Menstruatiepijn

Wat is menstruatiepijn?

Menstruatiepijn is (flinke) pijn in de onderbuik, die telkens optreedt kort voor de menstruatie en/of gedurende de eerste dagen ervan. De buikpijn kan gepaard gaan met pijn in de onderrug en de bovenbenen.

Als de pijn zodanig is dat deze als een klacht wordt ervaren, spreekt men van dysmenorroe. Naar schatting heeft de helft van de vrouwen last van een pijnlijke menstruatie en is bij 10 procent van de vrouwen de pijn zodanig dat ze extra rust moeten nemen. De klacht komt het meest voor bij vrouwen tussen de veertien en achttien jaar.

Symptomen menstruatiepijn

Menstruatiepijn herkent men aan het tijdstip van optreden: vlak voor en tijdens de eerste dagen van de menstruatie. De pijn duurt enkele uren tot dagen.

De pijn is krampend of stekend van aard en soms is er een zwaar gevoel in de onderbuik. Hij is gelokaliseerd midden in de onderbuik en kan uitstralen naar de rug en de heupen en soms naar de bovenbenen.

Er wordt een onderscheid gemaakt in twee soorten pijnklachten: pijnklachten die bestaan vanaf de eerste menstruaties (primaire dysmenorroe); pijnklachten die later ontstaan, terwijl er voorheen geen pijnklachten rond de menstruatie waren (secundaire dysmenorroe).

Hoe ontstaat menstruatiepijn?

Bij vrouwen in de vruchtbare levensfase die geen anticonceptiepil gebruiken, komt elke cyclus een eicel vrij uit één van de twee eierstokken. Na het vrijkomen van de eicel wordt het baarmoederslijmvlies (endometrium) dikker onder invloed van hormonen. Zo wordt het baarmoederslijmvlies voorbereid op de innesteling van een bevruchte eicel.

Wordt de eicel echter niet bevrucht, dan wordt het baarmoederslijmvlies na twee weken afgestoten. Dit gaat gepaard met bloedverlies: de menstruatie. Tijdens de menstruatie komen uit het uiteenvallende baarmoederslijmvlies stoffen vrij (onder andere prostaglandines) die de spiercellen van de baarmoeder doen samentrekken. Dit kan gepaard gaan met pijn.

Waarom de ene vrouw wel last heeft van menstruatiepijn en de andere niet, begrijpt men (nog) niet. Vaak nemen de pijnklachten met het toenemen van de leeftijd vanzelf af. Een spiraaltje (zonder hormonen) verergert veelal menstruatiepijn.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Menstruatiepijn is niet ernstig maar kan vervelend en hinderlijk zijn. Als menstruatiepijn zomaar verergert of pas begint nadat men er enkele jaren geen last van heeft gehad, kan er een specifieke oorzaak zijn voor de pijn. Dit vereist dan nader onderzoek. Daarbij kan men bijvoorbeeld denken aan een ontsteking of aan endometriose.

Wanneer naar de huisarts?

In het algemeen kan worden gezegd dat het verstandig is de huisarts te raadplegen als de menstruatiepijnen worden ervaren als hevig en als zelfzorg (zie verder) onvoldoende helpt, of als er bijkomende klachten zijn als misselijkheid, overgeven en moeheid.

Ook als pijnklachten pas ontstaan nadat men enige jaren geen of weinig pijn bij de menstruatie heeft gehad, is het aan te bevelen om de huisarts te raadplegen. Verder is het verstandig om naar de huisarts te gaan als de pijn van karakter is veranderd, dus anders is dan voorheen.

De huisarts zal u een aantal vragen stellen om achter de ernst en de oorzaak van uw klachten te komen. Soms zal de huisarts het nodig vinden om een gynaecologisch onderzoek te verrichten. Dit onderzoek bestaat uit twee onderdelen.

Het eerste onderdeel is het bekijken van de baarmoedermond en de wand van de vagina met behulp van een zogenaamd speculum, dat uit twee bladen bestaat. Daarmee kan men de vagina voorzichtig spreiden om haar goed te kunnen inspecteren.

Het tweede onderdeel is het voelen van de baarmoeder en de eierstokken met de wijsvinger en middenvinger van de ene hand in de vagina en met de andere hand op de onderbuik. De huisarts kan dan de baarmoeder als het ware omvatten en vorm en omvang voelen.

Ook kan de huisarts nagaan of het bewegen van de baarmoederhals pijn veroorzaakt (‘slingerpijn’), hetgeen op een ontsteking kan wijzen. De huisarts kan zo nodig vervolgens een echografie van de inwendige geslachtsorganen (laten) verrichten om tot de goede diagnose te komen.

Afhankelijk van de achterliggende oorzaak zal de huisarts zelf behandelen of verwijzen naar de gynaecoloog. Behandeling met geneesmiddelen door de huisarts kan bestaan uit pijnstillers of de anticonceptiepil.

Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt wat extra rust nemen of afleiding zoeken. Verder kunt u proberen om de pijn te verzachten door middel van een warme kruik op de buik of een warm bad. Ook kunt u pijnstillers gebruiken.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Als u veel hinder ondervindt van menstruatiepijn, is het verstandig om tijdens de dagen van het begin van de menstruatie pijnstillers bij de hand te hebben.

Volgens de zelfzorgstandaarden van de beroepsorganisatie voor apothekers (KNMP) komen als voorkeursmiddel ibuprofen- en als tweede-keusmiddelen acetylsalicylzuur-, carbasalaatcalcium- en paracetamol-bevattende preparaten in aanmerking.

Probeer indien mogelijk op gezette tijden rust te nemen of uw eigen ritme op school of werk te bepalen.

In samenwerking met

Drs. F. Quispel (auteur) Dr. E.S.M. de Lange-de Klerk (auteur) Dr. W.E.M. Spinnewijn (consulent) Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)

Bronnen

  • Leusden HAIM van (red). Diagnostisch kompas 1999/2000. 2e dr. Commissie Aanvullende Diagnostiek van het College voor Zorgverzekeringen. 1999.
  • Coco AS. Primary dysmenorrhea. Am Fam Physician 1999;60:489-96.
  • Lammes FB. Praktische gynaecologie. 6e dr. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 1997: 194-6.
  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd