Diabetische voet

Wat is een diabetische voet?

Diabetespatiënten hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van voetklachten. Dit wordt ook wel diabetische voet (diabetische voetulcus) genoemd. Het is een complicatie van diabetes en komt bij ongeveer 15% van de patiënten voor. Bij diabetespatiënten zijn de pijnzin en de bloeddoorstroming in de voeten verminderd. Ook zijn er vaker standsafwijkingen van de kleine gewrichten in de voeten. Deze factoren vergroten de kans op het krijgen van een diabetische voet en beïnvloeden negatief het genezingsproces. Een diabetische voet kan zich diep, tot in het bot, van de voet uitbreiden. In de voet of in de bloedbaan uitbreidende infecties zijn gevaarlijke complicaties van het diabetische voet.

Symptomen van een diabetische voet?

Het beginnende voetulcus is te herkennen als een klein wondje op de voet. Soms gaat hier een blaar aan vooraf. Vaak ontstaat de wond op een plek waar druk op het weefsel staat. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om niet goed passende schoenen, eelt, een likdoornpleister of een knokkel van de teen. Typische plekken zijn: de bal van de voet, de hiel en de bovenkant van de tenen. Het ulcus kan oppervlakkig zijn, maar zich ook diep in de voet uitbreiden. Het omringende weefsel kan ontstoken zijn. Een voetulcus kan er verschillend uitzien: rood, zwart, met of zonder korst, vochtig of met pus, oppervlakkig of met een diepe krater.

Hoe ontstaat een diabetische voet?

Diabetes mellitus kent verschillende complicaties. Door een hoge suikerconcentratie kunnen zenuwen beschadigen. Vooral de langste zenuwen ( die naar de voet) worden hierbij aangedaan. Het gevoel en de kracht in de voet kunnen verminderen. Diabetes kan ook een ongunstig effect op de bloedvaten hebben, dit vermindert de bloeddoorstroming. Ook de gewrichten kunnen veranderingen ondergaan, ze verstijven en de stand kan veranderen. Het afgenomen gevoel van pijn, de verminderde doorbloeding en de verandering in de gewrichten zorgen voor een grotere kans op het krijgen van een diabetisch voet. Deze ontstaat vooral op plaatsen waar de druk op de huid groter is. Door de ongunstige omstandigheden is de genezing moeilijk en kunnen de zweren zich uitbreiden.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Een diabetische voet is een ernstige aandoening.  Bij diabetespatiënten zijn er vaak verschillende factoren aanwezig die de genezing ongunstig beïnvloeden. Door de verminderde pijnzin is men zich minder snel bewust van verergering van het ulcus. Een afgenomen doorbloeding vertraagt de genezing. Standsafwijkingen van de voetbeentjes zorg voor het ontstaan van nieuwe drukplekken. Bij diabetespatiënten is de kans op een infectie ook toegenomen. Een snelle en goede behandeling is dan ook een voorwaarde bij de genezing van het diabetisch voet. De behandeling richt zich op verschillende aspecten, het verbeteren van de doorbloeding, het bestrijden van infectie, het schoonmaken van de wond, het voorkomen van druk op de plaats van het ulcus en het goed instellen van de diabetes. Bij infectie en diepe uitbreiding van het ulcus zal al snel gekozen worden voor een behandeling in het ziekenhuis. Wanneer de wond ondanks een optimale behandeling niet geneest of verder uitbreidt is er soms geen andere mogelijkheid dan amputatie.

Wanneer naar de huisarts?

Bij het vermoeden op een diabetische voet, moet u direct contact opnemen met uw huisarts. Vaak is doorverwijzing naar de specialist nodig. Tijdens de reguliere diabetescontroles besteden uw huisarts of diabetesverpleegkundige veel aandacht aan de voetcontrole. Meldt eventuele klachten ook tijdens deze controle.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Controleer uw voeten regelmatig op signalen die een voorbode kunnen zijn van het ontstaan van een diabetisch ulcus. Let daarbij op roodheid, blaren, wondjes, eelt en kloven. Neem bij veranderingen contact op met uw behandelaar. Tijdens de behandeling van een diabetisch ulcus is het volgen van het advies van de behandelaars erg belangrijk, verwissel het verband regelmatig en zorg voor voldoende rust. Controleer uw bloedsuikers regelmatig en probeer uw bloedsuikerwaardes strak te reguleren. Goed schoeisel is een vereiste voor een goede spreiding van de druk.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen?

  • laat uw voeten regelmatig controleren;
  • neem bij wondjes direct contact op met de arts;
  • bekijk de voeten dagelijks let op roodheid, blaren en wondjes;
  • gebruik nooit een kruik in bed;
  • knip nagels altijd recht af;
  • was de voeten dagelijks met lauw water en droog deppend af, wrijf de voeten vervolgens in met olie of een geschikte voetcrème;
  • laat eelt en likdoorns verwijden door de podotherapeut;
  • loop binnen en buiten zoveel mogelijk op schoenen;
  • gebruik sokken zonder naden;
  • gebruik geen gaas of watjes om de voet in de schoen te beschermen;
  • gebruik geen likdoornpleisters;
  • koop schoenen aan het eind van de dag omdat de voet dan wat dikker is;
  • zorg voor een goede controle en instelling uw bloedsuikers.

In samenwerking met

Auteur: W. van Donselaar,arts

Bronnen

  • NHG Standaard Diabetes Mellitus type2
  • Richtlijn diabetische voet 2006, NIV,CBO en NDF

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd