Blaasontsteking bij de vrouw

Aandoening 2 april 2014

Wat is een blaasontsteking?

De blaas is een opslagplaats voor de urine en zit onder in de buik. De urine komt via de urinebuis naar buiten. Als u een blaasontsteking heeft, is het slijmvlies van de blaas ontstoken en soms doet de urinebuis ook mee.

Bij vrouwen is de kans op blaasontsteking groter dan bij mannen. Dit komt omdat bij vrouwen de urinebuis korter is en de urinebuis dichter bij de vagina en anus zit. Hierdoor kunnen er gemakkelijker bacteriën in de blaas komen.

Sommige vrouwen krijgen makkelijk een blaasontsteking, bijvoorbeeld na het vrijen. Ook tijdens de zwangerschap is de kans op blaasontsteking groter.

Symptomen blaasontsteking en urineweginfectie

Vaak heeft u een branderig of pijnlijk gevoel bij het plassen. U moet vaker naar het toilet, maar er komt steeds maar een klein beetje. U kunt een drukkend of pijnlijk gevoel hebben in de onderbuik. De urine kan soms onaangenaam ruiken of er troebel uitzien. Soms kan er zelfs bloed in de urine zitten.

Bij een blaasontsteking heeft men over het algemeen geen koorts, hooguit wat verhoging (minder dan 38 graden Celsius). Het kan ook zijn dat u nauwelijks klachten heeft en het niet merkt dat u een blaasontsteking heeft.

Voelt u zich echter erg ziek en heeft u hoge koorts, dan zou er naast een blaasontsteking ook sprake kunnen zijn van een nierbekkenontsteking.

Hoe ontstaat een blaasontsteking?

Een blaasontsteking wordt meestal door bacteriën veroorzaakt. Vaak zijn het bacteriën die in de darmen leven en via de urinebuis de blaas binnenkomen.

Met name door niet goed uit te plassen krijgen bacteriën de kans om zicht te vermenigvuldigen. Dit kan ook gebeuren als er een afwijking is in de lagere urinewegen (blaasuitgang en urinebuis), bijvoorbeeld doordat er steeds een beetje urine achterblijft waar bacteriën prima kunnen groeien.

Verder kan een onderliggende ziekte, zoals suikerziekte, ervoor zorgen dat men vatbaarder is voor een blaasontsteking. Soms is het een seksueel overdraagbare bacterie, zoals de Chlamydia-bacterie, die de infectie veroorzaakt.

Verder komt het bij vrouwen ook voor dat zij na het vrijen eerder een blaasontsteking kunnen krijgen. Door goed uit te plassen na het vrijen kan dat worden voorkomen .

Ook kan er een blaasontsteking ontstaan door chemische oorzaken, zoals het (te veel) gebruiken van zeep en shampoo tijdens het wassen van de schaamstreek.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Een ongecompliceerde blaasontsteking
Een ongecompliceerde blaasontsteking is niet gevaarlijk en goed te behandelen. Als de huisarts de ziekte heeft vastgesteld, zal hij u een antibioticumkuur geven. Daardoor zullen de klachten verdwijnen.

In sommige gevallen reageert de blaasontsteking niet goed op de standaardbehandeling. Dit kan komen door een onderliggende ziekte of een afwijking die de uitstroom van urine belemmert, zoals een niersteen.

Ondanks dat de behandeling wel aanslaat, kan de blaasontsteking weer terugkomen. Er is dan sprake van een ‘recidiverende blaasontsteking’. In beide gevallen moet gekeken worden naar de onderliggende oorzaak en is behandeling nodig om te voorkomen dat de blaasontsteking verergert.

Nierbekkenontsteking
Stijgt de infectie ‘op’ van de blaas naar de hogere urinewegen, dan kan een nierbekkenontsteking ontstaan. Dit is ernstiger dan een gewone blaasontsteking. U voelt zich hierbij vaak veel zieker. Er is dan doorgaans ook sprake van hevigere pijn in een of beide zijden van de rug, net onder de ribben, (hoge) koorts, koude rillingen en overgeven. De oorzaak van een nierbekkenontsteking kan een niet of onvoldoende behandelde blaasontsteking zijn.

Zwangerschap
Tijdens de zwangerschap kan de blaasontsteking goed behandeld worden met antibiotica die niet schadelijk zijn voor het kind. Vooral tijdens een zwangerschap is een goede behandeling belangrijk, omdat dan de kans groter is dat de infectie opstijgt en er een nierbekkenontsteking ontstaat.

Wanneer naar de huisarts?

Als u bijna geen klachten heeft, kunt u afwachten tot de blaasontsteking vanzelf overgaat. Door veel te drinken en te plassen worden de bacteriën als het ware uit de blaas gewassen.

Als u meerdere klachten heeft, als de klachten blijven bestaan gedurende langere tijd of indien u zwanger bent, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.

De huisarts zal uw urine onderzoeken op bacteriën door middel van een stickje. U moet wat urine opvangen en meenemen. Dit kunt u het best doen door de schaamlippen te spreiden en eerst een beetje in het toilet te plassen voordat u de urine opvangt in een potje. Zo vangt u de ‘schoonste’ urine op. Breng dit binnen twee uur naar de huisarts; als dat niet gaat, kunt u de urine maximaal 24 uur in de koelkast bewaren.

Heeft de huisarts een blaasontsteking geconstateerd, dan zal hij een antibioticum voorschrijven voor een aantal dagen. Het is belangrijk om deze kuur af te maken, ook al heeft u geen klachten meer. Zo kunnen er bij een niet volledig afgemaakte kuur onder meer bacteriën achterblijven die weer een nieuwe infectie kunnen veroorzaken.

Is er sprake van een recidiverende urineweginfectie, dan zal de arts kunnen overwegen om de urine te kweken om na te gaan welke bacterie de veroorzaker is van de infectie. Er zal dan een ander antibioticum worden gegeven waarvoor de bacterie wel gevoelig is. Verder zal de huisarts beoordelen of het nodig is nader onderzoek te doen naar de oorzaken.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Belangrijk is het om veel te drinken; probeer minstens twee liter per dag te drinken. Hierdoor zult u veel plassen en de blaas schoonspoelen.

Daarnaast is het van belang om goed uit te plassen zodat wordt voorkomen dat er wat urine in de blaas achterblijft. Heeft u last van blaasontsteking na het vrijen, zorg er dan voor dat u na het vrijen gelijk goed uitplast.

Het op het toilet van de vagina naar de anus afvegen (van voor naar achter) of het nemen van vitaminepillen, heeft volgens onderzoek geen extra positief effect op het ontstaan van een blaasontsteking

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen voor een blaasontsteking

Door dagelijks veel (minstens twee liter) te drinken kunt u blaasontsteking voorkomen. Plas regelmatig en plas uw blaas goed leeg. Zo voorkomt u dat de bacteriën zich kunnen vermeerderen. Ook is het beter om uw plas niet te lang op te houden. Plas na het vrijen zo snel en zo goed mogelijk uit.

Heeft u een seksueel overdraagbare aandoening, dan is het verstandig om tijdens het vrijen een condoom te gebruiken. Zo kunt u voorkomen dat de bacteriën worden overgedragen op uw partner.

In samenwerking met

Mw. Drs. S. Motshagen (auteur)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)

Bronnen

  • NHG Standaard: Urineweginfecties
  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam