u diarree hebt. Deze medicijnen zullen dan dus minder effectief zijn en misschien is een aanpassing van de dosis nodig.

Nota bene: Ook de anticonceptiepil is minder betrouwbaar als u diarree hebt. Andere medicijnen die u gebruikt, kunnen de diarree juist veroorzaken. Als u kortgeleden een antibioticakuur hebt genomen, kan uw diarree hiervan het gevolg zijn. Ook sommige pijnstillers, waarvan een aantal vrij verkrijgbaar zijn, kunnen diarree veroorzaken.

Als u contact opneemt met uw huisarts is het dan ook belangrijk, dat u het eventuele gebruik van zelf gekochte middelen vermeldt. Voorts zijn er nog medicijnen, met name plaspillen, die de kans op uitdroging verhogen;

  • U lijdt aan diabetes mellitus. Uw diabetes kan door de diarree sterk ontregeld raken. Daarnaast eet en drinkt u anders dan normaal als u zich beroerd voelt. U loopt een verhoogd risico op uitdroging;
  • U na terugkeer van de reis nog steeds diarree hebt en werkt in de voedselbereiding (restaurant, café, snackbar) of de verzorging (kinderdagverblijf, verpleging, verzorging). Zowel bejaarden als kleine kinderen zijn gevoelig voor besmettin g en lopen meer risico als ze besmet raken.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Reizigersdiarree gaat binnen maximaal twee weken vanzelf over. Twee weken is echter uitzonderlijk lang voor een periode van acute diarree. Het 'twee weken' criterium wordt alleen gebruikt om in de definitie acute diarree van chronische diarree te onderscheiden. Het is gebruikelijk dat de reizigersdiarree binnen enkele dagen tot een week over gaat. U hebt hier geen medicijnen bij nodig. Wat u wel kunt doen:

  • Veel drinken. Als u diarree hebt, verliest uw lichaam meer vocht dan normaal. Om te voorkomen dat er een vochttekort in uw lichaam ontstaat moet u dus ook meer dan normaal drinken. Een goede regel is om na iedere dunne ontlasting een glas vocht tot u te nemen. Dit hoeft niet iets speciaals te zijn, u kunt gewoon drinken wat u lekker vindt
  • Als u twijfelt aan de kwaliteit van het water, drink dan mineraalwater uit verzegelde flessen, thee van gekookt water, vruchtensap en dergelijke
  • Als u last hebt van misselijkheid en braken is het beter niet te veel tegelijk te drinken. Als u bijvoorbeeld elke vijf minuten een paar slokjes neemt, hebt u meer kans dat u het vocht binnen houdt
  • In verband met het besmettingsgevaar voor uw gezinsleden is het belangrijk extra zorg te besteden aan uw hygiëne: was uw handen met zeep en hand-alcohol als u naar de wc bent geweest, voordat u voedsel gaat bereiden en voor het eten. Hand-alcohol vermindert de kans op infecties nog verder
  • Was al het eet- en drinkgerei dat u gebruikt hebt af. U kunt namelijk ook via speeksel anderen besmetten
  • Als uw diarree heel heftig is, waardoor u veel vocht verliest. En als u daarbij braakt en/of koorts hebt zodat u op die manier nog meer vocht verliest, hebt u een verhoogde kans op uitdroging. In dat geval is het raadzaam om uw huisarts te raadplegen. Deze zal u in ieder geval adviseren om behalve vocht ook zout en suiker aan te vullen. Dit doet u het beste door bij drogist of apotheek zakjes O.R.S. (Oral Rehydration Solution) te kopen. Als u zo’n zakje in 200 ml water oplost hebt u precies de juiste verhouding zout en suiker in uw drankje. Na iedere dunne ontlasting neemt u tot 300 ml O.R.S. Het is af te raden om zelf O.R.S. te maken: de verhoudingen zout en suiker kloppen dan vaak niet goed en dat is niet zonder risico.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

  • Vermijd salades, rauwkost en ongeschild fruit. Schil fruit zelf
  • Vermijd ongepasteuriseerde melk/koude melkproducten en ijs(blokjes)
  • Eet uitsluitend goed gekookt of doorbakken vlees of vis (inclusief schaal- of schelpdieren)
  • Eet niet van stalletjes aan de straat of in restaurants met veel vliegen
  • Was uw handen na toiletgebuik en voordat u iets gaat eten
  • Dehydratie kunt u meestal voorkomen door zodra u last krijgt van diarree veel te gaan drinken;
  • Drink geen leidingwater, maar water uit afgesloten, ongeopende flessen;
  • Als u plaspillen gebruikt en/of ouder bent dan 70 jaar moet u al op de eerste dag van een periode van acute diarree contact opnemen met uw huisarts
  • Bij acute diarree moet u op de eerste dag al contact opnemen met uw huisarts als u een chronische ziekte hebt
  • Als u medicijnen gebruikt (de anticonceptiepil bijvoorbeeld) of recent medicijnen hebt gebruikt (een antibioticakuur bijvoorbeeld) moet u contact opnemen met uw huisarts of apotheek. Deze kan u vertellen of uw medicatie invloed heeft op uw risico reizigersdiarree te krijgen. Ook kan hij u vertellen of uw medicatie nog wel voldoende effectief als u eventueel reizigersdiarree oploopt
  • Overleg met uw apotheker over een reisapotheek. Neem O.R.S. mee, en afhankelijk van het land waar u naartoe gaat eventueel loperamide.

Verder lezen

In samenwerking met

Dr. P. Fockens (consulent) Drs. W van Donselaar (auteur)

Bronnen

  • Gompel AML van, Sonder GJB. Reizen en ziekte, 2010, BSN, Houten
  •  LCR Richtlijnen reizigersadvisering

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd