Morning-after spiraaltje

Wat is het morning-after spiraaltje?

Het morning-after spiraaltje, ook wel koperspiraaltje genoemd, kan geplaatst worden om een zwangerschap te voorkomen. Dit moet dan wel gebeuren binnen 5 dagen nadat er onveilige seks is geweest. Dit kan het geval zijn bij:

  • Geslachtsgemeenschap waarbij geen anticonceptie gebruikt is.
  • Het vergeten van één of meerdere pillen (zie ook algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen).
  • Geslachtsgemeenschap, terwijl je na het nemen van de pil hebt overgeven.
  • Te laat omdoen van een condoom of het scheuren of afglijden van een condoom, als er behalve het condoom geen andere methode van anticonceptie (zoals de pil) is gebruikt.

Wanneer zwangerschap niet gewenst is, is de keuze van behandeling afhankelijk van het tijdstip dat je er achter komt dat de anticonceptie mislukt is:

  • Tot 3-5 dagen na de geslachtsgemeenschap kun je een morning-afterpil (noodpil) gebruiken. Dit is afhankelijk van het merk van de morning-afterpil.
  • Tot 5 dagen na de geslachtsgemeenschap kun je een morning-after spiraaltje ofwel noodspiraaltje laten plaatsen. Voor het gebruik als morning-after spiraaltje zijn alleen de koperspiraaltjes geschikt.

Na het uitblijven van de menstruatie kan er een overtijdbehandeling of een abortus worden uitgevoerd als er sprake is van een beginnende zwangerschap. Een overtijdbehandeling of een abortus vindt plaats in een instelling die een vergunning heeft voor het uitvoeren zo'n behandeling.

De meeste ziekenhuizen hebben een dergelijke vergunning. De meeste ingrepen worden in Nederland uitgevoerd in gespecialiseerde instellingen voor anticonceptie, seksualiteit en abortushulpverlening. In die instellingen worden ook morning-after spiraaltjes geplaatst. Ook bij je huisarts kun je terecht voor een koperspiraaltje.

Hoe werkt het morning-after spiraaltje?

Een morning-after spiraaltje verandert het baarmoederslijmvlies zodat innesteling van een bevruchte eicel niet meer kan plaatsvinden.

Hoe gebruik je het morning-after spiraaltje?

Het morning-after spiraaltje wordt ingebracht door een arts en is meteen werkzaam. Een morning-after spiraaltje kan bij de eerstvolgende menstruatie worden verwijderd, maar je kan ook besluiten om het te laten zitten als betrouwbare methode van anticonceptie.

Hoe betrouwbaar is het morning-after spiraaltje?

Het morning-after spiraaltje is heel betrouwbaar: bijna 100% van de zwangerschappen wordt voorkomen. Het spiraaltje is betrouwbaarder dan de morning-after pil.

Morning-after spiraaltje, zijn er bijwerkingen?

Na het inbrengen van een morning-after spiraaltje kan er tot aan de eerstvolgende menstruatie wat bloedverlies zijn of wat bruinige afscheiding. Je behandelaar geeft je hier informatie over en deze is ook te vinden in de bijsluiter van de spiraal.

Wanneer naar de huisarts?

Een bezoek aan de huisarts is nodig bij het kiezen voor een morning-after spiraaltje. De huisarts kan het spiraaltje inbrengen of je doorverwijzen naar een specialist.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Voor het vergeten van één of meerdere pillen zijn de volgende regels van toepassing:

  • Een vergeten pil is een pil, die 12 uur of langer geleden al ingenomen had moeten worden. Ontdek je het vergeten van de pil binnen 12 uur, dan kan je de pil alsnog innemen. De volgende pil moet je dan wel weer op de gewone tijd slikken. Meestal betekent dit dat je op die dag twee pillen moet slikken. Er bestaat dan geen verhoogd zwangerschapsrisico.
  • Vergeet je de pil tijdens de eerste week na de stopweek en is er onbeschermde geslachtsgemeenschap geweest gedurende 7 dagen* voorafgaande aan het vergeten van de pil (ook al was dat in de stopweek)? Dan moet je een morning-after pil nemen. Je moet dan de pilstrip gewoon afmaken en de rest van de pilstrip aanvullende anticonceptie gebruiken. Barrièremiddelen zoals een condoom zijn hiervoor geschikt. Een morning-after pil is niet nodig bij geslachtsgemeenschap waar al een condoom was gebruikt.
  • Bij het vergeten van een pil in de laatste week van de pilstrip is de stopweek feitelijk al begonnen op de eerste dag dat de pil is vergeten. Je hebt dan twee mogelijkheden. 1) Stoppen met de pil en later weer beginnen met een nieuwe pilstrip. 2) 7 dagen na het vergeten van de pil, de pil doorslikken en direct doorgaan met de volgende pilstrip zonder stopweek. Die strip hoeft niet helemaal te worden afgemaakt maar er mag pas mee gestopt worden als tenminste 7 opeenvolgende dagen de pil weer iedere dag op tijd is ingenomen.
  • Bij het vergeten van één of meerdere pillen (maximaal 4) in de tweede week van de pilstrip is er geen verhoogd zwangerschapsrisico.
  • Als de stopweek langer dan 7 dagen heeft geduurd, dan is er bij geslachtsgemeenschap tijdens de eerste week van de nieuwe pilstrip een verhoogd zwangerschapsrisico. Aanvullend gebruik van een andere vorm van anticonceptie is noodzakelijk voor de eerste 7 dagen.
  • Heeft er geen geslachtsgemeenschap plaats gevonden gedurende 7 dagen voorafgaande aan het vergeten van de pil dan is het alsnog innemen van de vergeten pil(len) genoeg. Wel moet je bij geslachtsgemeenschap in de 7 dagen ná het vergeten van de pil aanvullende anticonceptie (zoals een condoom) gebruiken. 

Deze adviezen zijn van toepassing voor de meest gebruikte pil. Lees altijd de bijsluiter van de pil die je gebruikt of neem contact op met de huisarts of apotheker voor persoonlijk advies.

*Hier is een periode van 7 dagen genoemd. Deze periode is gebaseerd op een maximale overlevingstijd van 7 dagen van zaadcellen. De gemiddelde overlevingsduur van zaadcellen is echter aanzienlijk korter. De meeste zaadcellen zijn al na twee dagen niet meer in staat een eicel te bevruchten. Het kan dus echter wel voorkomen dat geslachtsgemeenschap 7 dagen voor de ovulatie ervoor zorgt dat je zwanger raakt. 

Bij de minipil Cerazette wordt over het vergeten van de pil gesproken als deze meer dan 12 uur te laat is ingenomen. Tot 36 uur na het innemen van de vorige pil blijken er bij deze methode nog voldoende hormonen in het lichaam aanwezig te zijn om een eisprong te voorkomen. Omdat er geen stopweek is bij het gebruik van de minipil geldt het volgende advies: minder dan 12 uur te laat: pil alsnog innemen. Meer dan 12 uur te laat: ook nu de pil alsnog innemen en aanvullende anticonceptie gebruiken gedurende 7 dagen. Alleen als de pil vergeten is in de eerste week van de eerste pilstrip en in de week voorafgaande aan de dag dat de pil is vergeten geslachtsgemeenschap heeft plaats gevonden is alsnog de morning-after pil nodig.

In samenwerking met

Dr. R.J.C.M. Beerthuizen (auteur) Drs. S. Verlinden (consulent)

Bronnen

  • NHG-Standaard Anticonceptie
  • WHO: Emergency contraceptive pills
  • WHO: Copper IUD for emergency contraception
  • www.sense.info

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd