Hartgeruis

Wat is een hartgeruis?

Een hartgeruis of ‘hartruisje’ is het geluid van het wervelen van bloed in het hart. Het kan gehoord worden met een stethoscoop, een hulpmiddel van de dokter om geluiden in het lichaam versterkt te kunnen horen. Meestal is een hartgeruis onschuldig. Het ontstaat in het hart of in de grote bloedvaten zonder dat er sprake is van een aangeboren hartafwijking. Soms wijst een hartgeruis wel op een aangeboren hartafwijking.

Een hartgeruis komt veel voor. Bij ongeveer de helft van de kinderen in de kleuter- en lagere-schoolleeftijd is een geruis te horen. Een aangeboren hartafwijking komt gelukkig slechts bij acht op de duizend kinderen voor. Kinderen met een syndroom, bijvoorbeeld het syndroom van Down, en kinderen met een andere aangeboren afwijking hebben een grotere kans op een aangeboren hartafwijking.

Hoe herkent u een hartgeruis?

U kunt een hartgeruis zelf niet horen, meestal wordt het door de huisarts of de consultatiebureauarts ontdekt. Bij een onschuldig geruis is er niets met het hart van uw kind aan de hand en is er dus ook geen effect op de gezondheid van uw kind.

Wanneer een aangeboren hartafwijking de oorzaak is van het geruis, kan het zijn dat u wel iets aan uw kind opmerkt, vooral als het om een zuigeling of een kleuter gaat. De meeste, soms zelfs ernstige hartafwijkingen geven echter geen klachten.

Klachten bij een zuigeling

  • slecht drinken
  • slecht groeien
  • heftig zweten bij drinken of huilen
  • kortademigheid in rust of bij lichte inspanning
  • blauwe verkleuring van de lippen en de tong

Deze kenmerken kunnen echter ook heel goed een andere oorzaak hebben.

Klachten bij een kleuter Een klacht, die veroorzaakt kan worden door een aangeboren hartafwijking is het slechter vol kunnen houden van lichamelijke inspanning dan leeftijdsgenootjes. Dit kenmerk kan echter ook heel goed een andere oorzaak hebben.

Hoe ontstaat een hartgeruis?

Er zijn veel verschillende oorzaken voor een hartgeruis. Meestal is de oorzaak onschuldig. Het hartgeruis ontstaat dan doordat het hart van uw kind het bloed snel en krachtig rondpompt. Een niet-onschuldig hartgeruis wordt veroorzaakt door een afwijking in het hart. Vaak is dan in de zwangerschap een gedeelte van het hart niet helemaal goed aangelegd. Het kan dan gaan om een gaatje in de wand tussen boezems of kamers of een afwijking aan een klepje. Een enkele keer wordt een hartgeruis veroorzaakt door een veel ingewikkelder afwijking waarbij zuurstofrijk en zuurstofarm bloed mengen, waardoor het kind een blauwe kleur krijgt

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Een hartgeruis is meestal onschuldig, soms wijst het op een hartafwijking. Het is daarom belangrijk dat iemand naar het geruis luistert die daar veel ervaring mee heeft. Een onschuldig geruis klinkt namelijk anders dan een niet-onschuldig geruis. Soms is het echter moeilijk om onderscheid te maken. Als uw huisarts of consultatiebureauarts twijfelt of het om een onschuldig geruis gaat of niet, zal hij/zij het zekere voor het onzekere nemen en uw kind doorverwijzen naar het ziekenhuis. In het ziekenhuis zal de kinderarts of de kindercardioloog uw kind onderzoeken en ook naar het hart luisteren. Ook zal er worden gevraagd hoe uw kind zich ontwikkelt en of het de kenmerken heeft die onder het kopje ‘Hoe herkent u het?’ beschreven worden. Vaak wordt ook een echo van het hart gemaakt. Zo kan direct gezien worden of er ergens een afwijking in de bouw van het hart van uw kind is.

Onschuldig hartgeruis Als het hartgeruis onschuldig is, volgt geen verdere behandeling of controle. Wanneer uw kind ouder wordt, wordt het hart groter waardoor het bloed in een rustiger tempo wordt rondgepompt en het hartgeruis verdwijnt. Bij 80 procent van de kinderen is het geruis verdwenen als zij twintig jaar zijn geworden.

Als er een afwijking is die het hart maar weinig belast Als het hart geen last van de afwijking lijkt te hebben, wordt uw kind onder controle gehouden en is er meestal geen behandeling nodig. Gaat het om een gaatje in de wand tussen de kamers, dan sluit dit zelfs nog wel eens vanzelf.

Als er een afwijking is die het hart wel belast Als het hart wel last lijkt te hebben van de afwijking, kan de afwijking vaak met een operatie worden hersteld. Mocht u zich in deze situatie bevinden, vraag dan om uitleg aan de kindercardioloog.

Preventief antibiotica Voor alle hartafwijkingen geldt dat er een risico is dat bacteriën zich aan het afwijkende deel van het hart hechten. Dit kan alleen gebeuren als er bacteriën in het bloed komen. De kans daarop bestaat vooral bij operaties en het trekken van kiezen. Kinderen met een hartafwijking moeten dan ook een uur voor een dergelijke ingreep een hoge dosis antibiotica slikken om een dergelijke infectie te voorkomen. Huisarts, tandarts en chirurg zijn hiervan op de hoogte.

Kinderen met een onschuldig hartgeruis hebben geen afwijking en voor hen geldt dit dus niet.

Wanneer naar de huisarts?

Het is raadzaam naar uw huisarts te gaan als uw baby of kleuter de kenmerken vertoont zoals genoemd bij ‘Hoe herkent u een hartgeruis?’.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Aan een hartgeruis kunt u zelf niets doen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Mochten er in de familie bij kinderen of bij volwassenen op jonge leeftijd hartafwijkingen voorkomen, meld dit dan op het consultatiebureau of bij de huisarts. Er kan dan rekening mee worden gehouden. Het kan een reden zijn om bij een geruis uw kindje sneller door te sturen. Dit geldt ook als uw kind een syndroom heeft, waaronder het syndroom van Down of andere aangeboren afwijkingen.

In samenwerking met

Drs. J.H. Schieving (auteur) Dr. M.T.E. Bink-Boelkens (consulent)

Bronnen

  • Kindergeneeskunde, tweede herziene druk. Onder redactie van JL van den Brande, LAH Monnens. Utrecht, Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1993.
  • Onschuldig hartgeruis bij kinderen. Tijdschrift voor de Jeugdgezondheidszorg 26 nr. 5, 1994.
  • Hartgeruisen bij kinderen: wanneer geruststellen, wanneer verwijzen? Bink-Boelkens MThE. Academisch Ziekenhuis Groningen. NHG Congresboek 1994.
  • Huisarts en Wetenschap, april 2011, Hartgeruis bij kinderen P.H.W. Beckers, J.Cals

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd