Examenstress

Wat is examenstress?

Spannende gebeurtenissen brengen vaak in meer of mindere mate stress met zich mee. Je kunt stress omschrijven als een gevoel van onrust en spanning, dat wordt veroorzaakt door invloeden van buitenaf. Deze invloed wordt wel de stressor genoemd; je examen kan zo’n stressor zijn. Iedereen uit stress op een andere manier; de een is prikkelbaar en emotioneel, terwijl de ander last heeft van buikpijn en slecht slapen.

Stress is soms moeilijk te herkennen, omdat het zich vaak niet in emotionele klachten uit, maar alleen in lichamelijke klachten.

Symptomen examenstress

Je voelt je gespannen, gejaagd en bent bang om het overzicht en de controle over de situatie te verliezen. Vaak ben je in deze situatie ook snel geïrriteerd, ook al gaat het om onbelangrijke zaken. Het kan zijn dat er gedachten in je opkomen als ‘straks krijg ik een black-out’, ‘ik haal vast een onvoldoende’, ‘mijn vriendin heeft het veel beter geleerd’ of ‘hoe moet ik mijn ouders straks vertellen dat ik ben gezakt?’.Stress kun je ook herkennen aan lichamelijke verschijnselen, bijvoorbeeld aan trillende of zwetende handen, hoofdpijn, rode wangen, hartkloppingen, uitslag, buikpijn, misselijkheid of slaapklachten.

Hoe ontstaat examenstress?

Een gevoel van stress kun je zien als een reactie van je lichaam dat zich voorbereidt op een probleem. Je lichaam maakt zich klaar om het probleem op te gaan lossen en is op dat moment zeer alert.Jij bepaalt zelf of je deze stress als positief of negatief ervaart, jij beoordeelt namelijk zelf de situatie. Sommige mensen ervaren stress als negatief en voelen zich dan gejaagd, gespannen of angstig.

Zo kun je bijvoorbeeld bang zijn om je examen niet te halen of ineens de leerstof te vergeten. Bij angst geven de hersenen de opdracht aan het lichaam om adrenaline aan te maken. Deze stof zorgt ervoor dat je hart sneller gaat pompen en je longen harder gaan werken om energie te leveren aan je spieren. Daardoor kun je last hebben van bijvoorbeeld trillende of zwetende handen, hoofdpijn, rode wangen, hartkloppingen, uitslag, buikpijn, misselijkheid of slaapklachten.

Herken je dit bij jezelf? Dat is vervelend, maar wel een normaal verschijnsel. Tijdens perioden van stress ben je zowel geestelijk als lichamelijk kwetsbaarder; vaak ben je in tijden van stress ook vatbaarder voor bijvoorbeeld een verkoudheid.

Wat kun je verwachten bij examenstress?

Stress kan een positieve uitwerking hebben, doordat je zenuwen, concentratie en prestatiedrang maken dat je scherp bent en goede cijfers haalt. Spelen de angstgevoelens om niet goed te presteren en de spanning die daarmee samengaat heel hoog op, dan wordt dat faalangst genoemd.

Faalangst leidt juist tot een minder goede prestatie. Het is soms niet makkelijk, maar de kunst is om je door je gevoel van stress op een positieve manier te laten beïnvloeden. Bedenk dat spanning je scherp en alert maakt. En zeg zelf, het feit dat je nu deelneemt aan dit examen betekent toch al dat je hier klaar voor bent?

Wanneer naar de huisarts?

Een flink aantal jongeren is bang om niet te voldoen aan de verwachtingen van zichzelf, hun ouders, hun vrienden of hun leraren. Een aantal van hen is zó bang om te mislukken, dat zij hierdoor ook daadwerkelijk slechte cijfers halen. En doordat ze slechte cijfers halen, worden ze weer extra onzeker wat hen ervan weerhoudt om beter te gaan presteren. Dit wordt faalangst genoemd.

Bij faalangst levert stress geen gezonde alertheid op, maar vormt zij een belemmering. Heb je faalangst, dan is het goed om actief te leren omgaan met prestaties en verwachtingen. Bespreek je gevoelens en gedachten met vertrouwde mensen in je omgeving.

Maak je je ernstig zorgen omdat je klachten je heel erg belemmeren in je dagelijkse bezigheden, dan kun je naar de huisarts gaan. Hij kan je dan eventueel doorverwijzen naar een andere hulpverlener die is gespecialiseerd in de klachten die jij hebt.

Wat kun je er zelf aan doen?

Iedereen gaat weer anders om met spanning en stress. Wat de één als heel belastend ervaart, vindt de ander juist een prettige werksituatie. En wat de één als bedreiging ervaart, ziet de ander weer als een uitdaging.Kortom; stress is een gevoel, het is jouw beleving en beoordeling van een bepaalde situatie. Het positieve hiervan is dat dit het mogelijk maakt om actief iets met dit gevoel van stress te doen. Onder het volgende kopje kun je een aantal tips lezen hoe jij een spannende situatie als eindexamen doen, wat aangenamer kunt maken voor jezelf.

10 handige tips bij examenstress

  • Zorg voor een overzicht van wat je nog moet doen en maak vervolgens een planning.
  • Zorg voor ontspanning Als je een examen hebt gehad, is het goed om hiervan bij te komen, bijvoorbeeld door te sporten, muziek te luisteren of televisie te kijken.
  • Sta jezelf toe om fouten te maken Iedereen maakt fouten, daarom mág je er ook een paar maken zonder daardoor meteen een onvoldoende te krijgen.
  • Zorg dat je uitgeslapen bent Nachtenlang doorleren heeft vaak geen zin; beter kun je goed uitgerust zijn zodat je veel energie hebt om je goed te concentreren op je examen.
  • Werk doelgericht Vaak is het handig om eerst je naam en examennummer in te vullen, zodat je dat later niet vergeet. Ook kan het zinvol zijn om eerst in te schatten hoeveel tijd je nodig zult hebben en waar je het beste mee kunt beginnen. Lees de vragen zorgvuldig door en ga niet jagen.
  • Ruil negatieve gedachten in voor positieve gedachten Was je examen gisteren onverwacht moeilijk? Dan zal die van morgen misschien juist meevallen!
  • Praat met je ouders, vrienden of klasgenoten over hoe je de spanning rondom je examen beleeft; over je gedachten, angsten en verwachtingen. Hou je het voor jezelf, dan levert dat vaak een extra bron van spanning op.
  • Leer stress bij jezelf te herkennen Ben je gejaagd, gespannen of prikkelbaar? Heb je lichamelijke klachten? Probeer dit te herkennen en doe hier meteen wat mee, door bijvoorbeeld even rust te nemen of iets leuks te doen.
  • Herken lichamelike klachten Als je erg veel last hebt van bijvoorbeeld hartkloppingen, buikpijn of hyperventileren, dan kan het helpen om bewust vanuit de buik te ademen. Zo leer je je ademhaling te beheersen.
  • Beloon jezelf Als je hard hebt gewerkt of als je denkt een goed cijfer te hebben gehaald. Koop bijvoorbeeld een ijsje na je examen, huur een film of ga lekker in bad.

In samenwerking met

Drs. L.A. van Embden (auteur) Drs. J.M. Versloot (consulent)

Bronnen

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd