Kalknagels

Wat zijn kalknagels?

Onder kalknagels, ook wel schimmelnagels genoemd, wordt een schimmelinfectie van de nagel verstaan. Schimmels zijn levende organismen, die een eigen orde vormen. Zij lijken op planten zonder bladgroenkorrels. Ze zijn alleen onder de microscoop te zien en zijn waar te nemen als lange draden en bolletjes. Ze komen veel in onze leefomgeving voor, zoals huis, tuin, dier en voedsel. Belangrijk voor de groei van schimmels is de vochtigheid.

Hoe droger de omgeving is des te minder schimmels er zullen groeien. We spreken van een infectie als de schimmel, meestal op een vochtige of beschadigde huid of nagel, uitgroeit en klachten of afwijkingen van de huid of nagel veroorzaakt. Ongeveer 10% van de Nederlandse bevolking heeft last van schimmelinfecties aan de voeten, mannen wat vaker dan vrouwen.

Symptomen bij kalknagels

Een schimmelinfectie van de nagel begint aan een hoekje van de nagel. Meestal op een plek die verzwakt is door bijvoorbeeld knellende schoenen. Dit plekje verandert langzaam van kleur en wordt wit of geel. Het plekje breidt zich geleidelijk als een olievlek uit totdat de gehele nagel is aangedaan. Het uiteinde van de nagel kan gaan loszitten en in sommige gevallen laat de nagel los. Indien de nagel blijft zitten wordt hij uiteindelijk geel, broos, dik en brokkelig. Een kalknagel jeukt niet en is soms pijnlijk wanneer de kalknagel is verdikt en de schoen hierdoor onvoldoende ruimte biedt.

Hoe ontstaan kalknagels?

Er is een aantal situaties waarin de kans op kalknagels verhoogd is.

Ontstaan In onze leefomgeving zijn veel schimmels aanwezig en iedereen komt ermee in aanraking. Meestal hebben we er geen last van omdat de nagel dik genoeg is om de schimmel buiten te houden. Wanneer de nagel echter beschadigd of langdurig vochtig is, vermindert de kwaliteit van deze bescherming. De schimmel kan de nagel binnendringen en een infectie veroorzaken.

Bevorderende factoren Er zijn een aantal situaties waardoor de kans op het krijgen van een schimmelinfectie wordt vergroot.

Aanleg Niet iedereen is even gevoelig voor kalknagels. Het is gebleken dat aanleg een belangrijke rol speelt. Mensen die ooit een kalknagel hebben gehad, hebben een grote kans het nogmaals te krijgen. Ze hebben er aanleg voor.

Warmte en vocht Schimmels voelen zich het prettigst in een vochtige en warme ruimte. Alle factoren die de voeten warm en vochtig maken, verhogen de kans op een kalknagel. Vaak is het zo dat er naast een kalknagel ook sprake is van een schimmelinfectie van de huid tussen de tenen.

Gebruik van medicijnen Geneesmiddelen die de afweer verminderen zoals antibiotica, corticosteroïden (prednisolon) of middelen tegen kanker, verhogen de kans op een kalknagel.

Verspreiding Kalknagels zijn niet erg besmettelijk. De afgebrokkelde nagelschilfers bevatten schimmeldeeltjes die een nieuwe infectie kunnen veroorzaken. In de praktijk duurt het echter jaren voordat bij dezelfde persoon meerdere nagels zijn besmet. Kalknagels worden zelden van de ene persoon op de andere overgedragen. Wel kan de kalknagel de huid tussen de tenen makkelijk infecteren en andersom kan de huidschimmel een kalkschimmel veroorzaken.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Bij gezonde mensen zijn kalknagels onschadelijk. De nagel zal uiteindelijk afvallen of geel en brokkelig worden. Bij mensen met een verminderde afweer of bij mensen met suikerziekte, kan de infectie heftiger verlopen en zich sneller uitbreiden. Kalknagels kunnen worden behandeld, maar dit vergt een lange adem.

Zalven, crèmes, poeders en tinctuur hebben meestal weinig effect. Een tablettenkuur van enige maanden helpt bij tachtig procent van de mensen maar dan duurt het nog ongeveer een half jaar voordat de aangedane nagel helemaal is vervangen door een gave nagel. De kans op herinfectie is evenwel groot. Belangrijk is dat tijdens een tablettenkuur ook de schoenen worden behandeld met een antischimmelpoeder. Overigens moet men zich afvragen of een tablettenkuur met al zijn mogelijke bijwerkingen opweegt tegen een kalknagel, waar men geen last van heeft.

Te overwegen valt om in het buitenland een antischimmelnagellak te kopen –amorotfine-, welke in Nederland niet te verkrijgen is. Deze nagellak is zeer geschikt voor de bestrijding van een oppervlakkige witte nagelschimmel.

Tijdens het gebruik van de tabletten mag u niet zwanger worden of borstvoeding geven. Orale anticonceptie (de 'pil') wordt onbetrouwbaar tijdens de kuur. Het is daarom belangrijk om tijdens de kuur en een aantal maanden erna een condoom te gebruiken. Het is niet nodig om de nagel (gedeeltelijk) te verwijderen.

Wanneer naar de huisarts?

Er zijn een aantal situaties waarin het raadzaam is om contact op te nemen met uw huisartspraktijk.

Verspreiding naar andere plek op het lichaam Een schimmelinfectie van de nagel kan zich heel soms verspreiden naar andere delen van het lichaam. Het manifesteert zich daar als ringworm. Dat zijn ronde, rode en schilferende plekken die zich naar de buitenkant uitbreiden terwijl ze in het midden alweer genezen. Er ontstaan hierdoor grote ringen. Dit is niet gevaarlijk en de behandeling is eenvoudig.

Ontsteking Kalknagels kunnen zich uitbreiden naar het nagelbed en gaan ontsteken. Als de huid rondom de kalknagel rood, warm, pijnlijk en/of gezwollen is, heeft u mogelijk een infectie. Deze kan behandeld worden met een antischimmeltablet of een antibioticumkuur, afhankelijk van de oorzakelijke verwekker.

Verminderde afweer Als u suikerziekte heeft of medicijnen gebruikt die de afweer verminderen, zal de infectie heftiger verlopen en zich sneller uitbreiden. De behandeling moet dan worden aangepast.

Cosmetische bezwaren Voor sommige mensen zijn kalknagels een probleem vanwege het ontsierende karakter ervan. Een tablettenkuur van enige maanden kan dit verhelpen.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Een kalknagel genezen kan met tabletten die u op recept van uw huisarts kunt verkrijgen. Daarnaast kunt u ook terecht bij een medisch pedicure, podotherapeut of huidtherapeut terecht voor een behandeling van uw kalknagels.

Zelf kunt u enkel de symptomen verminderen. Als de nagel zo dik wordt dat u er last van krijgt, kunt u het bovenste laagje er voorzichtig afvijlen. Dit gaat het beste wanneer u net in bad bent geweest of zich heeft gedoucht. Als de nagel u stoort vanwege het uiterlijk, dan kunt u hem camoufleren met nagellak. Probeer verder zoveel mogelijk van de nagel af te blijven.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Als u de volgende adviezen ter hand neemt, verkleint u waarschijnlijk de kans op een schimmelinfectie van de voeten. Er is (nog) geen wetenschappelijk bewijs dat deze maatregelen daadwerkelijk effectief zijn.

  • Was dagelijks de voeten met water en weinig zeep;
  • Droog de voeten goed af, met name ook tussen de tenen;
  • Gebruik eventueel talkpoeder om de voeten extra te drogen;
  • Trek elke dag schone sokken aan, en als u veel transpireert tweemaal per dag;
  • Gebruik katoenen of wollen sokken;
  • Draag niet dagelijks dezelfde schoenen, laat ze een dag drogen voor u ze weer gebruikt;
  • Doe uw schoenen zo vaak mogelijk uit;
  • Draag in de zomer zoveel mogelijk open schoenen;
  • Draag leren schoenen;
  • Draag in het zwembad, in kleedruimtes en dergelijke uw eigen slippers;
  • Gebruik, als u veel transpireert, dagelijks talkpoeder op uw voeten;
  • Gebruik een antischimmelpoeder voor de schoenen.

In samenwerking met

W. van Donselaar, arts

Bronnen

  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam

Pagina laatst aangepast op 28 juni 2019


Gerelateerd