Opvliegers

Wat is opvliegers?

Opvliegers zijn het meest karakteristieke symptoom van de overgangsjaren. Een opvlieger is een plotseling opkomend hevig gevoel van warmte en transpiratie.

Andere namen die worden gebruikt, zijn ‘hot flushes’ en opstijgingen. Bijna 80% van de Nederlandse vrouwen in de overgang heeft opvliegers.

Symptomen opvliegers

Opvliegers zijn makkelijk te herkennen. Het begint met een hevig gevoel van warmte op de borst dat zich snel uitbreidt naar de hals en het hoofd, soms naar het hele lichaam. De huid wordt rood doordat kleine bloedvaatjes wijd open gaan staan, u transpireert hevig.

Meestal zakt na 1 tot 3 minuten het hittegevoel weg en krijgt u het ineens erg koud. Opvliegers komen vaak op de meest ongewenste momenten, zelfs ’s nachts.

Opvliegers kunnen al vroeg in de overgang voorkomen, ook als de menstruele cyclus nog regelmatig is. Opvliegers komen het meest, zowel in aantal als in hevigheid, voor in de periode rondom de laatste menstruatie.

80% van de vrouwen heeft in het eerste jaar na de laatste menstruatie last van opvliegers. Circa 20% van hen heeft tijdens het hoogtepunt van de overgang meer dan 6 opvliegers per dag en eveneens ongeveer 20% wordt er tenminste één keer per nacht wakker van.

Niet elke vrouw heeft last van de opvliegers. Veel vrouwen ervaren opvliegers als iets natuurlijks wat nu eenmaal bij de overgang hoort. Echter bij één op de drie vrouwen in de overgang zijn de opvliegers zo frequent of hevig dat zij er ernstige hinder van ondervindt.

Het zal duidelijk zijn dat als gevolg van nachtelijke opvliegers, de slaap ernstig verstoord kan raken waardoor vermoeidheid, gebrek aan energie, concentratiestoornissen en depressieve gevoelens kunnen ontstaan.

Hoe ontstaan opvliegers?

In de overgang vinden er grote verschuivingen plaats in de hormoonhuishouding. Dit heeft ook invloed op de thermostaat in de hersenen. Dit gebied houdt normaal gesproken de lichaamstemperatuur nauwkeurig in de gaten.

Als de temperatuur te laag wordt, ontstaat kippenvel en gaat u rillen waardoor er warmte geproduceerd wordt. Heeft u het te warm, dan gaat u zweten en gaan de bloedvaatjes wijd open staan zodat veel warmte kan worden afgevoerd.

Tijdens de overgang is de thermostaat ontregeld. Als uw lichaamstemperatuur volkomen normaal is, ‘denkt’ het centrum plotseling dat u het te warm heeft. U voelt zich warm, de bloedvaatjes gaan open staan en u transpireert hevig: de opvlieger. U raakt daarbij veel warmte kwijt.

Op het moment dat het centrum weer goed werkt na de opvlieger, registreert het dat u te koud bent. U krijgt het koud, heeft kippenvel en rillingen. Dit hele proces kan zich een paar keer binnen een uur herhalen.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Opvliegers kunnen erg vervelend zijn, maar zijn volkomen onschuldig. Het is niet schadelijk voor uw lichaam. Het moment waarop de opvliegers ophouden, is voor elke vrouw verschillend.

Sommige vrouwen hebben er een paar maanden last van, anderen vele jaren. Tien jaar na de laatste menstruatie heeft nog altijd 5% van de vrouwen last van opvliegers.

Wanneer naar de huisarts?

Opvliegers zijn evenals de andere symptomen van de overgang te behandelen. Het meest bekend is de hormoontherapie, maar soms lukt het ook de opvliegers te behandelen met niet-hormonale medicijnen.

Indien u veel last heeft van de overgang, kunt u met uw huisarts overleggen of deze behandeling zinvol zou zijn in uw situatie. Samen kunt u de voordelen en de nadelen van de behandeling tegen elkaar afwegen.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Er is een aantal dingen die u kunt proberen om minder vaak een opvlieger te krijgen of om er minder last van te hebben.

Kleding aanpassen Als u meerdere laagjes kleding over elkaar aantrekt, kunt u er tijdens een opvlieger een paar uit doen.

Na de opvlieger als u het koud heeft, trekt u dan weer wat meer aan. Vooral in de winter is dit goed mogelijk. U kunt dan bijvoorbeeld een beha, topje, blouse en trui over elkaar aantrekken.

Katoen gebruiken Tijdens een opvlieger transpireert u hevig. Synthetische stoffen nemen dit vocht slecht op waardoor de kleding gaat plakken aan uw lichaam. Katoen kan wel veel vocht opnemen en draagt een stuk comfortabeler bij opvliegers.

Als u last heeft van nachtelijke opvliegers, kunt u kiezen voor katoenen nachtkleding en beddengoed. Tevens kunt u onder het hoeslaken een badlaken leggen. Hiermee voorkomt u dat uw matras erg nat wordt.

Warme ruimtes vermijden Sommige vrouwen krijgen vaker opvliegers als zij in een warme kamer zijn. Ook een warm bad kan opvliegers uitlokken. Als u denkt dat dit bij u ook geval is, kunt u proberen deze situaties te vermijden en kijken of het effect heeft.

Niet teveel kruiden eten Sterk gekruid voedsel kan opvliegers uitlokken. Thuis is dat misschien niet zo erg, maar in een restaurant kan het knap lastig zijn. Door uw menu met zorg uit te kiezen en eventueel aan te geven dat u het niet te sterk gekruid wilt hebben, kunt u zichzelf een hoop overlast besparen.

Voorzichtig met alcohol, koffie, thee en cola Alcohol verhoogt de kans op het krijgen van opvliegers. Koffie, thee en cola bevatten alledrie cafeïne. Deze opwekkende stof, kan ook opvliegers uitlokken. Wees daarom matig met alcohol als u last heeft van opvliegers.

De inname van cafeïne kunt u beperken door te kiezen voor cafeïnevrije koffie, kruidenthee of bijvoorbeeld een vruchtensapje.

Uw medicijnen controleren Er is een aantal medicijnen, met name middelen die worden gebruikt bij hoge bloeddruk, die de kans op opvliegers verhogen of juist de kans verlagen. U kunt hierover overleggen met uw huisarts of apotheek als u denkt dat dit op u van toepassing is.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Opvliegers horen bij de overgang. U kunt de last die u ervan heeft, verminderen door katoenen kleding en beddengoed te gebruiken, op te letten met eten en drinken en meerdere lagen kleding over elkaar te dragen.

Blijft de last die u ondervindt erg groot, dan kunt u ervoor kiezen om via uw huisarts te worden behandeld met medicijnen.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur) Drs. H.W.J. Verblackt (consulent) Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)

Bronnen

  • Stearn M. Embarrassing problems. Health press limited, Londen,1998.
  • NHG Standaard : De overgang 2012

Pagina laatst aangepast op 25 juni 2019


Gerelateerd