Migraine

Aandoening 4 april 2016

Wat is migraine?

Migraine is de meest voorkomende hoofdpijn die in aanvallen komt. Deze aanvallen verschillen zeer van persoon tot persoon, en zelfs bij één persoon kan in de loop van de jaren het klachtenpatroon wijzigen.

Daarnaast zijn er ook veel verschillende typen migraine. In deze folder beschrijven wij alleen de twee meest voorkomende, namelijk migraine zonder aura (‘gewone migraine’) en migraine met aura (‘klassieke migraine’).

Symptomen migraine

Prodromen
Het klachtenpatroon van migraine is zeer gevarieerd. Zo ervaart 60% van de migrainepatiënten prodromen. Deze vinden enkele uren tot dagen voor het begin van de aanval plaats.

Prodromen zijn veranderingen in de gemoedstoestand, waardoor men gevoelens zoals hyperactiviteit, snel geïrriteerd zijn, concentratieproblemen, verminderde eetlust of juist erg veel trek in eten ervaart.

Soms heeft een migrainepatiënt de signalen zelf niet in de gaten en wordt hij hier door zijn omgeving op gewezen. Bijvoorbeeld dat hij altijd extra vergeetachtig is een dag voor zijn migraine of iemand die zelden chocolade eet, maar de dag voor de aanval er niet van af kan blijven. Er zijn veel verschillende uitingen van prodromen bij verschillende mensen, maar bij één individu zijn ze steeds hetzelfde.

Aura
Een kwart van de migrainepatiënten heeft migraine met aura-verschijnselen. Deze vorm van migraine wordt ook wel klassieke migraine genoemd. Aurasymptomen zijn bijvoorbeeld het zien van schitteringen, sterretjes of strepen. Meestal beginnen de verschijnselen op één punt in het gezichtsveld om zich vervolgens geleidelijk over het hele gezichtsveld uit te breiden. Een aura kan ook bestaan uit tintelingen in één lichaamshelft.

Auraverschijnselen duren tenminste 4 minuten en zijn na 60 minuten altijd weer volledig verdwenen. Als uw aura niet volledig verdwijnt of langer aanhoudt dan 60 minuten, raadt dokterdokter.nl u aan contact op te nemen met uw arts. Er is niets wat u kunt doen om een aura te bekorten. Ook medicijnen hebben geen effect op de aura.

Hoofdpijnfase
De hoofdpijn bij migraine kan op elk tijdstip van de dag of nacht beginnen. De hoofdpijn is eenzijdig gelocaliseerd en heeft een kloppend karakter. Meestal is er een geleidelijk begin, een piek en dan verdwijnt de hoofdpijn weer geleidelijk. De hoofdpijn volgt altijd binnen 60 minuten op de aura of begint tijdens de aura. De hoofdpijnfase duurt 4 tot 72 uur.

De pijn bij migraine gaat bijna altijd gepaard met misselijkheid en soms met braken. De meeste migrainepatiënten hebben tijdens deze fase alleen maar behoefte aan rustig liggen in een bed dat staat in een stille, donkere kamer. Geen beweging, geen geluid, geen licht en geen eten.

Hoe ontstaat migraine?

Migraine wordt veroorzaakt door een verstoring van de samenwerking tussen zenuwen en bloedvaten in hersenen. De aanleg hiervoor is waarschijnlijk erfelijk. Vaak heeft een ouder of grootouder ook migraine (gehad). Vermoeidheid, stress en een naderende menstruatie kunnen een aanval uitlokken.

Sommige mensen vermoeden dat aanvallen worden uitgelokt door bepaalde voedingsmiddelen. Rode wijn, oude kaas, chocolade en scherpe gerechten zijn hiervan de bekendste voorbeelden. De invloed van voedingsmiddelen op migraine is wetenschappelijk nog niet aangetoond.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Onbehandeld, of niet succesvol behandeld, duurt een migraine-aanval 4 tot 72 uur. Voor de meerderheid van de patiënten duurt een aanval meestal minder dan 24 uur. De hoofdpijn bij migraine is zeer hinderlijk en kan u volledig uitschakelen. De hersenen lijden echter geen schade.

Als uw hoofdpijnaanval lijkt op migraine maar niet aan het tijdscriterium voldoet, is migraine onwaarschijnlijk. Wij raden u aan dan uw hoofdpijn te bespreken met uw arts. Dit adviseren wij ook voor aura verschijnselen die korter duren dan 4 minuten, of juist langer dan 1 uur.

Wanneer naar de huisarts?

Dokterdokter.nl raadt u aan uw huisarts te bezoeken als:

  • de hoofdpijn blijft bestaan terwijl u er van alles aan gedaan heeft om hem te bestrijden
  • u meer dan twee aanvallen van migraine per maand heeft
  • de hoofdpijn is begonnen nadat u een ongeval heeft gehad
  • u heftige hoofdpijn heeft en u daarbij ziek voelt
  • u voor het ontbijt al hoofdpijn heeft en moet braken
  • u zich zorgen maakt om de hoofdpijn of vragen heeft

Wat kunt u er zelf aan doen?

Uitlokken van aanvallen vermijden
Er zijn van migraine een aantal uitlokkende factoren bekend zoals spanning, vermoeidheid, stress en menstruatie. Uit onderzoek is echter gebleken dat het vermijden van deze factoren voor veel mensen weinig effect heeft.

Veel patiënten vermoeden zelf verbanden tussen het nuttigen van bepaalde voedingsproducten en de migraine. Dit heeft men wetenschappelijk nog niet kunnen aantonen.

Het is mogelijk dat de prodromen (voorverschijnselen) van migraine een rol spelen. Bij sommige mensen bestaan de prodromen namelijk uit een hevige trek in voedingsmiddelen die ze anders weinig eten. Achteraf kan dit signaal van een opkomende aanval dan worden geïnterpreteerd als zijnde de oorzaak.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Net als bij gewone hoofdpijn zijn ook bij migraine de algemeen gezonde leefregels van belang. Als u het idee heeft dat u meer en meer medicijnen nodig heeft of dat het karakter van uw hoofdpijn verandert, is het zinvol om dit met uw arts te bespreken, eventueel kunt u eerst (weer) een hoofdpijndagboek bij houden.

  • Medicijnen

Migraine kan op twee manieren worden behandeld met medicijnen. Het meest voorkomend is het behandelen van aanvallen. In sommige gevallen krijgen patiënten medicijnen die de aanvallen voorkómen.

  • Behandelen van een aanval

De hoofdpijn bij migraine is meestal zo ernstig dat u er niet aan ontkomt, pijnstillers te gebruiken. Het beste kunt u zodra de aanval begint (en dus niet al tijdens de aura) een zetpil inbrengen die de misselijkheid vermindert. Een half uur later kunt u dan zonder problemen 1000 milligram paracetamol (twee tabletten van 500 milligram) innemen. Als deze volgorde bij u niet bevalt, kunt u ook direct een pijnstillende zetpil inbrengen. Omdat de misselijkheid dan niet wordt bestreden, zijn er maar weinig mensen die hiervoor kiezen.

Wanneer deze middelen bij u de migraine niet draaglijk maken, kunt u met uw huisarts overleggen of u in aanmerking komt voor andere middelen, zoals een middel uit de groep van de “triptanen”. Deze groep van geneesmiddelen is ook zeer effectief gebleken bij het onderdrukken van de hoofdpijnaanval bij migraine.

  • Voorkómen van aanvallen

Als u meer dan twee keer per maand een aanval van migraine heeft, kunt u met uw huisarts overleggen of u in aanmerking komt voor medicijnen die de aanvallen voorkómen. Er zijn verschillende medicijnen mogelijk.

Op voorhand is niet te zeggen welke medicijn u goed zal helpen. Het is een kwestie van uitproberen. De huisarts zal u in een bepaalde volgorde gedurende drie maanden de medicijnen laten gebruiken. Uiteindelijk zal dan blijken welk middel voor u het meest geschikt is.

Daarnaast is van belang dat u goed op de hoogte bent van het feit dat profylactische behandeling niet geneest maar het aantal aanvallen kan verminderen en de ernst van de overblijvende aanvallen kan verminderen. Profylactische therapie is overigens goed te combineren met aanvalsbehandeling.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke – van Eijck (auteur)
Dr. J. van der Zwan (consulent)
Dr. A. Keijser (consulent)

Bronnen

  • NHG Standaard: Hoofdpijn  2014
  • Terwindt GM, Ophoff RA, Haan J, Frants RR, Ferrari MD. Kanalopathieen: Genetische verklaring voor migraine en andere paroxysmale neurologische aandoeningen. Ned Tijdschr Geneeskd 1998; 142:1015-9.
  • Lisdonk van de EH, Bosch van den SJHM, Lagro-Janssen ALM, Schers HJ. Ziekten in de huisartsenpraktijk vijfde druk  2008.  Reed Business, Amsterdam.