Hart- en vaatziekten

Aandoening 7 april 2016 1 Reactie

Hart- en vaatziekten is de verzamelnaam voor alle hartaandoeningen en vaatziekten. Hieronder vind je de meeste hart- en vaatziekten inclusief een korte uitleg.

Wat zijn hart- en vaatziekten en hoe ontstaat het?

Het ontstaan van hart- en vaatziekten verschilt per aandoening. Vaak is het een combinatie van verschillende risicofactoren. Veelvoorkomende oorzaken van hart- en vaatziekten zijn:

  • Roken
  • Overgewicht
  • Diabetes
  • Te hoog cholesterol
  • Hoge bloeddruk
  • Erfelijkheid
  • Veel stress
  • Een hoge leeftijd

De volgende hart- en vaatziekten zijn onderverdeeld in de categorieën Hartziekten en hartstoornissen, Vaatziekten en Beroerte. De bijbehorende verschijnselen zijn veelvoorkomende klachten. Klik op de ziekte voor een vollediger beeld van de hart- of vaatziekte.

Hartziekten en hartritmestoornissen

  • Hartinfarct. Door vernauwingen in de kransslagaders wordt de bloedtoevoer afgesloten met als gevolg een beschadiging van de hartspier (hartinfarct). Verschijnselen: plotselinge en hevige pijn op de borst, misselijkheid, zweten, braken, warrigheid, bewusteloosheid, kortademigheid, snelle of onregelmatige hartslag en een koude, bleke huid.
  • Hartfalen. Chronische aandoening waarbij het hart te weinig bloed door het lichaam pompt. Dit kan komen door een ziekte of beschadiging van het hart. Verschijnselen: kortademigheid, vochtophoping bij longen, benen en enkels, kriebelhoest, vermoeidheid, onrustig slapen en ’s nachts vaak plassen.
  • Hartklepafwijking. De hartkleppen sluiten niet goed of gaan niet goed open, waardoor het hart harder moet werken om voldoende bloed rond te pompen. Verschijnselen: pijn op de borst, kortademigheid, vermoeidheid, opgezwollen voeten, duizeligheid bij inspanning en een onregelmatige hartslag.
  • Hartritmestoornis. Een terugkerende verstoring van het hartritme: het hart klopt te snel, te langzaam, onregelmatig of de boezems en hartkamers werken niet goed samen. Verschijnselen: zweten, hartkloppingen, hartoverslagen, benauwdheid, licht gevoel in het hoofd, drukkend of pijnlijk gevoel op borst, misselijkheid en een angstig gevoel.
  • Een levensbedreigende situatie: het hart pompt namelijk geen bloed meer rond. Een hartstilstand is vaak het gevolg van een hartinfarct. De enige kans op overleven is door snelle hulp van omstanders. Verschijnselen: bewusteloosheid, geen ademhaling of abnormale ademhaling.
  • Hartkramp (angina pectoris). Het hart krijgt te weinig zuurstof. De oorzaak van hartkramp is in veel gevallen een vernauwing van de kransslagaders door slagaderverkalking. Door vernauwing stroomt er minder bloed door de aders. Verschijnselen: misselijkheid, zweten, benauwde, drukkende of beklemmende pijn midden in de borst, kortademigheid, vermoeidheid, slecht slapen, duizeligheid. De pijn afkomstig rondom de borst straalt vaak uit naar andere lichaamsdelen, zoals de armen, rug, schouderbladen, hals, maagstreek of onderkaak.
  • Hartspierziekte (cardiomyopathie). De hartspier ontspant niet genoeg of trekt niet goed samen. Hierdoor vermindert de pompfunctie van het hart en/of treden hartritmestoornissen op. Verschijnselen: vermoeidheid, benauwdheid, pijn op de borst, duizeligheid en flauwvallen, onregelmatige of snelle hartslag, ’s nachts vaak plassen en vocht vasthouden.
  • Hartontsteking (endocarditis). Een zeldzame, gevaarlijke aandoening waarbij de binnenbekleding van het hart en de hartkleppen ontstoken is. Een hartontsteking ontstaat door bacteriën die via de bloedbaan in het hart terechtkomen. Verschijnselen: lichte koorts, koude rillingen, matige bloedarmoede, minder eetlust, vermoeidheid, pijnlijke gewrichten, lichte miltvergroting en kleine rode puntjes op ogen, nagels en mondslijmvlies door verstopte bloedvaatjes.
  • Hartspierontsteking (Myocarditis). Een ontsteking van de hartspier is zeldzaam. Hartspierontsteking doet zich onder andere voor bij infecties, zoals difterie, de bof of toxoplasmose. Verschijnselen: pijn op de borst, kortademigheid. In ernstige gevallen ontstaat hartfalen.
  • Hartzakje-ontsteking (Pericarditis). Een hartzakje is een vliesje om je hart. Dit zorgt ervoor dat het hart op de goede plek blijft zitten. Bij een hartzakje-ontsteking ontstaat vaak vochtophoping tussen het hart en het hartzakje in. Verschijnselen: kortademigheid, benauwdheid en vermoeidheid.
  • Boezemfibrilleren. Een hartritmestoornis, waarbij de hartslag veel te hoog en onregelmatig is. Wanneer boezemfibrilleren onbehandeld blijft, schaadt de hartritmestoornis het hart. Verschijnselen: onregelmatige hartslag, duizeligheid, zweten en bonkend hart.
  • Bradycardie. Deze hartritmestoornis kenmerkt zich door een lage hartslag. Normaal slaat het hart zestig tot zeventig keer per minuut bij een volwassen persoon. Bij bradycardie slaat het hart minder dan vijftig keer per minuut. Verschijnselen: flauwvallen, duizeligheid, vermoeidheid.

Vaatziekten

  • Aneurysma. Een uitstulping of verwijding van een slagader. Hoe wijder de aneurysma, hoe groter de kans op een scheur, waardoor een bloeding kan ontstaan. Verschijnselen: Een Aneurysma zelf geeft meestal geen klachten. Wel kan het op omliggende organen drukken, waardoor bijvoorbeeld slikklachten ontstaan (bij verdrukking van de slokdarm).
  • Syndroom van Raynaud. Kleine slagaders verkrampen tijdelijk, waardoor de aanvoer van bloed afneemt. Vaak gebeurt dit bij kleine bloedvaten in de uitstekende lichaamsdelen (vingers en tenen). Verschijnselen: vingers kleuren eerst wit, dan blauwpaars en daarna rood. Verder kunnen je vingers en tenen koud aanvoelen en minder gevoel hebben.
  • Pulmonale Hypertensie. Een abnormale hoge bloeddruk in de longslagader. De longslagader pompt zuurstofarm bloed van de rechterkamer van het hart naar de longen. Door pulmonale hypertensie moet de rechterkamer van het hart extra hard werken. Verschijnselen: pijn op de borst, kortademigheid, hartkloppingen, flauwvallen, vochtophoping, vermoeidheid en pijnlijke gewrichten.
  • Trombose. Een verstopping van de bloedvaten door bloedstolsels, waardoor het bloed niet meer goed weg stroomt. Trombose komt voornamelijk voor in de benen. Wanneer trombose onbehandeld blijft kan een longembolie ontstaan. Verschijnselen: pijn in de kuit en boven de knie, zwelling in de been en een rood-paarse verkleuring in de been.
  • Spataders. Gezwollen en verdraaide aders in je benen. Spataders kunnen overal in je lichaam voorkomen, maar zitten meestal in je benen. Verschijnselen: vermoeide en zware benen, nachtelijke kramp, brandend gevoel in enkels en voeten, opgezette enkels en blauwe kronkelige lijnen die je benen ontsieren.

Beroerte

  • Beroerte (Herseninfarct). Een deel van de hersenen ontvangt te weinig bloed, waardoor het achterliggende hersenweefsel te weinig zuurstof krijgt. Gevolg: een deel van de hersenen sterft af. Verschijnselen: problemen met praten, hevige duizeligheid, evenwichtsproblemen, plotseling gevoelsverlies, prikkelend gevoel in benen, armen en/of gezicht, dubbelzien, blindheid in één oog, hoofdpijn.
  • TIA. Een TIA lijkt veel op een beroerte. Het verschil tussen de aandoeningen is dat bij een TIA de verschijnselen weer verdwijnen, omdat het bloed vanzelf weer gaat stromen. Bij een beroerte is dit niet het geval, waardoor de gevolgen permanent zijn.
  • Hersenbloeding. Bloeding van een van de bloedvaten rondom of in de hersenen. Het hersenweefsel raakt beschadigd door bloedophoping. Verschijnselen: Duizeligheid, scheef hangende mond, dubbelzien, ernstige hoofdpijn, blindheid in één oog, spasmen, verlamming van een deel van het lichaam of bewusteloosheid.

Staat de aandoening waar jij naar op zoek bent er niet tussen? Kijk voor meer informatie over hart- en vaatziekten op de website van de Hartstichting.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer je precies naar de huisarts moet bij klachten verschilt per hart- en vaatziekte. Bij een hartstilstand moet de omgeving gelijk ingrijpen, terwijl je bij één keer pijn op de borst (die na een paar minuten overgaat) niet gelijk de huisarts hoeft te bellen. Komen bepaalde klachten (opeens) vaker of langdurig voor? Neem dan contact op met je huisarts, om de oorzaak te achterhalen.

Wanneer je lichaam klachten vertoont waar je eerder geen last van had is het verstandig contact op te nemen met je huisarts. Neem bij twijfel ook contact op met je huisarts.

Onderzoek naar hart- en vaatziekten

De oorzaak van hart- en vaatziekten wordt op verschillende manieren onderzocht. Je huisarts verwijst je eventueel door voor onderzoek in het ziekenhuis. De keuze voor onderzoek is onder andere gebaseerd op je klachten. Voorbeelden van veelvoorkomende onderzoeken zijn:

Behandeling van hart- en vaatziekten

Er zijn veel verschillende soorten behandelingen voor een hart- of vaatziekte. De behandeling verschilt per aandoening. Voorbeelden van behandelingen zijn:

  • Medicijnen, bijvoorbeeld bloeddrukverlagende medicijnen of antistollingsmiddelen
  • Pacemaker
  • Ablatie wordt toegepast bij hartritmestoornissen. Elektrische prikkels die het hartritme verstoren worden geblokkeerd
  • Myectomie wordt toegepast bij belemmering van de bloedstroom door de aortaklep. Bij myectomie wordt een deel van de wand tussen de rechter- en linker hartkamer verwijderd
  • Alcoholinjectie wordt toegepast bij verdikking van de hartspier. Door de alcoholinjectie verdunt het verdikte gebied
  • Harttransplantatie en eventueel een steunhart
  • Operatie, bijvoorbeeld een bypassoperatie, dotteren , klepvervanging of aneurysmaoperatie
  • Cardiale resynchronisatietherapie (CRT) wordt toegepast bij hartfalen. Een CRT-apparaat laat de twee hartkamers weer tegelijk samentrekken

Wat kun je zelf doen aan hart- en vaatziekten?

Op sommige oorzaken van hart- en vaatziekten heb je zelf invloed. Een gezonde levensstijl is bijvoorbeeld van groot belang. Een gezonde levensstijl bestaat voornamelijk uit drie belangrijke elementen: eet gevarieerd en gezond, rook niet en beweeg voldoende. Wat betreft het eten: pas op met verzadigd vet en zout en eet voldoende fruit en groente. Drink bij een te hoge bloeddruk niet meer dan twee glazen alcohol per dag. Heb je suikerziekte? Dan kunnen naast gevarieerde en gezonde voeding medicijnen helpen het suikergehalte in je bloed te regelen.

Auteur: Jacqueline van Kuler
In samenwerking met: arts Wim van Donselaar
Bronnen: Hartstichting, Ziekenhuis.nl, Gezondheidsplein.nl, Patiëntenvereniging Hart&Vaatgroep

1 reactie

  • Willem Kranendonk zegt:

    Ik citeer: “Trombose. Een verstopping van de bloedvaten door bloedstolsels, waardoor het bloed niet meer goed weg stroomt. Trombose komt voornamelijk voor in de benen. Wanneer trombose onbehandeld blijft kan een longembolie ontstaan. Verschijnselen: pijn in de kuit en boven de knie, zwelling in de been en een rood-paarse verkleuring in de been.”
    Verbeter s.v.p. de laatste twee keren enkelvoud “de been”.

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht

Controle vraag *