Koperspiraaltje

Wat is een koperspiraaltje?

Spiraaltjes zijn voorbehoedsmiddelen die in de baarmoeder worden geplaatst. Deze vorm van bescherming tegen zwangerschap wordt ook wel intra-uteriene anticonceptie genoemd.

De koperspiraaltjes bestaan uit een plastic frame met een stammetje waar een koperdraad omheen gewikkeld zit en rechte of gebogen zijarmpjes om het spiraaltje in de baarmoeder te houden. Bij een aantal koperspiraaltjes zijn bovendien op de horizontale armpjes koperhulsjes aangebracht.

Hoe werkt een koperspiraaltje?

Door het koperspiraaltje wordt continu kleine hoeveelheden koper in de baarmoeder afgegeven. Het koper tast de zaadcellen aan waardoor deze niet meer in staat zijn een eicel binnen te dringen. Ook vinden veranderingen in het baarmoederslijmvlies plaats die er voor zorgen dat een eventuele bevruchte eicel zich niet kan innestelen. Dit laatste speelt een ondergeschikte rol. Met de huidige technieken is bevruchting bij aanwezigheid en correcte positie van het spiraaltje nooit aangetoond.

Als het koperspiraaltje gedurende de eerste dagen van de menstruatie is ingebracht dan is er meteen al voldoende bescherming tegen zwangerschap. Wordt het later in de cyclus ingebracht dan is aanvullende anticonceptie gedurende een periode van 7 dagen noodzakelijk.

Hoe gebruikt u een koperspiraaltje?

Het koperspiraaltje dient ingebracht te worden door een arts, die getraind is in de techniek van het inbrengen van het gekozen middel. Dat kan uw huisarts zijn of een huisarts in de buurt. Soms is verwijzing nodig naar een gynaecoloog. Zelf hoeft u verder niets te doen. Sommigen adviseren zelfcontrole door te voelen of de draadjes nog in de vagina aanwezig zijn. Nodig is dit niet. Het risico dat het spiraaltje dan niet goed komt te zitten is dan aanwezig als per ongeluk aan de draadjes wordt getrokken.

Alle spiraaltjes zijn geregistreerd voor een werkingsperiode van 5 jaar. Vooral de koperspiraaltjes kunnen echter wel tot tien jaar bescherming bieden tegen zwangerschap.

Hoe betrouwbaar is een koperspiraaltje?

Spiraaltjes zijn zeer betrouwbare vormen van anticonceptie. Van alle vrouwen die een koperspiraaltje ingebracht krijgen zal er in het eerste gebruiksjaar hooguit één per honderd zwanger worden. Daarmee is het spiraaltje net zo betrouwbaar als de pil. Hoe langer het spiraaltje zit des te minder zwangerschappen er ontstaan.

Koperspiraaltje, zijn er bijwerkingen?

Bij de aanwezigheid van een koperspiraaltje duurt de menstruatie 1 tot 2 dagen langer en is er iets meer bloedverlies dan zonder spiraaltje. Soms kan de menstruatie ook iets pijnlijker zijn.

Na het verwijderen van het spiraaltje keert de vruchtbaarheid weer direct terug.

Koperspiraaltje, wanneer naar de huisarts?

Als gekozen wordt voor een koperspiraaltje dan is een bezoek aan de huisarts nodig om na te gaan of er medische redenen aanwezig zijn, die het gebruik van het gekozen spiraaltje minder wenselijk maken. Tevens vindt dan een inwendig onderzoek plaats om de grootte van de baarmoeder te bepalen en na te gaan of er een infectie aanwezig is, die eerst behandeld moet worden. Zijn er geen bezwaren dan zal een recept voor het gekozen spiraaltje worden uitgeschreven.

Een tweede bezoek aan de huisarts is nodig om het spiraaltje in te brengen. Als de huisarts onvoldoende ervaring heeft met het inbrengen van het gekozen spiraaltje of implantaat dan zal verwijzing volgen naar een andere huisarts of naar een gynaecoloog die de techniek wel kent.

Een bezoek aan de huisarts is ook nodig:

  • als u overtijd bent om zwangerschap uit te sluiten (niet bij het hormoonspiraaltje)
  • bij heftige en/of pijnlijke (tussentijdse) bloedingen
  • bij plotseling optredende onderbuikspijnbij hinderlijke vaginale afscheiding
  • voor het verwijderen en/of vervangen van het spiraaltje na 5 jaar of bij kinderwens

Is een koperspiraaltje voor u geschikt?

Het spiraaltje is geschikt voor vrouwen die een langdurige en eenvoudige manier van anticonceptie wensen. Eenmaal ingebracht hoeft 5 jaar lang niet meer aan anticonceptie worden gedacht. Vrouwen die last hebben van hevige menstruaties kunnen beter geen koperspiraaltje nemen, omdat de klachten dan meestal verergeren. Een hormoonspiraaltje is voor hen meer geschikt.

Ook vrouwen die nog geen kinderen hebben kunnen kiezen voor een spiraaltje. Zes weken na een bevalling kan een spiraaltje worden ingebracht, ook als borstvoeding wordt gegeven.

Een spiraaltje mag niet worden ingebracht bij vrouwen die:

  • zwanger zijn
  • een infectie hebben van de baarmoeder, eileiders of eierstokken
  • afwijkende afscheiding hebben die eerst nog behandeld moet worden
  • abnormaal bloedverlies hebben zonder dat de oorzaak ervan bekend is
  • eerder een spiraaltje geheel of gedeeltelijk hebben uitgestoten (het koperimplantaat Gynefix® is dan wel geschikt)
  • zwanger zijn geweest terwijl ze een spiraaltje hadden
  • een operatieve ingreep aan de baarmoederhals hebben gehad ter behandeling van een voorstadium van baarmoederhalskanker
  • onderbuiksklachten hebben zonder dat de oorzaak hiervan bekend is

Een koperspiraaltje is ook minder geschikt voor vrouwen met:

  • heftige en/of pijnlijke menstruaties (hormoonspiraaltje is dan juist wel geschikt)
  • een bloedarmoede (hormoonspiraaltje is dan juist wel geschikt)
  • aangeboren afwijkingen aan de baarmoeder of baarmoedermond, waarbij de vorm van de baarmoeder afwijkend is
  • een of meerdere vleesbomen in het baarmoederlichaam of in de baarmoederwand
  • een afwijkend uitstrijkje

In samenwerking met

Dr. R.J.C.M. Beerthuizen (auteur) Drs. S. Verlinden (consulent)

Bronnen

  • NHG Standaard anticonceptie 2011

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd