Decubitus

Wat is decubitus?

Decubitus of doorliggen is een ernstige beschadiging van de huid en soms ook van de onderliggende weefsels. Het kan vooral optreden op plaatsen waar een permanente druk op de huid bestaat. Decubitus is een veel voorkomende complicatie bij bedlegerige patiënten. Doorliggen begint met een rode plek op een drukplaats ( bijvoorbeeld stuit of heupen). Vervolgens kunnen er blaren en oppervlakkige zweren ontstaan. In het ernstigste geval breiden deze zweren zich in de diepte uit.

Symptomen van decubitus.

Decubitus ontstaat op plaatsen waar de huid onder constante druk staat. Eerst is er een rode plek. Deze plek is niet weg te duwen. Er is dan al sprake ernstige schade van het weefsel. Daarna kan op deze plek een blaar ontstaan. Bij het kapotgaan van de blaren ontstaan er zweren ( ulcera), die zich steeds verder in de diepte kunnen uitbreiden. Ook spieren en botten kunnen daarbij beschadigen of afsterven. Het dode weefsel is vaak zwart of geelbruin gekleurd.

Hoe ontstaat decubitus?

Decubitus ontstaat door constante druk op de huid. Dit komt vooral voor bij bedlegerige patiënten rond de stuit en de hielen. De huid staat onder druk tussen het bed en de botten. De doorbloeding in de huid en het bindweefsel wordt minder en weefsel sterft af ( necrose). Wanneer het dode weefsel verdwijnt, kan een diepe wond ontstaan (ulcus). Factoren die een ongunstig effect bij het voorkomen en genezen van decubitus hebben zijn:

  • te weinig beweging, te lang in dezelfde houding, schuiven over de  matras
  • incontinentie voor ontlasting en urine
  • bewusteloosheid
  • verminderd gevoel van de huid
  • infectie van de huid
  • slechte voedingstoestand

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Decubitus is ernstig en ontstaat vooral bij mensen die andere ziekten onder de leden hebben, waardoor zij aan het bed gekluisterd zijn. Decubitus geneest erg langzaam, de genezing kan pas beginnen als de druk sterk verminderd is. Bacteriën kunnen gemakkelijk vanuit het ulcus in de bloedbaan komen. Dit kan leiden tot een levensgevaarlijke bloedvergiftiging. Ook kunnen bacteriën het onderliggende bot aantasten.  Het uiterlijk van de decubituswond kan soms misleidend zijn. Onder een klein wondje kunnen vaak al uitgebreide beschadigingen aanwezig zijn onder de huid en in de diepte. De verzorging zal veel aandacht geven aan het voorkomen van doorliggen door optimale zorg, zoals

  • gebruik van speciale matrassen
  • reinigen van de wonden en verwijderen van dood weefsel
  • bestrijden van infectie
  • zorgen voor optimale voedingstoestand

Wanneer naar de huisarts?

Meestal is decubitus een probleem van mensen die opgenomen zijn in een verpleeginstelling. De verpleging hier is gespecialiseerd in het voorkomen en vroeg ontdekken van decubitus. Mocht u thuis bedlegerig zijn en verschijnselen krijgen die wijzen op decubitus neem dan direct contact op met uw huisarts. Het is belangrijk om zo snel mogelijk maatregelen te nemen om uitbreiding te voorkomen. Vaak zal de wijkverpleging hiervoor ingeschakeld worden.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Decubitus ontstaat meestal op een moment dat u bedlegerig bent vanwege ziekte. Vaak bent u zelf niet in staat om veel te doen om decubitus te voorkomen. Maatregelen die u zelf kunt nemen zijn:

  • verander regelmatig van houding
  • zorg ervoor dat uw lichaam zoveel mogelijk gesteund wordt, zodat het gewicht over een groot oppervlakte verdeeld wordt.
  • Voorkom dat u onderuitzakt door te steunen met kussens
  • Regel via de thuiszorg speciaal decubitusmateriaal, zoals een matras
  • Was met lauw water zonder zeep
  • De huid niet wrijven of masseren
  • Draag schone gladde katoenen kleiding
  • Neem gezonde voeding en drink voldoende
  • Hou het bed schoon
  • Laat de huid dagelijks controleren

De verpleging (verzorging) zal ook letten op een goede voeding, hygiëne en het regelmatig veranderen van de lighouding. Ook de behandeling van huidinfecties is belangrijk.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen?

Decubitus is een belangrijk probleem, vooral in ziekenhuizen en verpleeghuizen. De verpleging besteedt veel aandacht aan het voorkomen van decubitus. Veel ziekenhuizen hebben speciale anti-decubitusteams die zich hiermee bezig houden. Belangrijke maatregelen zijn: anti decubitusmatrassen, regelmatig veranderen van lighouding, het voorkomen en bestrijden van huidinfecties en een goede voedingstoestand.

In samenwerking met

W. van Donselaar, arts

Bronnen

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd