Mirena®

Wat is Mirena?

Mirena® is ook wel bekend als het hormoonspiraaltje. Het hormoonspiraaltje bevat geen oestrogeen hormoon, alleen progestageen hormoon. Het progestageen hormoon kan worden toegediend in de vorm van een hormoonspiraaltje.

Hoe werkt Mirena?

Het progestageen blokkeert de afgifte van de natuurlijke hormonen in de hypofyse (het hersenaanhangsel) die nodig zijn om de eierstokken te stimuleren een rijpe eicel te produceren. Dat betekent dat er geen eitje meer vrijkomt en er dus ook geen bevruchting kan plaatsvinden. Bovendien wordt door het progestageen de samenstelling van het baarmoederhalsslijmvlies zodanig veranderd dat de baarmoederhals niet meer toegankelijk is voor zaadcellen.

Bij het hormoonspiraaltje is de hoeveelheid van het progestageen in het lichaam zo gering dat soms toch een eisprong plaatsvindt. Omdat bij het hormoonspiraaltje de afgifte van het progestageen direct in de baarmoeder gebeurt is de concentratie van het hormoon in de baarmoederhals dusdanig hoog, dat zaadcellen niet in de baarmoeder kunnen komen en ook geen eicel kunnen bevruchten.

Hoe gebruik je Mirena?

Het hormoonspiraaltje Mirena® dient ingebracht te worden door een arts die getraind is in het plaatsen van het staafje of het inbrengen van het hormoonspiraaltje. Dat kan je huisarts zijn of een huisarts in de buurt. Soms is verwijzing nodig naar een gynaecoloog.

Het hormoonspiraaltje wordt in de baarmoeder ingebracht en kan vijf jaar blijven zitten. Zowel het staafje als het spiraaltje kunnen eerder verwijderd worden, bijvoorbeeld als er kinderwensen zijn. Ook het staafje en het spiraaltje worden bij voorkeur ingebracht tijdens de eerste dagen van de menstruatie.

Hoe betrouwbaar is Mirena?

De kans om zwanger te worden met het hormoonspiraaltje is vrijwel nul als de methode gestart wordt tijdens de menstruatie en er op dat moment niet al sprake is van een bevruchting. De betrouwbaarheid is zelfs groter dan de betrouwbaarheid van een sterilisatie. Een niet goed ingebracht spiraaltje kan soms ook een zwangerschap tot gevolg hebben.

Mirena, zijn er bijwerkingen?

Bij het hormoonspiraaltje kun je gedurende de eerste drie maanden onregelmatige en soms ook langdurige bloedingen hebben, meestal in de vorm van “spotting” (enkele druppels bloedverlies of wat bruinige afscheiding). De totale hoeveelheid bloedverlies is echter altijd minder dan wanneer geen hormonen worden gebruikt. De bloedingen worden geleidelijk minder en blijven in een aantal gevallen uiteindelijk helemaal weg. Ook als de bloeding helemaal verdwijnt, blijft de methode betrouwbaar en er bestaat dan ook geen reden om aan zwangerschap te denken.

Soms ontstaat er kort na het inbrengen van het hormoonspiraaltje een korte periode van hoofdpijn die vanzelf binnen een week verdwijnt. Ook kun je kortdurend vocht vasthouden. Dat gaat als regel vanzelf weer over.

Na het verwijderen van het hormoonspiraaltje komt de normale cyclus vrijwel meteen terug. Meestal komt de eerste eisprong al na enkele weken en zwanger worden is dan weer mogelijk.

Wanneer naar de huisarts?

Als je kiest voor een hormoonspiraaltje is een recept van de huisarts nodig. Meestal is een tweede bezoek nodig voor het inbrengen van het hormoonspiraaltje.

Voor het verwijderen of vervangen van een hormoonspiraaltje is ook een bezoek aan de huisarts noodzakelijk. Het hormoonspiraaltje moet na vijf jaar worden vervangen. Een bezoek aan de huisarts is ook nodig bij:

  • Aanhoudende hevige pijn of hevige bloedingen die langer dan een paar weken aanhouden
  • Als de menstruatie gestopt is en je daarna aanhoudende bloedingen of pijn krijgt
  • Bij hevige of aanhoudende pijn in je onderbuik
  • Als je de normale verschijnselen van een zwangerschap hebt, maar ook vaginaal bloedverlies
  • hebt en zich duizelig voelt
  • Als je een positieve zwangerschapstest hebt
  • Onverklaarbare pijn op de borst ter uitsluiting van hartaandoeningen of embolie
  • Een knobbeltje in de borst
  • Verhoogde afscheiding uit de schede
  • Toenemende pijnklachten bij het vrijen
  • Afname van de zin in vrijen
  • Sterke gewichtstoename
  • Migraine met stoornissen in het zien
  • Verergering van hoofdpijnklachten
  • Geelzucht
  • Duidelijke verhoging van de bloeddruk
  • Ernstige ziekte van de slagaders, bijvoorbeeld een beroerte of hartaanval
  • Het ontstaan van of verergering van depressieve gevoelens
  • Het ontstaan of verergeren van acne (puistjes)

Is Mirena voor jou geschikt?

Voor de meeste vrouwen is een hormoonspiraaltje een geschikte vorm van anticonceptie. Deze vorm van anticonceptie is met name geschikt voor vrouwen die geen oestrogenen mogen gebruiken, vrouwen die roken, vrouwen met een verhoogd risico op trombose en vrouwen die borstvoeding geven.

Progestageen-alleen preparaten (hormoonspiraaltje) mogen echter niet voorgeschreven worden als er sprake is van:

  • Zwangerschap
  • Geslachtshormoonafhankelijke aandoeningen zoals borstkanker
  • Acute, chronische ontsteking in het bekken of verhoogde gevoeligheid hiervoor
  • Ontsteking van de baarmoeder of baarmoederhals
  • Seksueel overdraagbare aandoening (soa)
  • Infectie na abortus, bevalling of miskraam in de afgelopen 3 maanden
  • Chronisch verminderde weerstand
  • Afwijkende cellen in de baarmoederhals
  • Abnormaal vaginaal bloedingverlies, waarvan de diagnose (nog) niet is gesteld
  • Afwijkingen van de baarmoeder, zoals een vleesboom die de baarmoederholte vervormt
  • Acute leveraandoening of -tumor
  • Baarmoeder- of baarmoederhalskanker
  • Overgevoeligheid voor een van de stoffen in de spiraal

Het hormoonspiraaltje is bij uitstek geschikt voor vrouwen met een onregelmatig bestaan zoals stewardessen, piloten en vrouwen die een beroep hebben met wisselende diensten, zoals in de verpleging of verzorging. Omdat je met een spiraal niet meer aan anticonceptie hoeft te denken, is een spiraal ook uitermate geschikt voor vrouwen die regelmatig vergeten de pil te slikken. Het Mirena-hormoonspiraaltje kan ook voorgeschreven worden ter behandeling van hevige en pijnlijke menstruaties.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Het hormoonspiraaltje beschermt alleen tegen zwangerschap, niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (geslachtsziektes). Om beschermd te zijn tegen seksueel overdraagbare aandoeningen is het gebruik van een condoom of vrouwencondoom noodzakelijk. Lees hier meer over op de pagina ‘Anticonceptie barrièremiddelen’. Alleen in een stabiele seksuele relatie is extra bescherming niet nodig. Het advies is om bij een nieuwe relatie extra bescherming te gebruiken en na drie maanden beide partners te testen op de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen als chlamydia en HIV.

Bij gebruik van de volgende medicamenten zou de werking van het hormoonspiraaltje iets verminderd kunnen zijn:

  • Tuberculostaticum rifampicine
  • Antimycoticum griseofulvine
  • Anti-epileptica fenytoïne, fenobarbital, primidon, carbamezapine en ethosuximide
  • Sint-Janskruid (in een aantal homeopathische middelen)

Tijdelijk gebruik van aanvullende anticonceptie, bijvoorbeeld condooms, wordt dan geadviseerd. Het gebruik van antibiotica heeft geen invloed op de werking van het hormoonspiraaltje.

Bij het langdurig gebruik van medicijnen die de betrouwbaarheid van de gebruikte middelen beïnvloeden, kan het verstandig zijn over te stappen op een ander anticonceptiemiddel.

In samenwerking met

Dr. R.J.C.M. Beerthuizen (auteur) Drs. S. Verlinden (consulent)

Bronnen

  • NHG Standaard: Anticonceptie 2011
  • Bijsluiter Mirena®

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd