Prostaatvergroting

Wat is een prostaatvergroting?

Met de term prostaatvergroting wordt de normale vergroting bij het ouder worden van de prostaat bedoeld, de klier die bij de uitgang van de urineblaas van de man zit. Door het groter worden kan deze klier langzaam aan de plasbuis wat dicht drukken en daardoor het plassen bemoeilijken. De dokter zelf gebruikt de term 'benigne prostaathypertrofie' wat letterlijk vertaald betekent: 'goedaardige prostaatvergroting'.

De klacht komt dus alleen bij mannen voor en begint vaak pas na het 50e levensjaar. In de groep mannen ouder dan 65 jaar krijgen 45 van de 1000 mannen per jaar storende plasklachten.

Symptomen bij prostaatvergroting

De klachten die kunnen ontstaan door een prostaatvergroting zijn de volgende:

  • Het duurt even voor de plas op gang komt
  • De straal is dun en slap
  • Er komt nog wat urine nadat de plas gestopt is (nadruppelen)
  • Er is vaker aandrang om te plassen, met vaak kleine beetjes
  • Er blijft het gevoel bestaan dat er nog urine in de blaas zit
  • De aandrang om te plassen komt heel snel
  • Soms wordt er tussendoor wat urine verloren

Hoe ontstaat een prostaatvergroting?

De prostaat is een klier die net onder de blaas zit, rondom de plasbuis. De klier zorgt ervoor dat er zaadvocht wordt aangemaakt. Hiermee worden bij de zaadlozing zaadcellen naar buiten gestoten.

De grootte is vergelijkbaar met een kastanje, maar gedurende het leven groeit de prostaat onder invloed van mannelijke geslachtshormonen. Als deze groei naar buiten plaatsvindt zou er niets aan de hand zijn, maar het prostaatweefsel groeit ook naar binnen en drukt dan vaak op de plasbuis. Hierdoor kan de uitstroom van urine belemmerd worden.

Doordat de blaas harder moet werken, wordt de blaaswandspier dikker. De blaasfunctie kan hierbij op twee manieren verstoord raken. Ofwel de blaas kan de urine niet goed meer vasthouden zodat vaker en met kleine beetjes geplast wordt. Ofwel de blaas kan de urine niet goed meer lozen waardoor het spontane plassen moeilijker en uiteindelijk soms helemaal niet meer gaat.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Prostaatvergroting op zich is meestal niet ernstig, hooguit hinderlijk. De vergroting op zich heeft niets te maken met prostaatkanker. De klachten hebben vaak een wisselend beloop door het jaar heen. In de loop der jaren zal de ernst van de klachten over het algemeen wel toenemen. Uiteindelijk kunnen de klachten zo erg worden dat medische hulp noodzakelijk wordt.

De huisarts kan, nadat hij geconstateerd heeft dat er wat aan de hand is, verschillende dingen doen. Dat varieert van uitleg geven en afwachten met eenvoudige adviezen bij milde klachten, tot het geven van medicijnen of een verwijzing naar de uroloog.

De uroloog heeft de keuze uit meerdere mogelijkheden, zoals het geven van medicijnen of het uitvoeren van verschillende soorten operaties. Bij de meest voorkomende operatie wordt onder verdoving (algehele narcose of plaatselijke verdoving) een kijkinstrument via de plasbuis in de blaas gebracht.

De prostaat wordt dan van binnenuit uitgehold met een elektrisch mesje. Soms, als de prostaat erg groot is, zal de operatie via de buik plaatsvinden. Daarnaast zijn nog een aantal nieuwe technieken in ontwikkeling om de prostaat kleiner te maken zonder dat er sprake is van een operatieve ingreep. De effectiviteit hiervan moet nog nader aangetoond worden.

Wanneer naar de huisarts?

Het is verstandig contact op te nemen met de huisartspraktijk in de volgende gevallen:

  • bij twijfel en/of zorgen over de diagnose
  • wanneer u het gevoel heeft dat er urine achterblijft in de blaas
  • wanneer u echt hard moet persen om te kunnen plassen
  • wanneer er bijkomende klachten zijn van koorts, zich niet lekker voelen, afvallen of pijnklachten in rug of andere botten
  • wanneer u bloed in de urine ziet of de urine troebel is
  • wanneer er in uw familie op jonge leeftijd (onder de 65 jaar) prostaatkanker voorkomt
  • wanneer het plassen pijnlijk is

Voor het overige geldt: wanneer u veel hinder ondervindt van uw klachten, overleg dan met uw huisarts.

De huisarts zal u vragen naar uw klachten. Hij zal vervolgens een lichamelijk onderzoek verrichten, waarbij onder andere naar de prostaat gevoeld wordt. De prostaat is goed te voelen via de anus, waar hij net aan de voorzijde van de darm voor een vinger te bereiken is.

Veel mensen generen zich enigszins voor dit onderzoek (rectaal toucher). Bedenk hierbij dat het voor uw arts een veel voorkomend onderzoek is, waar u zich echt niet voor hoeft te schamen. Het onderzoek voelt wat vreemd aan maar is in principe niet pijnlijk.

Het is verstandig vast wat verse urine mee te nemen omdat uw huisarts deze ook zal willen onderzoeken. Waarschijnlijk zal hij ook nog een bloedonderzoek laten verrichten, maar dat is niet altijd noodzakelijk. In sommige gevallen zal hij u verwijzen naar een uroloog.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Er zijn een aantal zaken waarop u kunt letten als u prostaatklachten hebt. Stel het plassen niet te lang uit als u aandrang hebt. Ga in geen geval `gehaast’ plassen, maar neem even de tijd. U kunt het beste even gaan zitten bij het plassen, dat ontspant de spieren rond de blaas ook nog.

Sommige mensen krijgen meer last door het eten van gekruid eten of door het drinken van alcoholische dranken en koffie. Is dat bij u het geval, dan is het raadzaam hier zo veel mogelijk rekening mee te houden.

In samenwerking met

Drs. L.F.J. Timmers (auteur) Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)

Bronnen

  • Th.M Starink. Dermatologie en venereologie. Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, Utrecht, 1992.
  • Lisdonk van de EH, Bosch van den SJHM, Lagro-Janssen ALM, Schers HJ. Ziekten in de huisartsenpraktijk vijfde druk  2008.  Reed Business, Amsterdam.
  • NHG Standaard Mictieklachten bij mannen 2013
  • Dr Margaret Stearn. Emberassing problems.
  • SOA Vademecum. Bohn Stafleu Van Loghum

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd