Gescheurde enkelband

Wat is een gescheurde enkelband?

In de voet lopen pezige banden van de enkelknobbels naar de botten van de hiel. Bij een gescheurde enkelband is de voet flink gekanteld geweest, waardoor deze banden gescheurd zijn. Meestal ontstaat daarbij een zwelling op en onder de enkel aan de buitenzijde. Vaak gaat het ook gepaard met een bloeduitstorting aan binnen- en/of buitenkant.

Symptomen gescheurde enkelband

Een helemaal doorgescheurde enkelband doet niet direct ernstig pijn, maar aan een gedeeltelijke scheur kunt u flink pijn hebben. Meestal ontstaat er een zwelling op en onder de enkel en is er ook een bloeduitstorting te zien. U kunt dit herkennen aan een paarse verkleuring onder de enkel, soms tot aan de rand van de voetzool, die na 24 tot 48 uur ontstaat.

Hoe ontstaat een gescheurde enkelband?

De meest voorkomende oorzaak van een gescheurde enkelband is een flinke misstap of val. Dat gebeurt bijvoorbeeld op het sportveld of op ongelijk terrein, scheefliggende stoeptegels, grasveldjes en dergelijke. Het gaat vaak om onverwachte of onbeheerste bewegingen, bijvoorbeeld tijdens het sporten.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Een gescheurde enkelband geneest meestal binnen zes weken. De eerste periode kunt u pijn hebben, deze verdwijnt meestal binnen enige weken. Voordat de zwelling helemaal weg is, gaan soms enkele maanden voorbij. Om de banden goed te laten genezen wordt vaak een (gips-)bandage of tape aangelegd. Hierdoor krijgen de banden rust en kunt u de voet toch normaal belasten. Het is goed als een medisch professional (bijvoorbeeld een fysiotherapeut of (huis)arts) deze behandeling doet en advies geeft over de oefeningen.

Wanneer naar de huisarts?

Als u binnen een aantal uren na het trauma vermoedt dat sprake is van een breuk, dan is het belangrijk om de enkel door een arts te laten beoordelen.  U kunt een breuk onder meer herkennen aan klachten als: snelle zwelling, kraken of het onbelastbaar zijn van de enkel.

Dokterdokter.nl geeft u bij het kopje ‘Wat kunt u er zelf aan doen?’ enkele oefeningen. Normaal gesproken ervaart u in de tijd die tussen de oefeningen ligt steeds minder pijn in de enkel.  Wanneer deze ‘tussendoorpijn’ echter erger wordt of wanneer de enkel steeds dikker of warmer wordt of dik blijft, kunt u het beste contact opnemen met uw huisarts.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Afkoelen heeft alleen zin gedurende het eerste kwartier na het verzwikken van de enkel. Een ijspakking is dan het meest effectief, maar u kunt ook een stromende koude kraan of bijvoorbeeld een nabijgelegen sloot gebruiken.

Doe een handvol ijsblokjes in een plastic zak en wikkel ze in een handdoek of washandje. Zonder plastic zak gaat het natuurlijk ook, maar loopt u wel het risico dat het gaat lekken. Plaats het ijspak op de gewonde enkel en laat de pakking een kwartier zitten.

Het is van groot belang dat u ervoor zorgt dat het ijs niet direct contact maakt met de huid: dit kan bevriezing van de huid veroorzaken. Een handdoek of plastic zak tussen het ijs en de huid voorkomt dit.

Heeft u na vijftien minuten nog steeds een grote zwelling van twee of meer centimeter dik, dan is het raadzaam om een elastisch verband aan te leggen. Neem een elastische zwachtel, ook wel bekend als ‘ideaal windsel’ (verkrijgbaar bij drogist of apotheek). Formaat: voor volwassenen 8 of 10 cm breed; voor kinderen 4 of 6 cm.

Bij het aanbrengen moet u ‘in de rol kijken’. Breng de zwachtel aan door ‘achtjes’ te draaien. Tijdens het draaien moet u licht aan het verband trekken. Wanneer de zwachtel is aangebracht, moet hij een stevig gevoel geven, maar hij mag niet knellen. Als de tenen (na verloop van tijd) blauw, koud of gevoelloos worden, kan het zwachtel te strak zitten en moet u hem opnieuw aanbrengen.

Omdat zwachtelen niet heel gemakkelijk is, is het goed om het door een ervaren persoon te laten (voor)doen. Het beste is om de zwachtel eens per dag opnieuw aan te (laten) brengen.

Verder is het goed om uw voet zo veel mogelijk hoog te houden. Zorg ervoor dat er geen kussens of iets dergelijks onder uw kuit liggen, dit voorkomt een belemmering van de bloedsomloop van de enkel, waardoor zich vocht in de enkel ophoopt of trombose kan ontstaan. Eventueel kunt u de voet steunen met kussentjes links en rechts ernaast. Dan kan de voet niet ‘omvallen’.

Het is verstandig om niet langer dan een uur achter elkaar te blijven zitten. Beter kunt u dan opstaan, voorzichtig wat rondlopen met een stok of kruk en oefeningen doen. Dit stimuleert de doorstroming van de enkel.

Bij het lopen kunt u het beste gebruik maken van een wandelstok of krukken. Als u één wandelstok of kruk heeft, gebruik deze dan aan de ‘goede’ kant: die van uw gezonde enkel. Wanneer u leunt, wordt uw gewicht tegelijkertijd verdeeld over de stok en uw aangedane been/enkel; de aangedane kant heeft dan minder te verduren.

Soms is het veiliger en makkelijker om twee krukken te gebruiken, zeker wanneer u uw voet niet kunt of mag belasten. Kunt u de hoogte van uw kruk instellen, zorg er dan voor dat u bij het vooruitkomen steeds een klein beetje naar de gezonde kant overhelt.

Oefeningen U kunt voorzichtig proberen op de voet te staan en te lopen. Probeer uw voet op de normale manier neer te zetten. De voet scheef neerzetten, bijvoorbeeld om zo de enkel te ontzien, is niet goed. U kunt daardoor op andere plaatsen weer klachten krijgen. Zeker in het begin is het normaal dat u pijn heeft aan de enkel.

Het is doorgaans goed om de enkel langzaam te trainen door het doen van oefeningen. Het weefsel dat beschadigd is, moet geleidelijk weer wennen aan belasting van de enkel.

Het oefenen gaat meestal in de volgende drie fasen.

  • Ga staan en zet uw voeten een stukje uit elkaar, ongeveer dertig tot zestig cm. Uw gewicht is nu goed verdeeld over beide voeten. Buig een beetje door de knie aan uw goede kant. Houd hierbij de voeten stevig op de grond. Maak de knie weer recht en kom terug naar het midden. Buig nu een beetje door de knie aan de aangedane kant. Het is normaal dat dit pijn doet. Maak de knie weer recht en kom terug naar het midden. Voer deze dubbele kniebuiging tien keer achter elkaar uit.
  • Ga staan en zet de voeten tegen elkaar. Buig beide knieën tegelijk, houd de hielen op de grond. Dit kan ee n beet je pijn doen. Voer deze oefening tien keer uit.
  • Buig uw knie aan de goede kant en til de gewonde voet van de grond. Hierbij moet u zorgen dat u niet overhelt. Uw bekken moet evenwijdig aan de vloer blijven. Laat uw gewonde voet weer op de grond komen en strek uw knie aan de goede kant. Doe dezelfde oefening met uw aangedane kant: buig uw knie aan deze kant en til de gezonde voet van de grond. Het is normaal dat dit een beetje pijn doet. Voer ook deze oefening tien keer uit.

Na twee tot drie dagen kunt u beginnen met de volgende fase.

  • Loop met kleine passen. Laat de voet die u naar voren brengt, normaal neerkomen met de hiel eerst, vervolgens laat u de voet gewoon onder u doorkomen; daarna komt de hiel los van de grond. Het is normaal dat dit pijn doet aan uw gewonde voet. Neem geleidelijk wat grotere passen. Daardoor wordt de tijd dat u op uw voeten moet steunen langzaam aan langer.

Het is nooit de bedoeling dat u oefeningen uitvoert die (veel) pijn doen. Ook ‘door de pijn’ heen willen oefenen heeft vaak geen positief effect. Het genezingsproces wordt hier mogelijk door geschaad.

Indien u twijfelt over het effect van de oefeningen of wilt weten of u de oefeningen goed en op het juiste moment uitvoert, kunt u dit vragen bij uw huisartsenpraktijk of aan een sportdeskundige of fysiotherapeut.

Wanneer u erg veel pijn hebt, kunt u een pijnstiller gebruiken. Paracetamol is meestal effectief, en heeft het voordeel een veilig middel te zijn. De dosering voor volwassenen is vier tot zesmaal daags 500 mg, maximaal 4000 mg per etmaal.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Het belangrijkste is natuurlijk om goed op te letten hoe u uw voeten neerzet, vooral wanneer u op onbekend of oneffen terrein loopt. Verder is het verstandig om platte schoenen te dragen met brede zolen.

Wanneer u veel of intensief sport en vaak door uw enkels gaat, kan het zinvol zijn om vóór het sporten een steunend verband aan te brengen. Dit kan ten koste gaan van het eigen gevoel en de coördinatie van de enkel.

Overleg daarom met uw trainer, fysiotherapeut of arts. Meestal wordt tape of een brace met klittenband gebruikt.

In samenwerking met

R.H. Jamin (auteur) Dr. G.H.R. Albers (consulent)

Bronnen

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd