Gele zuigeling

Wat wordt bedoelt met een gele zuigeling?

Een gele zuigeling is een pasgeborene waarbij de kleur van de huid en het oogwit gelig gekleurd zijn. Deze kleur wordt veroorzaakt door een te grote hoeveelheid bilirubine in het bloed. Bilirubine is een afbraakproduct van rode bloedcellen, dat via de lever uit het lichaam wordt verwijderd. De medische term voor een gele zuigeling is icterus neonatorum. Icterus betekent geelzucht en neonatorum betekent pasgeborene. Het geel-zijn van een zuigeling is meestal normaal en onschuldig (fysiologisch), maar kan in een enkel geval ook afwijkend zijn (pathologisch).

Fysiologische gele zuigeling Alle pasgeborenen hebben tussen de tweede en zevende levensdag in meer of mindere mate een verhoogd gehalte aan bilirubine in het bloed. Bij de helft van de pasgeborenen is dit zichtbaar aan de huid of aan het oogwit, vaak rond de derde dag. Dit is een normaal verschijnsel en wordt fysiologische icterus neonatorum genoemd.

Pathologische gele zuigeling Een gele kleur die vóór de tweede levensdag of na de zevende levensdag is ontstaan is niet normaal. Dat geldt ook voor een bilirubinewaarde in het bloed van meer dan 210 micromol per liter. Dan wordt gesproken van een pathologische icterus neonatorum. Dit wordt vaker bij te vroeg geboren kinderen gezien, dan bij voldragen kinderen.

Verschijnselen bij een gele zuigeling

Een gele zuigeling herkent u doordat de kleur van de huid van uw pasgeboren kind niet rozerood is, maar geel tot geelbruin. Het oogwit van uw kind is dan niet wit van kleur maar ook lichtgeel gekleurd. Een gele kleur in lichte mate tussen de tweede en zevende levensdag, is normaal en niet verontrustend. Als de hoeveelheid bilirubine in het bloed van uw kind te hoog wordt, zal de gele kleur van uw kind toenemen en kan uw kind last krijgen van de onderstaande verschijnselen:

  • uw kind is suf en slaperig en geen moment van de dag meer echt goed wakker;
  • uw kind drinkt minder goed;
  • uw kind voelt erg slap aan;
  • uw kind is erg onrustig en huilt heel hard en op hoge toon.

De kraamverzorgende, verloskundige of verpleegkundige in het ziekenhuis zal elke dag de kleur van uw kind beoordelen. Als u zichzelf ongerust maakt over de kleur van uw kind, dan kunt u dat met hen bespreken.

Hoe komt het dat een zuigeling geel wordt?

Bilirubine is een stof die vooral vrijkomt bij de afbraak van rode bloedcellen. Dit is een normaal proces. Continu vindt er in het lichaam afbraak en aanmaak van rode bloedcellen plaats. De bilirubine wordt via het bloed naar de lever vervoerd. De lever zorgt ervoor dat het via de gal met de ontlasting uit het lichaam verwijderd wordt.

Fysiologische gele zuigeling Vóór de geboorte wordt de bilirubine van het kind via de moederkoek afgegeven aan het bloed van de moeder. De lever van de moeder zorgt dat de bilirubine in de ontlasting van de moeder wordt uitgescheiden. Na de geboorte moet de lever van uw kind zelf de bilirubine uit het lichaam verwijderen. De lever van elke pasgeborene moet aan deze nieuwe functie wennen, zodat bij alle pasgeborenen het bilirubinegehalte in het bloed een aantal dagen verhoogd is.

Pathologische gele zuigeling Bij te vroeg geboren kinderen is de lever nog niet voldoende gerijpt, waardoor de lever vaak meer problemen heeft met het verwerken van bilirubine. Daarom komt icterus neonatorum vaker voor bij te vroeg geboren kinderen. Naast vroeggeboorte is er nog een aantal situaties waarin het bilirubinegehalte in het bloed hoger wordt dan normaal. Bijvoorbeeld bij een verhoogde afbraak van rode bloedcellen (onder andere bij rhesusantagonisme) of een verstopping van de galgang.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Enige gele verkleuring tussen de tweede en zevende levensdag is een normaal verschijnsel en levert geen problemen op voor de gezondheid van uw kind. Als het bilirubinegehalte in het bloed van uw kind veel te hoog wordt (meer dan 210 micromol per liter bloed) kunnen er echter problemen ontstaan. De kans op problemen is ook afhankelijk van de leeftijd van uw kind, de zwangerschapsduur, de dag waarop het bilirubinegehalte deze waarde bereikt en de algehele toestand van uw kind. Voor te vroeg geboren kinderen kunnen andere waarden gelden.

Gele verkleuring van bepaalde kernen van de hersenen Een ernstige complicatie bij een pathologische gele zuigeling kan een gele verkleuring van bepaalde kernen van de hersenen zijn. Dit wordt kernicterus genoemd. De kans daarop neemt sterk toe als het bilirubinegehalte in het bloed hoger wordt dan 340 micromol per liter. Deze kernen beschadigen, waardoor het kind ernstige problemen kan krijgen als doofheid, spasticiteit en ontwikkelingsachterstand. Aangezien tegenwoordig goed op de kleur van pasgeboren kinderen wordt gelet, komen deze problemen gelukkig nog maar zelden voor.

Onderzoek van het bilirubinegehalte Het is dus heel belangrijk dat een te hoog bilirubinegehalte in het bloed van uw kind wordt herkend en vroegtijdig behandeld wordt. De kraamverzorgende, verloskundige of verpleegkundige in het ziekenhuis zullen daarom nauwlettend de kleur van uw kind in de gaten houden. Als zij vermoeden dat het bilirubinegehalte in het bloed te hoog is, zal er in het ziekenhuis bloed bij uw kind worden geprikt om de waarde van het bilirubinegehalte te bepalen. Bij een te hoog bilirubinegehalte zal uw kind worden doorverwezen naar de kinderarts in het ziekenhuis. De kinderarts zal uw kind onderzoeken op een oorzaak voor het te hoge bilirubinegehalte in het bloed. Soms wordt ervoor gekozen vier tot zes uur later opnieuw het bilirubinegehalte in het bloed te bepalen. Dit is om de snelheid waarmee het bilirubinegehalte stijgt te kunnen bepalen.

Behandeling Voor behandeling zal uw kind moeten worden opgenomen in het ziekenhuis. Er zijn twee mogelijke behandelingen voor een te hoog bilirubinegehalte:

  • lichttherapie;
  • wisseltransfusie.

Afhankelijk van het gewicht van uw kind, de dag waarop behandeld moet gaan worden, de oorzaak van het te hoge bilirubinegehalte en de algehele toestand van uw kind, zal voor één van deze twee behandelingen worden gekozen.

Lichttherapie (fototherapie) Voor de lichttherapie wordt uw kind meestal in de couveuse gelegd zonder kleertjes aan, zodat een zo groot mogelijk oppervlak van de huid bloot is. Boven de couveuse wordt een blauwe lamp geplaatst die speciaal licht uitstraalt. Dit licht is in staat om bilirubine om te zetten in andere stofjes die via de gal of via de urine uit het lichaam kunnen worden gescheiden. De blauwe lamp staat de hele dag en nacht aan. Om de ogen van uw kind te beschermen, krijgt uw kind een donker lapje voor de ogen.

Voor de voeding mag uw kind wel even uit de couveuse. Regelmatig zal er bloed geprikt worden om de waarde van de bilirubine te controleren, om zo te kijken of de behandeling aanslaat. De behandeling duurt in elk geval 24 uur, maar kan ook gedurende enkele dagen nodig zijn.

Aan de hand van de waarde van bilirubine in het bloed zal de kinderarts bepalen hoe lang het voor uw kind nodig is om onder de blauwe lamp te blijven liggen. Wanneer het met lichttherapie niet lukt om het bilirubinegehalte voldoende te verlagen, kan het nodig zijn een wisseltransfusie toe te passen. De lichttherapie is niet schadelijk voor uw kind. Soms wordt de huid van uw kind wat rood en geïrriteerd door de lichttherapie. Dit verdwijnt weer nadat de lichttherapie gestopt is.

Wisseltransfusie Bij ernstige vormen van pathologische icterus neonatorum is een wisseltransfusie nodig. Dit gebeurt ook in het ziekenhuis. De kinderarts brengt via de bloedvaten in de navel van uw kind een katheter in. Via deze katheter wordt doo r een apparaat een aantal keer een portie bloed van uw kind afgenomen en vervangen door donorbloed. Zo wordt het bloed van uw kind met een teveel aan bilirubine vervangen door bloed met een normaal gehalte aan bilirubine. Het bilirubinegehalte in het bloed van uw kind daalt hierdoor.

Soms is het nodig om deze behandeling op een later tijdstip nog een keer te herhalen, wanneer blijkt dat het bilirubinegehalte in het bloed toch weer te hoog wordt. Daarom blijft uw kind na de behandeling ook nog enkele dagen in het ziekenhuis. Tijdens en na deze behandeling wordt uw kind nauwlettend in de gaten gehouden en ligt het aan een monitor die de hartslag, de bloeddruk en het zuurstofgehalte in het bloed van uw kind controleert. Meestal gebeurt dit op een medium of intensive care afdeling voor pasgeborenen. Complicaties door deze behandeling zijn gelukkig zeldzaam.

Gevolgen voor latere leeftijd Wanneer een te hoog bilirubinegehalte op tijd ontdekt wordt en op bovenstaande manier wordt behandeld, heeft het geen gevolgen voor de gezondheid en ontwikkeling van uw kind nu en op latere leeftijd.

Wanneer naar de huisarts?

Als u het idee heeft dat uw kind een te gele kleur heeft, kunt u dit bespreken met de kraamverzorgende, verloskundige of uw huisarts. Zij kunnen dan ook de kleur van uw kind beoordelen. Bij twijfel zorgen zij dat er bloed bij uw kind wordt geprikt om zo het bilirubinegehalte te bepalen.

Extra belangrijk om dit te bespreken is wanneer uw kind binnen 24 uur na de geboorte al geel is.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Als uw kind tussen de tweede en zevende dag een gele kleur krijgt, kunt u uw kind achter het raam in het buitenlicht leggen. Het buitenlicht kan er net als bij fototherapie ook een beetje voor zorgen dat de bilirubine wordt afgebroken. Wanneer de kraamverzorgende, verloskundige of verpleegkundige in het ziekenhuis vermoedt dat uw kind toch een te gele kleur krijgt en bloedonderzoek dit bevestigt, is een behandeling in het ziekenhuis nodig. Meestal is het ook mogelijk dat u zelf wordt opgenomen, zodat u bij uw kind in de buurt kunt blijven.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen voor een gele zuigeling

U kunt niet voorkomen dat uw kind een te hoog bilirubinegehalte krijgt.

Borstvoeding Door het geven van borstvoeding kan een gele kleur bij uw kind langer aanhouden, omdat borstvoeding de heropname van bilirubine uit de ontlasting in het bloed stimuleert. Dit is echter nooit een reden om te stoppen met het geven van borstvoeding.

Volgende zwangerschap Afhankelijk van de oorzaak van het te hoge bilirubinegehalte in het bloed loopt een eventueel volgend kind ook kans op een te hoog bilirubinegehalte. Daarom is het belangrijk om dit altijd aan de verloskundige of gynaecoloog die uw zwangerschap en bevalling begeleidt te melden. Hij of zij kan dan extra alert zijn op de kleur van dit kindje.

Rhesusantagonisme Ter voorkoming van rhesusantagonisme, één van de mogelijke oorzaken van pathologische icterus neonatorum, krijgt u als u rhesusnegatief bent en bent bevallen van een rhesuspositief kind een injectie met anti-D.

Met medewerking van

W. van Donselaar,arts

Bronnen

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd