Netelroos(acuut)

Aandoening 4 april 2016

Wat is netelroos?

Netelroos wordt ook wel galbulten of urticaria genoemd. Het is een jeukende huiduitslag met bleke tot roze, licht gezwollen vlekken. De uitslag ontstaat plotseling en verdwijnt meestal binnen enkele uren tot dagen.

Netelroos komt regelmatig voor. Als het langer dan drie maanden aanhoudt, spreekt men van chronische urticaria. Bij ongeveer 10% van de mensen gaan acute urticaria over in de chronische vorm.

Symptomen netelroos

Een typische urtica ontstaat in seconden/minuten en verdwijnt meestal binnen 24 uur; intussen ontstaan nieuwe plekken. In 80% van de gevallen verdwijnt de afwijking spontaan binnen enkele weken en komt nooit meer terug.

Bij een plotseling ontstane jeukende huiduitslag met bleke tot roze, licht gezwollen vlekken, is de kans groot dat er sprake is van netelroos. De uitslag verdwijnt meestal binnen enkele uren tot dagen. Meestal is er contact met een bepaalde stof geweest, bijvoorbeeld via de huid of via het voedsel.

Hoe ontstaat netelroos?

Netelroos is meestal het gevolg van een allergische reactie. Dat wil zeggen dat u ergens overgevoelig voor bent.  Vaak blijft de precieze oorzaak onduidelijk, maar meestal ontstaat de uitslag als reactie op een van de volgende prikkels:

  • geneesmiddelen (bijvoorbeeld antibiotica, aspirine, röntgencontrastmiddelen)
  • voedingsmiddelen (bijvoorbeeld spinazie, tomaat, varkensvlees, chocolade, eieren, schaaldieren, noten, fruit)
  • giftige stoffen bij hobby of beroep (bijvoorbeeld epoxyhars, formaldehyde)
  • stoffen toegevoegd aan voedingsmiddelen (bijvoorbeeld kleurstoffen, conserveermiddelen, smaakversterkers);
  • fysische factoren (bijvoorbeeld warmte, koude, druk, zonlicht op de huid)
  • contact met plantaardige of chemische stoffen (bijvoorbeeld brandnetels)
  • insectenbeten (bijvoorbeeld wespen, muggen, vlooien, luizen)
  • infectieziekten (roodvonk, parasieten en andere kinderziektes)

Ook psychische factoren kunnen een rol spelen zoals:

  • drukte
  • stress
  • spanningen

Bij het contact met de ‘vreemde’ stof komt er in de huid een stof vrij die de uitslag veroorzaakt. Deze stof heet histamine.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Netelroos gaat altijd vanzelf over, zonder schade aan de huid. U kunt dus gewoon afwachten. Meestal is de uitslag binnen enkele dagen verdwenen, soms duurt het enkele weken.

Probeer zelf na te gaan waar het mogelijk mee samenhangt. Als u weet of vermoedt waar het mee samenhangt, probeer dan een nieuw contact te vermijden.

Als de netelroos is opgetreden in reactie op een medicijn, noteer dan de naam van het betreffende middel en overleg met uw huisarts(praktijk) en apotheek. Draag de naam van het middel (liefst de stofnaam) altijd bij u, ook als u naar het buitenland gaat.
Zeg voortaan tegen andere artsen die u behandelen, dat u voor dat medicijn overgevoelig bent. Daarmee voorkomt u dat u hetzelfde medicijn nogmaals krijgt.

Wanneer naar de huisarts?

Bij het gebruik van bepaalde medicijnen en het ontstaan van netelroos kan een relatie zitten. Als u de medicijnen echt moet gebruiken op voorschift van een arts, kan dat een probleem geven. In dat geval is het verstandig met uw huisarts(praktijk) te overleggen.  Als de jeuk erg heftig en/of langdurig aanhoudt, kan de huisarts(praktijk) in sommige gevallen een geneesmiddel voorschrijven dat de reactie vermindert.

Als u niet weet waar de netelroos mee samenhangt en de jeuk wordt steeds erger of als de uitslag zich over het gehele lichaam uitbreidt, als de lippen en oogleden ook opzwellen of als u last krijgt van benauwdheid, bel dan direct met de huisarts(praktijk).

Als de uitslag na drie weken nog niet over is, maak dan opnieuw een afspraak met de huisarts(praktijk).

Wat kunt u er zelf aan doen?

Probeer zelf na te gaan waar het ontstaan van de uitslag mogelijk mee samenhangt. Als u weet (of vermoedt) waar het mee samenhangt, probeer dan een nieuw contact te vermijden. Alcohol, aspirine, stress, hitte en krabben kunnen de uitslag verergeren. Dat moet u dus vermijden.

Bij jeuk kan een koude douche verkoeling geven. U kunt de huid ook afdeppen met een oplossing van water en een scheutje azijn of u kunt bij de apotheek een verkoelende crème of lotion met menthol halen.  Draag luchtige, losjes zittende kleding.

Als de uitslag is opgetreden in reactie op een medicijn, noteer dan de naam van het betreffende middel en overleg met uw huisarts en apotheek. Draag de naam van het middel (de stofnaam) altijd bij u, ook als u naar het buitenland gaat. Zodat u bij het voorschrijven van medicijnen kunt aangeven waar u gevoelig voor bent.

Zeg voortaan tegen andere artsen die u behandelen, dat u voor dat medicijn overgevoelig bent. Daarmee voorkomt u dat u hetzelfde medicijn nogmaals krijgt.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Netelroos is een veel voorkomende aandoening en is vrijwel altijd van voorbijgaande aard. In principe is het niet ernstig zolang het maar beperkt en klein blijft. U kunt proberen op te sporen waar de netelroos mee samenhangt (iets in het eten?). Kijk daarvoor onder het kopje ‘Wat kunt u er zelf aan doen?’.

In samenwerking met

Drs. F.M. Brouwer (auteur)
Drs. P.A.J. Meulenbroek (consulent)
Drs. E.J. de Kreek (consulent)

Bronnen

  • Valk PGM van der. Wat is het beleid bij acute en bij recidiverende urticaria? Vademecum 1998;16(37).
  • NHG Farmacotherapie voor de huisarts, Urticaria, 1996, 279-81. 
  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam