Koortsstuip

Wat is een koortsstuip?

Een koortsstuip doet zich voor bij kinderen en is een tijdelijke ontregeling van de hersenen tijdens koorts, vrijwel altijd in de periode dat de koorts snel oploopt. Hierdoor reageert het kind niet meer normaal. Dit is te zien doordat het kind heel stijf of juist heel slap wordt, soms gevolgd door schokken in armen of benen.

Twee tot drie procent van alle kinderen krijgt er last van. Kinderen tussen zes maanden en vier jaar oud zijn het meest vatbaar voor koortsstuipen, met name kinderen tussen de anderhalf en twee jaar. We spreken van een koortsstuip als de stuip niet langer duurt dan vijftien minuten, het kind niet langer dan 24 uur koorts heeft en het kind niet jonger is dan een half jaar en niet ouder dan vijf jaar.

Symptomen koortsstuip?

Een koortsstuip lijkt op een aanval van vallende ziekte (epilepsie). Meestal ontstaat een koortsstuip wanneer een kind net ziek is geworden. In het begin van een ziekte loopt de temperatuur namelijk snel op. Vanaf een temperatuur van 38,5 graden kunnen koortsstuipen ontstaan.

Opeens reageert het kind dan niet meer normaal en wordt het vaak helemaal stijf. Daarna kunnen schokken van armen en benen voorkomen. Meestal aan twee armen en benen tegelijk, maar soms aan één kant van het lichaam. Het kind kan vreemd ademhalen of juist zijn adem inhouden. Hierdoor kan het blauw zien. Soms kan de plas niet meer opgehouden worden. Soms komt er slijm uit de mond.

Sommige kinderen worden tijdens een koortsstuip alleen maar slap en hebben geen last van schokken. Zelden houdt een aanval langer dan een paar minuten aan. Vervolgens kan het kind nog enige tijd huilen en onrustig zijn, waarna het vaak in slaap valt. Wanneer het wakker wordt, reageert het eerst soms nog wat slaperig, maar vervolgens weer normaal.

Hoe ontstaat een koortsstuip?

De meeste gevallen van koortsstuipen doen zich voor bij door (bijna altijd onschuldige) virussen veroorzaakte infecties van de bovenste luchtwegen. Bij zo'n verkoudheid, keel- of oorontsteking ontstaat bij kleine kinderen vaak snel oplopende koorts. Door de koorts wordt de lichaamstemperatuur hoger. Dit is een reactie van het lichaam om de ziekteverwekker te bestrijden. Ze is dan ook nuttig.

De hersenen kunnen echter niet goed tegen een te snel stijgende temperatuur en functioneren daardoor tijdelijk niet optimaal. De signalen die van de hersenen naar de spieren worden doorgegeven, komen verkeerd over waardoor stijfheid, schokken of juist verslapping van de spieren ontstaat. De hersenen passen zich vervolgens aan de verhoogde temperatuur aan. Daardoor verdwijnen de verschijnselen van de koortsstuip. Uw kind kan aanleg hebben voor koortsstuipen als deze in de familie voorkomen.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Hoewel een koortsstuip er heel ernstig en akelig uitziet, gaat deze meestal vanzelf weer over. Het kind functioneert (wanneer de ziekte die de koorts veroorzaakte ook over is) na de aanval weer helemaal normaal. Meestal herhaalt een koortsstuip zich niet tijdens dezelfde ziekteperiode. Bij een nieuwe ziekteperiode met koorts kan een herhaling zich wel voordoen. Dit is bij één op de drie kinderen het geval.

Meestal groeien kinderen er in de leeftijd van drie tot vijf jaar vanzelf overheen. Soms verwijst de huisarts een kind dat een koortsstuip heeft gehad naar het ziekenhuis. Met name als hij twijfelt of er sprake is van hersenvliesontsteking als oorzaak van de koorts. Als de kinderneuroloog of de kinderarts ook denkt aan hersenvliesontsteking, zal er een ruggenprik worden gedaan. Na een koortsstuip herstelt een kind volledig.

Wanneer naar de huisarts?

Het is verstandig contact op te nemen met uw huisartspraktijk als:

  • uw kindje voor de eerste keer een koortsstuip heeft
  • uw kindje nog geen half jaar of ouder dan vijf jaar is
  • uw kindje vaker een koortsstuip heeft gehad én
    • de koortsstuip anders verloopt dan normaal
    • de koortsstuip zich herhaalt tijdens dezelfde ziekteperiode
    • er sprake is van nekpijn en koorts
    • er sprake is van een stuip zonder koorts
    • u ongerust bent

Wat kunt u er zelf aan doen?

Hoewel een koortsstuip er heel beangstigend uit kan zien, is het toch van belang zo rustig mogelijk te blijven. Hou gevaarlijke voorwerpen uit de buurt van uw kind. Probeer niets tussen de tanden te stoppen of armen en benen tegen te houden. Leg uw kind op de zij en kijk of er niets in de mond of de keel van uw kind zit.

Blijf bij uw kind en laat een ander de huisarts bellen. Meestal houdt de aanval na enkele minuten op en valt het kind in slaap; laat het dan lekker slapen. Afsponsen met water is niet nodig. Geef paracetamol alleen na overleg met de arts.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen bij een koortsstuip

Wanneer een kind al veel koortsstuipen heeft gehad, kan de huisarts of de kinderarts een medicijn geven waarmee u zelf een koortsstuip kunt doen stoppen. Dit medicijn heet Stesolid®. Het is een vloeistof die u via de anus (het poepgaatje) geeft. Dit is niet moeilijk. Maar als u het niet prettig vindt om het zelf te geven, dan heeft de huisarts dit medicijn ook vaak bij zich.

Vroeger werd nog wel eens paracetamol gegeven om de koorts te onderdrukken. Hiermee kan ook een koortsstuip voorkomen worden. Te veel paracetamol kan echter ook bijwerkingen geven. Daarom kiest de huisarts nu liever voor Stesolid. Geef dus nooit op eigen initiatief paracetamol, maar overleg dat eerst.

In samenwerking met

W.van Donselaar,arts

Bronnen

  • NHG Standaard: Kinderen met koorts 2008

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd