Morning-afterpil

Aandoening 4 april 2016

Wat is de morning-afterpil?

De morning-afterpil is een pil om zwangerschap te voorkomen, bij een vrouw die gevreeën heeft zonder dat daarbij een goed voorbehoedsmiddel gebruikt is. Dat kan bijvoorbeeld wanneer een vrouw de pil vergeten blijkt te hebben, of wanneer het condoom scheurt of afglijdt.

De morning-afterpil kan gebruikt worden tot uiterlijk 3 dagen (3 * 24 uur) nadat er seksueel contact is geweest. Belangrijk is dat de morning-afterpil een noodmaatregel is, geen echt, adequaat voorbehoedsmiddel.

Als men te laat is met het innemen van de morning-afterpil, kan men eventueel ook gebruik maken van het morning-afterspiraaltje. Deze is te gebruiken tot 5 dagen na de onbeschermde gemeenschap (5 * 24 uur). Lees hier meer over op de Dokterdokterpagina ‘Morning-after spiraaltje‘.

Hoewel het gebruik van de morning-afterpil redelijk veilig is, is de betrouwbaarheid lager dan die van ‘gewone’ voorbehoedsmiddelen, daarom zal het altijd als een noodmaatregel beschouwd moeten blijven.

Hoe werkt de morning-afterpil?

De morning-afterpil bevat een hormoon dat voorkómt dat een bevrucht eitje kan gaan groeien in de baarmoeder. Het zorgt ervoor dat het slijmvlies van de baarmoeder tijdelijk zo verandert, dat het eitje zich niet kan innestelen. Daardoor kan er geen goede groei optreden en wordt het eitje bij de eerstvolgende menstruatie gewoon afgestoten. Soms voorkomt de morning-afterpil ook nog de eisprong, maar meestal is het zo dat de morning-afterpil geen bevruchting voorkomt, maar alleen het verder groeien van het bevruchte eitje voorkomt.

Hoe gebruikt u de morning-afterpil?

De meest gebruikte morning-afterpil is een pil met het hormoon levonorgestrel.
De behandeling bestaat uit 1 pil. De pil moet uiterlijk 72 uur (3 dagen) na het onbeschermde vrijen worden ingenomen, maar hoe eerder, hoe beter.

Ongeveer rond de verwachte datum zal een menstruatie volgen, maar dat kan een paar dagen verschoven zijn. Ook kan de hoeveelheid bloedverlies iets groter zijn dan verwacht.

De oudere methoden, waarbij grotere hoeveelheden hormonen werden geslikt, worden eigenlijk niet meer gebruikt. Deze methoden gaven meer bijwerkingen en bleken ook nog eens minder effectief.

Gebruik bij een vergeten anticonceptiepil
Als u een pil korter dan 12 uur vergeten bent, kunt u hem alsnog innemen en is geen morning-afterpil nodig. Alleen als u een pil vergeet in de eerste week van de strip, en u hebt wel gevreeën in de de 2 dagen erna of ervoor, is de morning-afterpil nodig. U kunt dan het beste wel de rest van de strip afmaken.

Vergeet u een pil in de tweede week dan kunt u gewoon de rest van de strip afmaken zonder een morning-afterpil te gebruiken. Dat geldt ook voor een vergeten pil in de derde week, maar dan kunt u het beste de volgende strip aansluitend nemen, dus zonder een stopweek.

Als u meerdere pillen bent vergeten en toch hebt gevreeën kunt u beter contact met de huisartsenpraktijk opnemen, omdat de kans groot is dat er dan een zwangerschap kan ontstaan en een advies op maat nodig is

Hoe betrouwbaar is de morning-afterpil?

De betrouwbaarheid van de morning-afterpil  hangt af van het tijdstip van het innemen na het mislukken van de anticonceptie. Wordt de pil ingenomen binnen 24 uur dan voorkomt de behandeling 95% van de te verwachten zwangerschappen. Bij inname tussen 25 en 48 uur is dit percentage nog 85% en bij inname tussen 49 en 72 uur post-coïtum wordt nog slechts 58% van de te verwachten zwangerschappen voorkómen. Verwachte zwangerschappen zijn zwangerschappen die zouden ontstaan op de dag dat de anticonceptie mislukt in relatie tot de natuurlijke vruchtbaarheid op het moment in de cyclus ten opzichte van de eisprong.

Wat zijn de bijwerkingen van de morning-afterpil?

Er kunnen bijwerkingen optreden bij het gebruik van de morning-afterpil. Relatief vaak voorkomend (bij ongeveer 1 op de 4 à 5 vrouwen) zijn misselijkheid, onderbuikpijn, hoofdpijn. Ook kunnen gespannen, pijnlijke borsten voorkomen.

De menstruatie komt vaak wat later en kan wat zwaarder zijn. Ook kan er in de weken volgend op de menstruatie nog wat bloedverlies voorkomen. Als de menstruatie meer dan 5 dagen te laat komt of beduidend lichter is dan normaal, is het raadzaam een zwangerschapstest te doen.

Wanneer naar de huisarts?

De morning-afterpil is tegenwoordig zonder recept verkrijgbaar bij de apotheker. U hoeft daarvoor dus niet eerst langs de huisarts.

Het is wel raadzaam de huisarts te raadplegen in de volgende situaties:

  • Wanneer u een leverziekte hebt (u mag dan waarschijnlijk deze morning-afterpil niet gebruiken)
  • Wanneer u langer dan 72 uur na het onbeschermd vrijen alsnog tot de conclusie komt dat er onvoldoende bescherming geweest is
  • Wanneer u twijfelt of u de morning-afterpil nodig hebt
  • Wanneer u vragen hebt over de manier waarop u verder wilt met voorbehoedsmiddelen
  • Wanneer er sprake is van abnormaal veel of weinig bloedverlies na het gebruik van de morning-afterpil
  • Wanneer de menstruatie langer dan 5 dagen na de te verwachten datum optreedt, als u de morning-afterpil hebt gebruikt. U kunt dan eventueel ook zelf een zwangerschapstest doen.

Is de morning-afterpil voor u geschikt?

In principe kan iedere vrouw in de vruchtbare leeftijd gebruik maken van de morning-afterpil. Alleen wanneer u een leverziekte hebt, waardoor de leverfunctie gestoord is, kunt u beter geen morning-afterpil gebruiken.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Wat belangrijk is, is dat de morning-afterpil bij uitstek een noodmiddel is en zeker niet in de plaats komt van andere voorbehoedsmiddelen. Bovendien biedt de morning-afterpil geen enkele bescherming tegen bijvoorbeeld SOA’s (‘geslachtsziekten’).

Denk vooruit, regel uw anticonceptie en neem geen risico hiermee. Alleen wanneer het onverhoopt toch fout gaat, is de morning-afterpil er om zwangerschap te voorkomen. Voor voorlichting over welk voorbehoedsmiddel voor u geschikt is kunt u op dokterdokter.nl kijken of contact opnemen met uw huisartsenpraktijk.

Er bestaat ook nog de mogelijkheid tot een ‘morning-afterspiraaltje’. Daarbij kan tot 5 dagen na het seksuele contact een spiraaltje geplaatst worden, waardoor zwangerschap wordt voorkomen. Hiervoor kunt u het beste contact met de huisartsenpraktijk opnemen.

In samenwerking met

Drs. L F.J Timmers (auteur)
Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)

Bronnen

  • Fact sheet “Levonorgestrel for emergency contraception”, “WHO 2005-06-29
  • www.sense.info
  • NHG standaard: anticonceptie  2011