Liesbreuk (kinderen)

Wat is een liesbreuk ?

Een liesbreuk is meestal te herkennen aan een zwelling in de lies of de balzak (scrotum). De oorzaak is een zwakke plek in de buikwand. Soms kan een breuk direct na de geboorte al aanwezig zijn. Door de zwakke plek, de zogenaamde ‘breukpoort’, kan een plooi van het buikvlies of een stuk van de darm naar buiten komen. Het is dan zichtbaar als een zwelling. Deze zwelling hoeft niet steeds aanwezig te zijn; het kan soms ook weer (tijdelijk) verdwijnen. De medische term voor liesbreuk is ‘hernia inguinalis’.

Liesbreuken komen veel vaker voor bij jongetjes (en mannen) dan bij meisjes; bij jongens komt het ongeveer tien keer zoveel voor. De breuk zit vaker rechts (in 60 procent van de gevallen) dan links (25 procent). In de overige 15 procent zit de liesbreuk zowel links als rechts.

Symptomen liesbreuk

De liesbreuk is te herkennen aan een zwelling in de liesstreek, vaak is deze ‘reponibel’, dat wil zeggen dat ze ‘terug te duwen’ is door de breukpoort weer de buikholte in. Het is niet verstandig dit ‘terugduwen’ zelf te proberen; u kunt dit beter overlaten aan een arts. De zwelling zal over het algemeen zacht, elastisch aanvoelen, als een met water gevulde ballon.

Ook in liggende toestand kan de liesbreuk verdwijnen. Dit is dan het gevolg van de zwaartekracht. Als uw kind weer gaat staan, of als u uw kind rechtop houdt, dan zal de zwelling vaak weer (langzaam) zichtbaar worden. Ook als uw kind bijvoorbeeld gaat huilen, zal de liesbreuk vaak (duidelijker) te zien zijn doordat door het huilen de druk in de buikholte toeneemt.

Het is in sommige gevallen zo dat de liesbreuk (zeer) pijnlijk kan zijn. Deze pijn kan spontaan, maar zeker bij aanraking optreden. Dit is het geval, als de breukpoort te nauw is ten opzichte van de (inhoud van de) liesbreuk. Uw kind zou dan veel en hard kunnen huilen, vooral na aanraking van de pijnlijke plek.

Hoe ontstaat een liesbreuk ?

Bij kinderen is een liesbreuk vrijwel altijd het gevolg van (aangeboren) aanleg. Voor de geboorte, tijdens de aanleg van de geslachtsorganen, vindt er een indaling plaats van de zaadballen, vanuit de buikholte, in het scrotum.

Deze verbinding tussen buikholte en scrotum, gelegen in het lieskanaal, dient zich voor de geboorte te sluiten. Als dit niet goed genoeg gebeurt, kan er een liesbreuk ontstaan. Een waterbreuk of hydrokèle is een variant hiervan. U leest hier meer over in de dokterdokter.nl-folder ‘Waterbreuk (hydrokèle)’.

In een heel enkel geval kan deze verbinding tussen buikholte en scrotum zich nog spontaan sluiten. Dit zal dan altijd in de eerste paar weken na de geboorte dienen te gebeuren.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Over het algemeen is een liesbreuk geen ernstige aandoening. Vaak wordt een liesbreuk, zeker als er geen (pijn-)klachten zijn, bij toeval ‘ontdekt’. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het consultatiebureau, of door ouders tijdens het aan- of uitkleden van hun kind.

Een liesbreuk gaat niet vanzelf over en wordt daarom op de kinderleeftijd vrijwel altijd door middel van een operatie verholpen. Vaak hebben andere behandelingen geen effect. De operatie is dan noodzakelijk, vanwege de kans op een ‘beklemde’ breuk.

Zo’n beklemming van een liesbreuk kan ontstaan, wanneer de inhoud van de breuk (o.a. buikvlies, soms ook darm) te groot is ten opzichte van de breukpoort in de buikwand. Hierdoor stagneert de bloedtoevoer naar deze organen. Als gevolg hiervan kan het ingeklemde deel van het buikvlies en/of darm afsterven. Dit kan in ernstige gevallen uiteindelijk leiden tot een levensbedreigende situatie.

Een beklemming ontstaat meestal in de eerste drie levensmaanden en de kans erop is wat groter bij te vroeg geboren kinderen. Een operatie van een niet beklemde liesbreuk is een kortdurende ingreep en uw kind kan over het algemeen dezelfde dag weer naar huis.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer een liesbreuk op het consultatiebureau wordt vastgesteld, zal de bureauarts u doorverwijzen naar uw huisarts. Als u zelf een (elastische) zwelling in één of beide liezen ziet, of een verschil in grootte tussen de linker en rechter balzak, is het verstandig contact op te nemen met uw huisarts.

Ook is het raadzaam direct contact op te nemen met uw huisarts wanneer uw kind (vrij) plotseling:

  • aaneengesloten, ontroostbaar huilt, zonder duidelijk aanwijsbare reden
  • slecht drinkt
  • misselijk is en/of braakt
  • buikpijn heeft
  • een plankharde buik heeft
  • koorts heeft

Mogelijk is er dan sprake van een beklemde breuk die direct geopereerd moet worden.

Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt zelf niets doen om het ontstaan van een liesbreuk bij kinderen te voorkomen. Het is erg belangrijk dat u snel contact zoekt met uw huisarts (of waarnemer) wanneer u vermoedt/weet dat uw kind een liesbreuk heeft. Ook als uw kind klaagt over pijn op de plek van de breuk of andere klachten heeft zoals beschreven bij 'Wanneer naar de huisarts?', is het verstandig zo snel mogelijk een diensdoende arts te bezoeken.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

In vrijwel alle gevallen is er bij een liesbreuk sprake van een aangeboren afwijking, die u niet kunt voorkomen. Speciale voorzorgsmaatregelen hoeft u niet te nemen.

In samenwerking met

Drs. J.A.A.M. van Schijndel (auteur) Drs. W. van Donselaar (consulent) Drs. R. Burger (psycholoog)

Bronnen

  • Brande, JL van den. Kindergeneeskunde, derde geheel herziene druk. Maarssen: Elsevier gezondheidszorg, 1998.
  • David, T.J. Symptoomherkenning bij kinderen. Maarssen: Elsevier/Bunge, 1999.
  • Burgmeijer RJF. Periodiek geneeskundig onderzoek. Een praktijkboek voor de jeugdgezondheidszorg. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1991.
  • Lisdonk van de EH, Bosch van den SJHM, Lagro-Janssen ALM, Schers HJ. Ziekten in de huisartsenpraktijk vijfde druk  2008.  Reed Business, Amsterdam.

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd