Etalagebenen

Wat zijn etalagebenen?

De aandoening etalagebenen ontleent haar naam aan het feit dat mensen tijdens het lopen steeds even stil blijven staan vanwege pijn in een been. Om te verbloemen dat er iets aan de hand is, stopt men vaak bij een etalage. De medische term voor etalagebenen is claudicatio intermittens. In het spraakgebruik vaak afgekort tot claudicatie. De naam zou afkomstig zijn van de Romeinse keizer Claudius die mank liep. Claudicatio betekent lam of mank; intermittens betekent met tussenpozen optredend.

Symptomen etalagebenen

Bij claudicatio intermittens ontstaat er pijn in het been na het lopen van een bepaalde afstand. De klachten zitten meestal in de kuit, maar kunnen ook in de voet, het dijbeen of de bil aanwezig zijn. Soms doen de klachten zich voor in beide benen. Ze bestaan naast pijn uit kramp of een doof/moe gevoel. Na enkele minuten stilstaan of zitten verdwijnen de klachten. Zodra weer eenzelfde afstand is afgelegd, beginnen de klachten opnieuw. Claudicatie kan ook in een arm optreden. De kwaal komt vooral voor vanaf middelbare leeftijd en wordt vaker gezien bij mannen dan bij vrouwen.

Hoe ontstaan etalagebenen?

Tijdens het lopen hebben de spieren zuurstof nodig. Zuurstof wordt aangevoerd via de bloedvaten (slagaders).

Bij claudicatio intermittens zijn de bloedvaten van het been door aderverkalking vernauwd. Er komt dan te weinig bloed doorheen om de spieren voldoende van zuurstof te kunnen voorzien.Tijdens stil staan hebben de spieren minder zuurstof nodig en krijgt de bloedsomloop de kans het zuurstoftekort aan te vullen. Daardoor verdwijnen de klachten.

Als iemand sneller loopt, wind tegen heeft of tegen een heuvel oploopt, ontstaan de klachten eerder,omdat er dan meer zuurstof wordt gebruikt. Ook bij lage temperatuur zijn er sneller klachten omdat de bloedvaten door de kou iets samentrekken.

Risicofactoren voor het krijgen van claudicatio intermittens zijn dezelfde als die voor hart- en vaatziekten in het algemeen. Deze zijn: roken, hoge bloeddruk, overgewicht, verhoogd cholesterolgehalte, diabetes, hart- en vaatziekten in de familie.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Klachten van etalagebenen wijzen op een vernauwing in de bloedvaten van de benen. Vaak lukt het met eenvoudige maatregelen de klachten sterk te verminderen of te laten verdwijnen. Vooral een looptraining kan erg goed helpen bij het doen verdwijnen van de klachten.

Wanneer de vernauwing in de bloedvaten toeneemt, ontstaan de klachten van pijn tijdens het lopen steeds sneller. Bij een verdere toename ontstaan er ook in rust klachten en met name ‘s nachts. De pijn is namelijk het ergst als de benen hoog liggen. De pijn wordt dan vaak minder door de benen over de rand van het bed te hangen of zittend te slapen.

Aan de hand van de ernst van uw klachten zal de huisarts samen met u beslissen of verder onderzoek nodig is. Dit kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer er onduidelijkheid is over de diagnose, om de ernst van de vernauwing te bepalen of wanneer de klachten zo ernstig zijn dat een operatie te overwegen is.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak met uw huisarts wanneer u klachten heeft van etalagebenen. Doe dit zeker wanneer:

  • de loopafstand snel kleiner wordt.
  • er pijn optreedt in rust.
  • wondjes aan voet/been niet of slecht genezen.

Neem met spoed contact op met uw huisarts, wanneer:

  • de kleur van een voet of been opvallend bleker of blauwer is dan de andere kant.
  • de temperatuur van een voet of been opmerkelijk verschilt van de andere kant.
  • een voet of been gevoelloos is
  • uw veel pijn krijgt in het been

Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt zelf veel doen om de klachten te verminderen. De belangrijkste maatregelen zijn : veel wandelen ( evt.looptraining), niet roken, afvallen en gezonde voeding.

Wandelen

De bloedtoevoer naar de benen wordt beter door regelmatig te wandelen. Lopen zorgt ervoor dat de bloedtoevoer via de kleinere vaten toeneemt en er nieuwe omleidingen om de vernauwde vaten ontstaan. De spieren krijgen meer zuurstof aangeboden en de klachten worden minder.

Wandel steeds net zo lang tot de klachten optreden en loop dan nog tien stappen verder. Rust vervolgens uit tot de klachten verdwenen zijn en wandel weer verder. De bedoeling is om op deze manier dagelijks minimaal 30 minuten te lopen gedurende minstens zes maanden. Na enkele weken tot maanden neemt de loopafstand geleidelijk toe. Na verloop van tijd treedt geen verdere verbetering meer op. Stop niet met lopen, want dan neemt de loopafstand weer af. Wandelen moet dus een vast onderdeel van de dagindeling worden.

Vaak zal uw huisarts u verwijzen voor looptraining onder supervisie van de fysiotherapeut.

Stoppen met roken

Omdat nicotine de conditie van de bloedvaten ernstig benadeelt, is stoppen met roken noodzakelijk. Na het stoppen wordt de loopafstand merkbaar langer. Stoppen met roken kan natuurlijk erg moeilijk zijn. Bespreek dit met uw huisarts.

Afvallen

Door af te vallen bij overgewicht kunt u weer grotere afstanden lopen. De spieren hebben dan voor het bewegen minder zuurstof nodig.

Goede voeding

Gezond eten is er vooral op gericht het cholesterol in het bloed te verlagen. een hoog cholesterol speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van vernauwingen in de bloedvaten. Eet vooral groenten en fruit. Neem volkoren-  en magere producten. Vette vis en plantaardige olie bevatten onverzadigde vetten. Deze helpen om het cholesterol te verlagen.

Voetverzorging

Om verdere problemen te voorkomen is een goede voetverzorging belangrijk. Door de verminderde bloedtoevoer is er een grotere kans op complicaties.

Controleer de voeten dagelijks op kloofjes, zweertjes, likdoorns en eeltvorming. Was de voeten elke dag met lauwwarm water en een milde zeep; droog ze grondig maar voorzichtig af. Behandel droge huid met een bodylotion, bijvoorbeeld lanoline. Gebruik niet-medicinale voetpoeder om de voeten droog te houden. Teennagels recht en niet te kort afknippen (eventueel door een pedicure laten doen). Laat likdoorns en eelt behandelen door een pedicure. Trek dagelijks schone sokken of kousen aan en wissel regelmatig van schoenen. Draag geen knellende kousen met strakke bovenrand. Draag ruim zittende wollen sokken om de voeten warm te houden. Gebruik geen heetwaterkruiken of voetverwarmers. Draag goed passende schoenen met voldoende teenruimte

In samenwerking met

Drs. P.A. van Dijk (auteur) Dr. T.J.M.J. Schiphorst (consulent) Dr. M.A. Kemler (consulent)

Bronnen

  • Lisdonk van de EH, Bosch van den SJHM, Lagro-Janssen ALM, Schers HJ. Ziekten in de huisartsenpraktijk vijfde druk  2008.  Reed Business, Amsterdam.
  • Berkow R et al. Merck Manual. Uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum. Houten, 2000.
  • Goldman DR et al. American college of physicians, Complete home medical guide, DK. Uitgeverij: Publishing New York 1999.
  • NHG Standaard: Perifeer arterieel vaatlijden 2014

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd