Open been

Wat is een ulcus cruris (open been)?

Een ulcus cruris of open been is een zwerende wond aan het onderbeen. De wond zit meestal aan de binnenzijde van het onderbeen. De wond is vaak niet erg pijnlijk, wel kan hij veel vocht afscheiden en erg stinken. De oorzaak is meestal een probleem in de aders van het been. Ulcus cruris komt vooral op oudere leeftijd voor, onder de 45 jaar wordt het nauwelijks gezien. Bij vrouwen komt het vaker voor. Voordat een open been ontstaat zijn er al langere tijd afwijkingen zichtbaar aan het been, zoals zwelling, spataderen en bruinige verkleuringen van de huid.

Symptomen van een ulcus cruris (open been).

Voordat een ulcus cruris of open been ontstaat zijn er al klachten en veranderingen zichtbaar aan het been. Dit komt door drukverhoging in de aders van het onderbeen als gevolg van een verminderde afvoer. Het eerste verschijnsel is vaak een zwaar, moe gevoel in de benen. In de loop van de dag zwellen de enkels. De aderen in het been kunnen opzetten en zichtbaar worden (spataderen). De huid wordt dunner en kwetsbaarder. Ook zijn er bruine- en eczeemplekjes zichtbaar. Kleine beschadigingen kunnen snel overgaan in moeilijk genezende wonden ( ulcus cruris).

Ulcus cruris ( open been) Hoe ontstaat het?

De oorzaak van het open been is meestal een stoornis in de terugstroom van het bloed naar het hart. De aders in het been bevatten kleppen. Bij het lopen zorgen de spieren voor het terugpompen van het bloed richting hart. Hiervoor zijn goed werkende kleppen noodzakelijk. Soms sluiten de kleppen niet goed. Het bloed stroomt dan terug en zorgt voor een hogere druk in de weefsels rond de enkel. Dit zorgt voor veranderingen in de huid en het onderliggende weefsel. De huid wordt kwetsbaarder en een ulcus cruris kan ontstaan. Ook een verminderde doorbloeding door vernauwing van de slagaderen in het been kan wonden veroorzaken. In dit geval bevinden de wonden zich vooral aan de voeten en de benen.

Ulcus cruris (open been), is het ernstig wat kunt u verwachten?

Een ulcus cruris kan ernstige consequenties hebben. De wond kan geïnfecteerd raken. Vanuit de wond kunnen bacteriën in de bloedbaan komen en een ernstige infectie geven. De genezing van een ulcus cruris ( open been) duurt lang. Wondbehandeling en ambulante compressietherapie zijn de pijlers van de behandeling. De wond wordt schoongemaakt en dood weefsel verwijderd. De wond mag niet te droog of te vochtig zijn. Het zorgen voor een goed vochtgehalte van de wond gebeurt met speciale wondbedekkers.

Zonder ambulante compressietherapie heeft de wondbehandeling geen zin. Het been wordt daarbij ingezwachteld. Het been slinkt en het bloed wordt effectiever teruggepompt naar het hart. In het begin moet vaak dagelijks gezwachteld worden, vooral als er veel wondvocht is. Dit kan geleidelijk verminderd worden naar 2 keer per week. De zwachtels blijven dag en nacht zitten.

Het is erg belangrijk te lopen en te bewegen, dit stimuleert de bloeddoorstroming. Door oefeningen van de kuitspieren wordt de kuitspierpomp ook geactiveerd. In rust moeten de benen wat hoger worden gelegd om zwelling tegen te gaan.  Soms kan het nodig zijn om aanvullend medicijnen te gebruiken zoals antibiotica en pijnstillers.

De genezing duurt lang. Na drie weken behandeling is het begin van de genezing al zichtbaar. De wond is minder groot en minder diep. Vanuit de wondranden groeit nieuwe huid over de wond heen. Toch kan het nog veel maanden duren eer de wond genezen is. Het is belangrijk om daarna een elastische kous te blijven dragen. De huisarts verwijst naar de specialist als er ook na 2 maanden nog geen verbetering zichtbaar is. Soms kan de wond zo groot zijn dat het chirurgisch sluiten van de wond nodig is.

Wanneer naar de huisarts met een ulcus cruris (open been)?

Het is altijd aan te raden met wondjes aan de onderbenen of voeten die weinig neiging tot genezing hebben de huisarts te bezoeken. Hij stelt op basis van uw klachten en het lichamelijk onderzoek vast wat de meest waarschijnlijke oorzaak is. Soms is aanvullend vaatonderzoek nodig. Bij een stoornis in de functie van de aders start hij behandeling met ambulante compressietherapie. Bij een diepe wond of het vermoeden op een andere oorzaak wordt u verwezen naar de specialist.

Wat kunt u zelf doen aan een ulcus cruris (open been)?

Tijdens de behandeling voor een ulcus cruris met ambulante compressietherapie is beweging erg belangrijk, loop veel. Gebruik zo nodig een rollator. Doe ook oefeningen om de pompwerking van de kuitspieren te stimuleren. Dit doet u door met beide voeten op de tenen te staan. Leg de benen wat hoger tijdens rust. Draag nadat de compressietherapie afgelopen is dagelijks elastische kousen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen voor een ulcus cruris (open been).

Regelmatige beweging ( wandelen, fietsen, zwemmen) is belangrijk bij het voorkomen van een ulcus cruris. Draag geen knellende kleding, zoals strakke kniekousen. Blijf niet te lang stilstaan en gebruik bij zitten een steuntje onder de voeten. Zorg ook voor goed passende niet knellende schoenen. Hoge hakken kun u beter niet gebruiken. Gezonde voeding en gezond gewicht werken gunstig. Roken is nadelig. Probeer wondjes aan de onderbenen te voorkomen.

In samenwerking met

Auteur: W. van Donselaar, arts

Wetenschappelijke verantwoording

Bronnen:

  • Richtlijn en behandeling van het ulcus cruris venosum, Nederlandse vereniging voor Dermatologie en Venereologie 2005
  • NHG Standaard  Ulcus cruris venosum 2010

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd