Hand-, voet- en mondziekte

Wat is de hand-, voet- en mondziekte?

De hand-, voet- en mondziekte (afkorting: HVM) wordt veroorzaakt door een virus. Bekende symptomen zijn rode, pijnlijke blaasjes en vlekjes op handen, voeten en in de mond. In Nederland komt de hand-, voet- en mondziekte soms voor in kleine epidemieën, meestal rond de zomer of herfst. Doorgaans is de aandoening onschuldig. Het virus is echter zeer besmettelijk. De ziekte treft vooral kinderen tot tien jaar.

Symptomen van de hand-, voet- en mondziekte

Het grootste gedeelte van de virusdragers krijgt geen symptomen, of enkel lichte klachten. Zijn er wel symptomen, dan begint dat vaak met:

De incubatietijd (tijd tussen besmet raken met virus en ziek worden) bedraagt drie tot zes dagen.

Rode en pijnlijke vlekjes/blaasjes

Bovenstaande klachten gaan vaak gepaard met rode en pijnlijke vlekjes op handpalmen, voetzolen en in de mond. De vlekjes vormen zich snel tot blaasjes. Deze blaasjes gaan gemakkelijk kapot en kunnen oppervlakkige slijmvliesbeschadigingen geven (ziet er doorgaans uit als aften). In de mond geven ze vaak problemen met eten en drinken.

Hoe ontstaat de hand-, voet- en mondziekte?

HVM wordt door een enterovirus veroorzaakt (vooral coxsackievirus A16 en enterovirus type 71). Het virus is zeer besmettelijk. Het wordt verspreid via:

  • De lucht: bijvoorbeeld door te hoesten.
  • Vocht uit de blaasjes: aanraking met de blaasjes dient dan ook vermeden te worden.
  • Ontlasting: voorwerpen zoals de toiletbril en deurklink kunnen besmet raken. Bij aanraking van deze voorwerpen kan het virus via de handen in de mond terechtkomen.

Vlak voordat klachten zichtbaar worden, kan een ander al besmet raken. Zelfs nadat symptomen van de hand-, voet- en mondziekte verdwenen zijn, is het virus nog enkele dagen overdraagbaar. Heeft iemand het virus, maar zijn er geen klachten? Ook dan is besmetting mogelijk.

Is het ernstig wat je kunt verwachten?

De hand-, voet- en mondziekte is meestal vrij onschuldig en verdwijnt vanzelf. In zeldzame gevallen kan ontsteking aan het hartzakje of de hartspier, hersenvliesontsteking of longontsteking ontstaan. De ziekte kan ernstige klachten geven bij:

  • Zwangeren: een besmetting kan leiden tot een miskraam of stoornissen in de groei van het ongeboren kind.
  • Pasgeboren baby’s: in zeldzame gevallen vertoont een pasgeborene sufheid en hoge koorts. Neem dan gelijk contact op met de huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

In het algemeen gaat de hand-, voet- en mondziekte vanzelf over binnen twee weken. De blaasjes verdwijnen vaak na één week. Doen de plekjes in de mond veel pijn, dan kan de huisarts een verdovende zalf voorschrijven. Als je kind zich niet lekker voelt, kun je paracetamol geven.

Bel je huisarts als je kind veel minder drinkt dan normaal, blijft huilen of kreunen, suft wordt of erg ziek is.

Wat kun je er zelf aan doen?

  • Een goede hygiëne is belangrijk. Was regelmatig je handen (of laat je kind regelmatig zijn handen wassen) vooral na een toiletbezoek, na het verschonen van een kind, na het hoesten en tijdens het koken. Houd bij het hoesten de binnenkant van je arm of een (papieren) zakdoek voor je mond en neus, zodat het virus zich niet makkelijk kan verspreiden.
  • Maak bepaalde voorwerpen iets vaker schoon dan normaal, zoals de toiletbril, deurklinken, handdoekjes, speelgoed etc.
  • Prik blaren niet door en raak ze ook niet aan, vooral niet als ze vochtig zijn (om besmetting te voorkomen).
  • Vertoont je kind HVM-symptomen? Je kind hoeft niet per se thuis te blijven van school. Een kind zonder symptomen kan het virus namelijk ook overbrengen. Let wel op bij pasgeborenen en zwangeren: een geïnfecteerd kind kan beter bij hen uit de buurt blijven.
  • Je kind hoeft niet in bed te blijven en mag gewoon naar buiten, maar zorg wel dat het voldoende rust krijgt.

Auteur: Jacqueline van Kuler In samenwerking met: Wim van Donselaar, arts

Bronnen: RIVM, Thuisarts.nl, Huidarts.com

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd